Cyber Capital негізін қалаушы әрі бас инвестициялық директор Джастин Бонс Bitcoin (BTC) 7 жылдан 11 жылға дейінгі мерзім ішінде құлдырайды деп болжады.
Ол қауіпсіздік бюджетінің азаюын, 51%-дық шабуылдардың арту ықтималдылығын және желі алдында тұрған еріксіз таңдауларды атап өтті. Бонс осы іргелі осалдықтар сенімділікті бұзып, тіпті тізбек бөлінісіне алып келуі ықтимал екенін ескертеді.
Bitcoin-ның экономикалық қауіпсіздік моделі тексерілу үстінде
Жылдар бойы сарапшылар Bitcoin-ге қатысты бірнеше қауіптер туралы дабыл қақты, олардың ішінде ең елеулісі кванттық есептеу, ол қазіргі криптографиялық стандарттарды әлсіретуі ықтимал.
Дегенмен, жан-жақты жазбасында Бонс өзге санаттағы мәселеге назар аударды. Оның айтуынша, Bitcoin-нің ұзақмерзімді қаупі оның экономикалық қауіпсіздік моделінде жатыр.
«BTC алдағы 7 жылдан 11 жылға дейінгі аралықта құлайды! Алдымен, қауіпсіздік бюджеті азайғандықтан майнинг индустриясы күйрейді. Сол кезде шабуылдар басталады; цензура және қосарланған шығыс пайда болады», – деп жазды ол.
Оның дәлелінің түпкі мәні – Bitcoin-нің қауіпсіздік бюджетінің қысқаруы. Әрбір халвинг сайын майнер табысы екі есе азаяды, бұл желіні қорғауға ынтаны төмендетеді.
Соңғы халвинг 2024 жылғы сәуір айында өтті, жаңа халвингтер әр төрт жыл сайын жоспарланған. Бонс қазіргі қауіпсіздік деңгейін сақтау үшін Bitcoin тұрақты экспоненциалды баға өсуіне не болмаса үнемі жоғары транзакция алымдарына сүйенуі тиіс деп санайды, бірақ осы екі сценарийді де шынайы деп есептемейді.
Майнер табысының азаюы және шабуыл қаупінің артуы
Бонстың айтуынша, майнер табысы, яғни таза хешрейттен емес, желінің қауіпсіздігін анықтаудағы ең маңызды көрсеткіш. Ол құрылғылар тиімділігі күрт артқанда хешрейттің өсуі ықтимал екенін, әрі хеш жасау құны төмендеп жатқан сәтте шабуылға төзімділікті бағалауда бұл жаңылыстыратын индикатор екенін атап өтті.
Оның пікірінше, майнер табысының азаюы тікелей желіні шабуылдаудың өзіндік құнын төмендетеді. 51%-дық шабуыл жасау құны қосарланған шығыс немесе бұзудан алынатын әлеуетті табыстан төмендеген сәтте, осындай шабуылдар экономикалық тұрғыда тиімді болады.
«Крипто-экономикалық ойын теориясы жаза және марапатқа, ынталандыру мен тежегіш шараларға сүйенеді. Сондықтан шабуыл құнын майнер табысы айқындайды. Марапат бөлігіне келсек: 51%-дық шабуылдар арқылы биржаларды мақсат еткен қосарланған шығыс – өте шынайы қауіп, себебі ол жерде әлеуетті пайда орасан», – делінген жазбада.
Қазіргі таңда транзакция алымдары майнер табысының тек шағын бөлігі ғана. Алдағы ондаған жылда блок сыйақылары нөлге жақындағанда, Bitcoin желіні қорғауда тек алымдарға иек артуға мәжбүр болады. Алайда, Bitcoin-де блок кеңістігі шектеулі болғандықтан, транзакция өткізу мүмкіндігі және сәйкесінше жалпы алым кірісі шектеледі.
Бонс жоғары алымдар ұзақ мерзімге тұрақтамайды деп санайды, себебі пайдаланушылар алым шарықтағанда желіден кетіп қалады да, алымдар блок сыйақысын ұзақ мерзімге алмастыра алмайды.
Кептеліс, банк-паника динамикасы және ықтимал құлдырау спиралі
Қауіпсіздік бюджетіне қатысты мәселеден бөлек, Бонс ықтимал «банк-жүгіріс» сценарийлеріне де назар аудартты. Оның айтуынша,
«Тіпті ең сақ болжам жасағанда, барлық BTC қолданушысы тек бір ғана транзакция жасаса, кезектілік 1,82 айға созылады!»
Оның түсіндіруінше, дүрбелең сәтінде желі шығуларды тез өңдей алмай, пайдаланушылар кептеліс және өсіп жатқан алымдар салдарынан шыға алмай қалады. Мұндай жағдайлар банк жүгірісіне ұқсас ахуал туғызады.
Бонс сонымен қатар, Bitcoin-нің екі апта сайынғы күрделілік түзету механизмі де қосымша тәуекел тудырады деп есептейді. Егер баға күрт құлдыраса, табыссыз майнерлер өшіп, келесі түзеткенге дейін блок шығару бәсендейді.
«Дүрбелең бағаның күрт құлдырауына себеп ретінде әрекет етіп, майнерлердің көбірек жабылуына итермелейді, ол өз кезегінде желіні одан әрі баяулатып, тағы дүрбелең туындатады және баға тағы құлайды, содан тіпті көбірек майнерлер жабылып, тізбекті әсер жалғаса береді… Мұны ойын теориясында қатерлі цикл деп атайды, теріс кері байланыс немесе ажал шеңбері деп те белгілі», – деді ол.
Сондай-ақ, ол осындай кептеліс қаупі массовый өзіндік сақтау үшін қауіпті болатынын айта келе, бағалар күрт шарықтағанда қолданушылар желіден шыға алмай қалу ықтималдығына ескерту жасады.
Bitcoin үшін айналып өтуге болмайтын дилемма
Бонс қорытындысында Bitcoin алдында түбегейлі дилемма тұрғанын атап өтті. Бір ұстаным – майнер ынталандыруы мен желі қауіпсіздігін сақтау үшін жалпы айналымдағы монета санын 21 млн шегінен арттыру. Бірақ ол мұның Bitcoin-нің басты құндылық қағидасын бүлдіріп, тізбек бөлінісіне әкелетінін алға тартты.
Екінші жол, оның сөзінше, қауіпсіздік моделі біртіндеп әлсіреуіне төзуді, осылайша шабуылдар мен цензураға ұшырау тәуекелін арттыруды көздейді.
«Ең ықтимал нәтиже – келесі 7–11 жыл ішінде мен айтып өткен қос сценарий және өзге де процестер қатар орын алады», – деп жазды Бонс.
Сондай-ақ ол мәселені блок өлшемі соғысымен байланыстырып, Bitcoin Core жүйесіндегі басқару шектеулері проколға елеулі өзгерістер енгізуді саяси тұрғыда ықтимал емес етеді, тек күрделі дағдарыс қана шешуші қадамға мәжбүрлеуі ықтимал екенін айтты. Сол сәт келгенде, ол тым кеш болатынын ескертеді.
