Крипто қауымдастық 2026 жылы күшіне енетін жаңа крипто салық есептілігі бойынша ережелерге байланысты кері пікір білдіруде, өйткені бұл жағдай бүкіл әлем бойынша цифрлық активтер әрекетіне қатысты реттеушілік бақылауды күшейтіп отыр.
Барлығы 48 ел биыл Crypto-Asset Reporting Framework (CARF) енгізді, ал Еуропалық Одақтың DAC8 заңы да күшіне енді.
CARF және DAC8 туралы түсінік
Негіз ретінде OECD CARF негізін әзірледі. Бұл – әлемдік салық мөлдірлігінің стандарты, оның мақсаты салық органдары крипто-активтер транзакциялары туралы ақпаратты бірыңғай әрі автоматтандырылған түрде алуын қамтамасыз ету, яғни дәстүрлі қаржылық шоттарға арналған Common Reporting Standard (CRS) қағидатына ұқсас.
Осы құрылым шеңберінде оған кіретін қызмет көрсетушілер кеңейтілген клиенттік деректерін жинау, пайдаланушылардың салық резиденттігін анықтау мен растау, сондай-ақ ішкі салық органдарына есеп беруге жататын крипто-активтер транзакциялары мен тиісті кірістер туралы мерзімдік есептерді ұсынуы керек.
Содан кейін қатысушы юрисдикциялар халықаралық ақпарат алмасу келісімдері аясында жинақталған мәліметтерді өзара бөліседі. 1 қаңтар күні 48 ел, соның ішінде Біріккен Корольдік, Германия, Франция, Жапония, Оңтүстік Корея, және Бразилия бұл стандартты енгізді. Алғашқы жылдық есептер 2027 жылы тапсырылуы тиіс.
Сонымен қатар, Еуропалық комиссияның DAC8 директивасы да жылдың басында күшіне енді. CARF пен DAC8-дің мақсаттары ұқсас болғанымен, ауқымы, іске асырылу жолы және юрисдикциялық ықпалы жағынан олар ерекшеленеді.
DAC8 ЕО-ның барлық 27 мүше мемлекетіне крипто-активтер бойынша есептілікті міндеттейді. Ол крипто-активтер сервис провайдерлеріне пайдаланушы мен транзакциялар туралы толыққанды мәліметтерді ұлттық салық органдарына жинап, тапсыруды жүктейді.
Осыдан кейін тиісті органдар ақпаратты ЕО аясында бір-бірімен алмасады. Компанияларға толықтай сәйкестікке жету үшін 1 шілде, 2026 жылға дейін, яғни алты айлық өту кезеңі берілген. Алғашқы есеп директиваға жататын алғашқы қаржы жылының соңынан кейінгі тоғыз ай ішінде, яғни 1 қаңтар мен 30 қыркүйек, 2027 аралығында тапсырылуы тиіс.
Жаңа крипто салық шеңберлеріне қарсы қауымдастық қарсылығы
Бұл бастамалар әділ және тиімді салық салуды көздейтін болса да, олар қауымдастық арасында алаңдаушылыққа себеп болды. Рыноктық бақылаушы Хайди Еуроодақтың DAC8 «крипто құпиялылығына нүкте қойды» деп мәлімдеді.
«Салық органдары енді сіздің цифрлық активтеріңізді автоматтандырылған бақылау тақтасында қадағалайды. 2026 жылғы салықтық деректерді жинау әлдеқашан басталды. Құпиялылық ешқашан қазіргідей маңызды болған емес», – деп айтты ол.
Әлеуметтік желідегі Берни есімді тұлға мәселе салықтан әлдеқайда кең екенін атап өтті. Оның сөзінше, бастама – тікелей қоғамдық келісімсіз енгізілген жаһандық бақылау құрылымы, соның аясында кең қамтылған сандық қаржы жүйесіне қатаң мониторинг жүргізілмек.
«Криптоның өзі тыйым салынбаған, бірақ жеке крипто қазір жойылуда. Сіз бұған дауыс бере алмағаныңызбен қоса, қаржылық құпиялылықтың енді жоқ екенін елеусіз қалдырулары да олардың ниеті», – деп жазды ол.
Құпиялылықтан тыс, DAC8-ді міндетті түрде қолдану крипто пайдаланушылар үшін айтарлықтай салдарлар әкеледі. BeInCrypto көптеген пайдаланушылар әртүрлі блокчейндер мен платформалардағы белсенділік артқан сайын салықтық есептілік жасау қиындықтарын бастан кешіріп жатқандарын атап өтті.
Бірнеше әмиян, блокчейн мен биржалар арасындағы транзакцияларды салыстыру күрделі болуы ықтимал, сондықтан кейде қателіктер орын алуы енді ғажап емес. DAC8 аясында салық органдары салық төлеуден жалтару немесе айналып өту анықталса, басқа да ЕО елдерімен бірлесіп әрекет ету құқығына ие. Мұндай ынтымақтастық крипто активтерді бұғаттауға не тәркілеуге дейін баруы ықтимал.
Сол себепті, CARF пен DAC8 енгізілуі жаһандық деңгейде крипто салық мөлдірлігіне маңызды қадам саналғанымен, жеке құпиялылық пен сәйкес болудың қиындауымен келеді. Бұл стандарттар күшіне енгенде, бүкіл әлем крипто пайдаланушылары құпиялылық талабын сақтауға ұмтыла отырып, қатаң есептілік пен реттеушілік бақылаудың шындығына бейімделуге мәжбүр болады.
