Индонезияның Қаржылық қадағалау қызметі (OJK) елдегі лицензияланған крипто биржалардың шамамен 72%-ы 2025 жылдың соңына қарай әлі де табысты емес екенін мәлімдеді, ал крипто қолданушылар саны 20 млн-нан асып кетті.
Көрсеткіштер құрылымдық қиындықтарға назар аудартады: қолданушылар саны күрт өсіп жатқанымен, олар шетелдік платформаларды жиі таңдап, отандық биржалар бәсекелестікке төтеп бере алмай отыр.
Индонезиядағы шығындар мен өтімділік айырмашылығы
OJK жергілікті басылымдар келтірген деректерге сүйенсек, крипто транзакциялардың жалпы көлемі 2025 жылы 482,23 трлн рупияға (~30 млрд долларға) дейін төмендеді, ал 2024 жылы 650 трлн рупия болған. OJK Индонезия инвесторлары күннен-күнге отандық биржалардан гөрі аймақтық және жаһандық платформалар арқылы сауда жасауды күні бұрын ұстана бастағанын атап өтті.
Indodax бас директоры Уильям Сутанто шығыстардың басты себебі ретінде трейдерлер шетелде қолайлырақ жағдайларды іздеуін алға тартты.
«Индонезияда крипто қолданушыларының саны қазірдің өзінде өте көп, алайда отандық транзакциялар көлемі тиімсіз, өйткені белсенділіктің едәуір бөлігі жаһандық экожүйеге кетіп жатыр. Нарық тиімді орындалуға және бәсекеге қабілетті комиссияларға ие платформаларды іздейді», деді Сутанто.
Ол теңсіз жағдайға назар аударды: отандық биржаларға салық пен комплаенс талаптары жүктелген, ал Индонезиялық пайдаланушыларға арналған шетелдік платформаларға мұндай талаптар қойылмаған. Индонезиялық инвесторлар әлі де шетелдік биржаларға VPN арқылы кіріп, салымдарын жергілікті банктер арқылы жүргізе алады.
«Шетелдік биржаларда отандық қатысушылар сияқты салық және комплаенс жүктемелері жоқ, бірақ оларды индонезиялық инвесторлар еш кедергісіз пайдалана алады», деп атап өтті Сутанто.
BeInCrypto-ға пікір білдірген Индонезиялық крипто қолданушылары шетелдік платформаларды таңдаудың бірнеше себебі бар екенін айтты: төмен комиссиялар, қаражатты тез шығару, сондай-ақ Indodax-тағы 2024 жылы орын алған бұзудан кейін қауіпсіздікке қатысты күмән. «Жергілікті биржалар 1 000 доллардан жоғары сома үшін көптеген құжат талап етеді. Ал жаһандық биржалардағы P2P арқылы ақша шығару үшін бір минут та кетпейді», деді бір қолданушы.
Құрылымдық қысымдар
Индонезиядағы криптонарық 2025 жылдың 10 қаңтары күні айтарлықтай реттеуші өзгерісті бастан кешті, қадағалау Тауар фьючерстері саудасын реттеу агенттігінен (Bappebti) OJK-ға ауысты. Реттеуші бұған дейінгі бірыңғай биржа құрылымын ыдырату үшін жаңа лицензиялар бере бастады. Бірақ қазір 29 лицензияланған биржа шектеулі жергілікті нарықта бәсекелесіп, табыстылық қысымы күшейді.
Нарықтың қысымын арттыра отырып, жаһандық ойыншылар да тікелей кіре бастады. Robinhood желтоқсан айында Индонезиядағы PT Buana Capital Sekuritas брокерлік компаниясын және лицензияланған PT Pedagang Aset Kripto крипто трейдерін сатып алуды жоспарлайтынын хабарлады.
Bybit жергілікті NOBI платформасымен стратегиялық серіктестік туралы жариялап, Bybit Indonesia жобасын іске қоспақ, ал Binance болса өз еншілес компаниясы Tokocrypto арқылы Индонезияда тұрақты жұмыс істеп келеді. Ірі қаржылық мүмкіндіктерге ие жаһандық ойыншылардың ағылып келуі, маржасы онсыз да төмен отандық биржаларға қосымша қысым туғызып отыр.
Лицензияланған жаһандық ойыншылардан бөлек, лицензиясыз платформалар да нарықтағы қаражатты сыртқа әкетуде. Олардың жыл сайын Индонезия бюджетіне 70–110 млн доллар көлемінде салықтық шығын әкелетіні есептелген.
Индонезиялық биржаларға деген сенім мәселелері
Мәселелер Indodax-тың өзіне де тексеру жүргізіліп жатқан тұста туындауда. OJK қазір шамамен 600 млн рупия көлемінде клиент қаражатының жоғалуы бойынша тергеу жүргізіп жатыр. Indodax бұл шығынды жүйелік ақаулардан емес, фишинг пен әлеуметтік инженерия сияқты сыртқы факторлардан көреді, бірақ оқиға жергілікті биржалардың қолданушылар сенімін сақтау үшін қандай кедергілерді басуы керектігін көрсетеді.
Сутанто заңсыз шетелдік платформаларға қарсы тұрақты қадағалау жүргізіп, сау жергілікті экожүйе қалыптастыруға күш салу қажеттігін айтты және реттеушілер мен саланың өзара ынтымақтастығы аса маңызды екенін атап өтті.
