Крипто индустриясында саясаттан артық пікірталас тудыратын тақырыптар аз. Дональд Трамп жиі «Американың алғашқы крипто президенті» деп аталады, ал Байден әкімшілігі секторға дұшпандық танытты деген беделге ие болған еді.
Алайда риториканы шынайы нарық деректерімен алмастырсақ, жағдай әлдеқайда күрделі бола түседі. Негізгі мәселе – қай әкімшілік криптоға жылы қарады деген сауал емес, қай басшының тұсында биткоин шын мәнінде жақсы нәтиже көрсетті дегенге саяды.
Bitcoin өнімділігі: сандар айқын көрсетеді
2024 жылғы Америка Құрама Штаттарының президенттік сайлауында Трамп өзін криптоны қолдайтын кандидат ретінде көрсетіп, АҚШ-ты «әлемнің крипто астанасына» айналдыратынын айтты. Ол криптоға қарсы әрекеттерді тоқтатуға, SEC тарапынан қысымды азайтуға уәде берді және өзінің сөзінде:
«Джо Байденнің криптоға қарсы соғысын аяқтап, крипто мен биткоинның болашағы Американың үлесінде болуына кепілдік береміз».
Осылайша, нарықта оптимизм күшейіп, бычий кезең болады деген үміт пайда болды. 2025 жылдың соңына таман жеткен кезде биткоин шамамен 5%-ға төмендеді.
Байден президенттікке алғаш келген жылы, әлемдегі ең ірі криптовалюта шамамен 65%-ға өсті. 2022 жылы көрсеткіш әлсірегенімен, кейінгі жылдары импульс қайта жанданды.
Биткоин айтарлықтай өсу көрсетіп, 2023 жылы шамамен 155%-ға, ал 2024 жылы тағы 120,7%-ға жоғарылады.
| Жыл | Биткоин қайтарымы (%) |
| 2021 | 65% |
| 2022 | 64,2% |
| 2023 | 155% |
| 2024 | 120,7% |
| 2025 (26 желтоқсанға қарай) | -5% |
Трамптың алғашқы президенттік мерзімін талдағанда, бір сарапшы оны «тарихтағы ең ірі крипто бычий ралли» деп атап, жалпы крипто нарығының капитализациясы оның өкіметі басталғаннан соңына дейін шамамен 115 есеге артқанын айтты.
«Байденнің мерзімі толықтай 4,5 есеге өсті, ал ең нашар сәттерде де жыл басындағы мәннен төмендемеді. Трамптың екінші мерзімінде қазірше жыл басынан төмен, бірақ әлі үш жыл бар», — деп жазды бүркеншік атындағы сарапшы өз пікірінде.
Трамп кезінде Bitcoin
Сонымен, ағымдағы жылы не орын алды? Қайтарым көрсеткішіне қарап қана, 2025 жылғы ахуалды толық түсіну мүмкін емес.
Қаңтар айында биткоинде импульс күшейді. Трамптың инаугурациясы алдында BTC 109 000 доллардан асып, тарихи максимумға жетті. Сондай-ақ, реттеушілік салада өзгерістер орын алып, SEC цифрлық активтерге арналған ашық реттеушілік негіз ұсыну үшін жұмыс тобын құрды.
Дегенмен, Трамптың келесі шешімдері барлық табысты жойды. Ол ЕО-ға тарифтер енгізетінін жариялап, әрі қарай Liberation Day күні оларды кеңейткеннен кейін криптовалюта нарығы акциялармен бірге құлдырай бастады.
Ерекше атап өткен жөн, уақытша кідіріс жасауы қысқа мерзімді қайта қалпына келтіруге мүмкіндік берді. Бұл жағдай нарықтың ауқымды макроэкономикалық өзгерістерге қаншалықты сезімтал екенін және құбылмалылықтың арта түскенін көрсетті.
Сонымен қатар, биылғы жылы штат деңгейіндегі биткоин резерві бастамалары және институционалды қатысудың артуымен бірге қабылдау өсті. Сәуірден шілдеге дейін төрт ай қатарынан биткоин бағасы оң нәтиже көрсетіп, жоғары қарай жылжи берді.
Осы кезеңдегі басты трендтердің бірі – цифрлық актив қазынашылығының (DATs) белең алуы еді. Аудиторияға Micro (Strategy) компаниясы танымал еткен стратегия бойынша, көпшілік компаниялар резервтік актив ретінде биткоинды қолдана бастады.
Көптеген сарапшылар институционалды қатысу құбылмалылықты төмендетіп, активтің дәстүрлі қаржы жүйесінде пісіп жетілгенін көрсете алады деп есептеп, биткоин осы трендтен ұтыс көрді.
Сенім ұлғайған сайын инвестициялық тәуекелге дайындық пен левереджді пайдалану деңгейі де артты. Тәуекелі жоғары, левереджі көп трейдерлер көпшілік назарын өзіне аударды. Макроэкономикалық тұрғыдан алғанда, қыркүйекте ФРЖ пайыздық мөлшерлемені төмендетті. Бұл тәуекелді активтер үшін тағы да жағымды фактор болды.
Қазан айында биткоин жаңа тарихи максимумға жетіп, 6 қазан күні 125 761 долларға дейін өсті. Көптеген пікірлер баға әрі қарай өсе береді деп болжады, мақсаттар 185 000 доллардан бастап жыл соңына дейін 200 000 долларға дейін жетті.
Оң макроэкономикалық факторлар мен биткоинның төртінші тоқсандағы әдеттегі мықты көрсеткіші оптимизмнің басымдығына себеп болды.
BeInCrypto басылымы 11 қазан күні Трамптың Қытайға 100%-дық тариф енгізгені нарықты төменге тартқанын хабарлады. Көптеген трейдерлер қомақты шығындарға ұшырап, 19 млрд доллардан астам левереджді позициялар жойылды.
Алдағы айларда нарықтағы ауқымды құлдырау левередж күшеюімен одан әрі тереңдей түсті.
«Сондай-ақ, бұл құрылымдық әрі механикалық құлдырау екені байқалады. Мұның бәрі қазан айының ортасы мен соңында институционалдық шығыстан басталды. Қарашаның алғашқы аптасында крипто қорларынан 1,2 млрд доллар шығыс тіркелді. Осы шығыстар аясында левередж деңгейінің шамадан тыс жоғарылауы мәселені ұлғайтты… Шектен тыс левередж нарықты аса сезімтал етіп жіберді», – The Kobeissi Letter қараша айында жазды.
Coinglass мәліметіне сәйкес, қараша айында биткоин 17,67%-ға түсіп, содан бері ағымдағы айда тағы 1,7%-ға құнсызданды.
Bitcoin ETF-терінен альткоиндерге дейін: реттеудегі өзгерістер және нарықтың әрекеті
Трамп пен Байден әкімшіліктері негізгі салаларда, соның ішінде крипто ETF-тері бойынша әртүрлі ұстанымда болды. Байденнің кезеңінде SEC бастапқыда крипто секторына әлдеқайда сақ қарады және бұл ұстаным ETF-терге де тарады.
Дегенмен, АҚШ-тың Колумбия округінің Апелляциялық соты SEC-ке Grayscale Investments компаниясының басты GBTC қорын спот биткоин ETF-іне айналдыруға берген өтінімін қайта қарауды міндеттеген соң, реттеушінің позициясы өзгерді.
Осылайша, SEC 2024 жылғы қаңтарда спот биткоин ETF-терін мақұлдап, кейінірек шілде айында спот эфириум ETF-теріне де рұқсат берді.
Айта кетейік, Гари Генслер SEC басшылығынан кеткеннен кейін активтерді басқарушылар альткоин ETF-теріне бірнеше өтінімдерді жедел түрде тапсырды. Bitwise, 21 Capital, Canary Capital сынды компаниялар крипто-негізіндегі түрлі инвестициялық өнімдерін іске қосу үшін құжаттарын ұсынды.
Қыркүйек айында SEC жалпы листинг стандарттарын бекітіп, әр өтінімге жеке мақұлдау қажет болмауын қамтамасыз етті. Осы өзгерістен соң, SOL, HBAR, XRP, LTC, LINK, DOGE базалық активтері бар ETF-тер нарыққа шықты.
Қараша айында Canary Capital-дың XRP ETF-і алғашқы күні 58,6 млн долларлық сауда көлеміне жетіп, 2025 жылы іске қосылған 900-ден астам ETF арасында үздік көрсеткіш көрсетті. Bitwise-тың Solana ETF-і де жоғары қызығушылыққа ие болып, бірінші күні 56 млн доллар сауда көлемін тіркеді, ал басқа өнімдердің белсенділігі бұған қарағанда төменірек болды.
Реттеу тұрғысынан алғанда, ETF-тер нарыққа қолжетімділікті арттырып және шығарушыларға кедергілерді азайтты. Алайда алғашқы нәтижелер қосымша крипто ETF-терінің енгізілуі нарыққа жалпы кірістердің сол пропорцияда өсуіне себеп бола қоймағанын көрсетеді.
2024 жылы спот биткоин ETF-теріне шамамен 35,2 млрд доллар таза кіріс тартылды. 2025 жылы биткоин ETF-теріндегі кіріс 22,16 млрд долларға дейін бәсеңдеді, SoSoValue деректері көрсеткендей. Бұл алшақтық ETF-тер санының өсуі жалпы крипто экспозициясының кеңеюіне емес, капиталдың жаңа өнімдер арасында қайта бөлінуімен қатар жүргенін аңғартады.
Trump отбасының крипто империясының ішкі әлемі
Дональд Трамптың нарыққа ықпалы айқын көрініп тұрғанымен, ол крипто индустриясына тікелей де араласты. Қаңтар айында америкалық президент мемкоин шығарса, көп ұзамай Melania Trump өте ұқсас токенді іске қосты.
Наурызда АҚШ президенті Дональд Трамптың ұлдары — Эрик Трамп және Дональд Трамп кіші — Hut 8 компаниясымен бірлесіп, American Bitcoin Corp-ты іске қосты.
Бұл жобалар АҚШ президенті мен оның отбасы үшін ауқымды табыс әкелді. Reuters талдауына қарағанда, олар тек 2025 жылдың алғашқы жартысында крипто активтерін сатудан 800 млн доллардан астам табысқа ие болды.
Кейбіреулер осы шешімдер секторды заңдастыруға және оны ілгерілетуге септігін тигізді деп пайымдай алады. Дегенмен, Трамптың крипто жобаларына тікелей және жанама қатысуы қоғамдық қабылдауға, басқаруға және нарықтың адалдығына қатысты сұрақтар туындатты. Мемкоиндер крипто индустриясы үшін жаңалық болмаса да, оларды АҚШ-тың қызметтегі президентімен байланыстыру бұрын-соңды болмаған оқиға.
Бұл әрекеттерге реттеушілер де, пайдаланушылар да қатаң сын айтты. TRUMP мемкоины, WLFI және American Bitcoin Corp ауыр құлдырау көріп, нәтижесінде қолдаушылар үшін айтарлықтай шығындарға алып келді.
Қорытынды
Жалпылай алғанда, деректер криптоға ең көп кімнің көмектескені – «көмек» ұғымының қалай анықталуына байланысты екенін көрсетеді. TRUMP басшылығы кезінде криптоға қатысты ережелер жұмсарды, қадағалау қысымы азайды және жаңа инвестициялық өнімдер тезірек мақұлданды.
Бұл өзгерістер эмитенттер үшін кедергілерді азайтып, нарыққа қолжетімділікті кеңейтті.
Алайда, нарықтағы көрсеткіштер басқаша оқиғаны көрсетеді. Bitcoin ең жоғары өсімге бұрын, яғни Joe Biden президенттігі кезінде қол жеткізді.
Сонымен бірге, TRUMP қайтадан президенттікке келген алғашқы жылы құбылмалылықтың күшеюімен ерекшеленді.
