Алтын алғаш рет тарихта унциясы үшін 5 000 долларға дейін өсті. Баға қаңтар айының ішінде ғана 650 доллардан астамға көтерілді. Өткен аптадағы 8,5%-ға өсу алтын бағасының апталық көрсеткішінде доллармен есептегенде ең ірі өсім болды. Сонымен қатар, бұл пайыздық көрсеткіш бойынша да 2020 жылғы наурыздағы Covid пандемиясы кезіндегі дүрбелеңнен кейінгі ең жоғары өсім. Күміс те 100 доллар деңгейінен асты, жыл басынан бері 44%-ға қымбаттады.
Қауіпсіз активтерге сұраныстың артуына АҚШ-Канада-Қытай арасындағы тарифтік шиеленіс, иенаны қолдауға ықтимал араласу және АҚШ үкіметінің жабылу қаупінің өсуі ықпал етіп отыр.
Алтынның өсімі сенімнің төмендеуін көрсетеді
TD Securities стратегия жөніндегі сарапшысы Даниел Гали Wall Street Journal басылымына берген пікірінде, алтын бағасының өсуі ғаламдық қаржы жүйесіне деген сеніммен байланысты екенін атап өтті. Ол сенімнің шайқалғанын, бірақ толық жоғалмағанын айтып, егер сенім толық жоғалса, өсу импульсі әлдеқайда ұзаққа созылатынын алға тартты.
Алтынның күрт өсуіне бірнеше фактор әсер етуде. АҚШ-та Трамптың Венесуэлаға араласуының әсерінен, ФРЖ төрағасы Джером Пауэллге қысымнан әрі Гренландияға қатысты салынатын тарифтік қауіптер салдарынан доллар әлсіреді. Федералды резерв жүйесінің мөлшерлемені төмендетуі қазынашылық облигациялар мен ақша нарығы инвестицияларының кірісін азайтты, оның есесіне алтын ұстаудың ықтимал шығынын қысқартты.
Қытай 14 ай қатарынан алтын сатып алып жатыр, ал Польша Орталық банкі жуырда ірі алтын сатып алуға рұқсат берді. Циклдік түзетілген бағалау (P/E) көрсеткіштері қор нарығының бағасын 2000 жылғы дотком көпіршігінен бергі ең жоғарғы деңгейге жеткенін көрсетеді. Инвесторлар баламалы активтерге бет бұруда.
Нарықтар қадағалап отырған үш қауіп
Алтынға сұраныстан бөлек, осы аптада инвесторлардың мазасыздануына тікелей әсер етіп отырған үш нақты фактор бар.
АҚШ, Канада және Қытай арасындағы тарифтік қақтығыс
Президент Трамп егер Канада Қытаймен еркін сауда жөнінде келісім жасайтын болса, онда осы елге 100% тариф енгіземін деп сес көрсетті. Канада премьер-министрі Марк Карни жауап қатып, Қытаймен еркін сауда келісімі орнату жоспары жоқ екенін мәлімдеді.
«АҚШ және Мексикамен еркін сауда келісімінде біз нарықтық емес экономикалармен, алдын ала ескерту жасамай, келісімге келмейміз деп уәде еткенбіз», – деді Карни. «Бізде Қытаймен немесе қандай да бір басқа нарықтық емес экономикамен мұндай келісім жасасу жоспарымыз жоқ».
Канада жасағаны – Қытай енгізген кек қайтару тарифтеріне жауап ретінде шектеулі келісім орнату болды. 2024 жылы Канада АҚШ саясатын қайталап, Қытайдың электромобильдеріне 100% және болат пен алюминийге 25%-дық тариф енгізді. Қытай Канаданың рапс майына 100% және шошқа еті мен теңіз өнімдеріне 25%-дық тарифпен жауап берді. Салдарында Канада электромобильдерге салынатын тарифті 6,1%-ға дейін түсіріп, жылына 49 000 көлікке шектеу қойды – бұл Канадада жылдық автокөлік сатылымының шамамен 3%-ы.
Алайда мәселе Трамптың мұны «тарихтағы ең нашар келісімдердің бірі» деп атап, демалыс күндері де қысым көрсетуді тоқтатпағанында. Қазынашылық хатшысы Скотт Бессент АBC арнасында: «Канада арқылы Қытайдың арзан тауарлары АҚШ-қа ағылуына жол бере алмаймыз», – деп мәлімдеді.
Трамп әлеуметтік желіде де Канадаға мысқылмен қарап: «Қытай кезінде ұлы ел болған Канаданы түбегейлі басып алды. Мұны көру өкінішті. Тек хоккеиге тиіспесе екен деймін!» деп жазды. Дүйсенбіде Канада мен Қытай тарапынан ықтимал бірігіп жауап қайтару нарықты алаңдатып отыр.
Йенге араласу қаупі
Иена бағамы доллармен салыстырғанда 0,7%-ға қымбаттап, 154,58 деңгейіне жетті. Жапония премьер-министрі Санаэ Такаичи «қалыптан тыс қозғалыстарға» қарсы әрекет жасайтынын ескертіп, Нью-Йорктің федералды резерв банкі қаржы мекемелеріне хабарласып, иена бағамын сұрастырып жатқаны туралы хабар тарады. Нарық АҚШ Жапонияға валюта нарығына араласу кезінде көмек көрсетуі ықтимал деген белгі ретінде қабылдады.
Miller Tabak бас сарапшысы Мэтт Мэйли Bloomberg-ке берген сұхбатында, иенаны қолдау шаралары ұзақ мерзімді мөлшерлемені арттырып жіберуі ықтимал екенін, Жапония билігі шешімі қиын жағдайға тап болатынын атап өтті.
Иена – carry trade үшін негізгі валюта. Нақты араласу иеналық carry позициялардың кері жабылуына түрткі болып, тәуекелді активтер арасында алыпсатарлықты күшейтеді.
АҚШ-та үкіметтің жабылу ықтималдығының артуы
31 қаңтарда аяқталатын бюджет келісімі тағы да өзекті мәселеге айналды. Kalshi болжам платформаларында үкіметтің жабылу ықтималдығы 78,5%-ға дейін күшейді. Сенаттағы демократтар көшбасшысы Чак Шумер Миннесотадағы көші-қон және кеден қызметкерлерінің бейбіт тұрғындарды атып өлтіруіне байланысты Ішкі қауіпсіздік департаментін қаржыландыру туралы заң жобасына қарсы шығатынын жариялады.
Жылдық 12 бюджеттік заң жобасының алтауы ғана қабылданып үлгерді, ал қалған алтауын мақұлдау үшін республикашылдарға демократтардың дауысы керек. Қаржы бөлу жөніндегі комитеттің жетекші өкілі, сенатор Пэтти Мюррей, әріптестерін аталмыш заң жобасын қолдауға шақырып келген еді, алайда енді «федералды агенттер күндіз жұрттың көзінше адам өлтіріп, ешқандай жазаға тартылмағаны дұрыс емес» деп мәлімдеді.
Қазан айындағы 43 күндік үзілістен айырмашылығы, кейбір департаменттер жылдық бюджет алса да – Юстиция, Сауда, Ішкі істер және Ауыл шаруашылығы сияқты – толық жабылу ықтимал емес. Дегенмен біраз мемлекеттік қызметтер тоқтатылып қалуы ықтимал, ал Сенат қарлы боранға байланысты сейсенбіге дейін жұмысқа шықпайды.
Осы аптадағы негізгі оқиғалар мен оның салдары
ФРЖ-ның FOMC шешімі 29 қаңтарда жарияланады. Қаржылық мөлшерлеме өзгермейді деп күтілуде, бірақ Трамп мөлшерлемені қысқарту жөнінде қысымын тоқтатпай отыр. Ол көп ұзамай Пауэллдің орнына жаңа кандидат ұсынатынын хабарлап, қосымша белгісіздік тудырды. АҚШ бюджетінің мерзімі 31 қаңтарда аяқталады, ал Жапония сайлауы 8 ақпанда өтеді. Осы аптада Майкрософт пен Tesla ірі технологиялық компанияларының нәтижелері де жарық көреді.
Апта соңындағы Bitcoin сауда көлемінің шарықтауы инвесторлар дүрбелеңге ертерек кіріскенін байқатты. АҚШ нарығы әлі ашылмай тұрып үш теріс жаңалық қатар келген болатын, ал Трамптың тарифтік қоқан-лоқысы нарықты тағы дүрліктірді. Бұрынғы үлгі қайталанса, нарықтың кері реакциясы TACO (Tariff Announcement Cancelled/Overruled) шешіміне әкеледі, бірақ оған дейін тұрақсыздыққа жол ашық.
Алтын мен күмістің рекордтық бағасы: нарық сенімділікті қауіпсіз активтерден іздеп отыр деген айқын белгі береді.
