Bitcoin соңғы 48 сағатта күрт құлдырап, бөлшек инвесторларды қорқытып, оның болашағына қатысты алаңдаушылық тудырды. Бағасы жұма күні сәл ғана қалыпқа келгенімен, трейдерлер келесі үлкен құлдырауды және оның қаншалықты нашар болатынын күтіп, дайындалып жатыр.
Алайда крипто индустриясы үшін, бұл жыл ғана емес, одан да бұрын болашақ бұлыңғыр болып көрінген кездер болған. Осындай кезеңдерде тарих – әрі қарай не болатынын, қандай әрекеттерден бас тарту қажеттігін білуге әрі жалпы жағдайдың қаншалықты ауыр екенін бағалауға үлкен бағдар. Бұл сұрақтардың көбі 2022 жылғы күйреуде жатыр.
2022 жылғы құлдырауға дейінгі жағдайлар
Осыдан бері көп нәрсе өзгергеніне қарамастан, 2022 жылғы крипто қысы қоғамда индустрияның соңы болады деп саналған кезеңді сипаттады.
Нарратив 2020 жылы басталды, ол жылда криптовалюталар айтарлықтай өсті. Нарыққа қаржы ағыны күшейіп, баға күрт жоғарылап, 2021 жылдың қараша айында тарихи максимумына жетті. Сол уақытта Bitcoin 10 ай ішінде шамамен 8 300 доллардан 64 000 долларға жетті.
Жоғары кірісті өнімдер сол уақытта жетекші крипто компанияларында басты рөл атқарды. Bitcoin немесе стейблкоин сияқты сатып алуларда жомарт, кепілдендірілген пайыздық мөлшерлеме алу мүмкіндігі аса тартымды болды.
Алайда нарратив біртіндеп бұзыла бастады, ішінара кең ауқымды макроэкономикалық факторларға байланысты.
АҚШ Федералдық резерві инфляцияның тұрақты болуына байланысты пайыздық мөлшерлемелерді көтеріп, тұтынушылардың өтімділікке қолжетімділігін шектеді. Қор нарығында Еуропадағы соғыс басталуына жауап ретінде терең түзету байқалды.
Осы факторлар крипто инвесторлардың ең алыпсатарлық активтерден қаражатын шығаруға алып келді.
Нәтижесінде банкроттық алдындағы кездегідей жағдай орын алды. Дегенмен инвесторлар қаржысын жаппай ала бастағанда, индустрияға сенімсіздік тудыратын одан да үлкен мәселелер пайда болды.
Артынша болған домино әсері
Алғашқы соққы 2022 жылдың мамырында TerraUSD (UST) стейблкоинының құлдырауы болды, оның бағасы 24 сағат ішінде күрт төмендеді. Бұл оқиға оның долларлық бағамын ұстап тұру қабілетіне қатысты сенімсіздік тудырды.
Chicago Федералдық резерв банкінің талдауына сәйкес, сол кездің негізгі орталықтандырылған биржалары болып саналатын Celsius пен Voyager Digital жаңалық шыққаннан кейінгі 11 күн ішінде тиісінше клиенттер қаражатының 20%-ын және 14%-ын шығарған.
Одан кейін Three Arrows Capital (3AC) құлады. Ол уақытта хедж-қор шамамен 10 млрд доллар активті басқарды. Крипто бағаларының жалпы құлдырауы және аса қауіпті сауда стратегиялары оның активтерін жойып жіберіп, компанияны банкроттыққа өтініш беруге мәжбүрледі.
Орталықтандырылған биржаларда шығын бұдан да ауыр болды, жаңа ауқымды шығыстар болды.
Одан кейін 2022 жылдың қарашасында атақты FTX құлады. 48 сағат ішінде шығыс клиент қаражатының 37%-ына жетті. Chicago Fed мәліметінше, Genesis пен BlockFi биржалары да сол айда тиісінше инвестицияларының шамамен 21%-ын және 12%-ын шығарған.
2022 жылы кемінде 15 криптоға қатысты компания өз жұмысын тоқтатты немесе төлем қабілетсіздігі процедурасына өтті. Бұл сәтсіздіктер бірнеше бизнес-модельдердегі құрылымдық өтімділік әлсіздіктерін ашып берді, әсіресе нарықтағы күйзеліс кезінде жылдам шығыстарға бейімділігі жоғары болғаны байқалды.
Осы оқиғалар маңызды сабақтың маңызын тағы да айқындады: қаржылық уәделер міндетті түрде негізгі өтімділікке сәйкестендіріліп, дағдарыс кезеңінде әрекет ететін сценарийге дайындық болуы қажет.
Қазіргі нарық ахуалында осы сабақтар қайта өзектілікке ие болды.
Бүгінгі Bitcoin әрекеті неге маңызды
Соңғы апта ішінде жетекші криптовалюталар Bitcoin мен Ethereum шамамен 30%-ға төмендеді. Бұл құлдырау цифрлық актив баланстары бойынша есептелмеген шамамен 25 млрд доллар құнын жойып жіберді.
Бұл деректер әлемдік нарықтардың осы аптада күрт құлдырауы жағдайында жарияланып отыр, оған крипто да, акциялар да, тіпті алтын мен күміс сияқты дәстүрлі қауіпсіз құралдар да ұшырады. Осындай бірлескен төмендеу бұл жағдай – жекелеген активтегі емес, кең ауқымды өтімділік дағдарысы екенін көрсетеді.
Нәтижесінде, маржа бойынша қоңырауларға тап болған трейдерлер алдымен өтімді активтерін сата бастады. Крипто нарығы аясында, бұл жағдай толық сенім жоғалту емес, нарықтың қайта түзілуін білдірді. Жұма күні оң тұтынушылық деректер қысқа мерзімді макроэкономикалық қысымды азайтқанда, Bitcoin бағасы 70 000 долларға қайта көтерілді.
Дегенмен, Bitcoin әрекеттері құрылымдық өзгерістер бар екенін көрсетті. Ол тек өтімділік жағдайларына ғана реакция білдірмеді.
Соңғы бір жылда Bitcoin тіпті жеңілдік раллилерінде де импульсін қайтара алмады. BeInCrypto-ның бұған дейінгі анализдеріне сәйкес, бұл құлдырау алдымен ұзақмерзімді иелерінің өз активтерін тұрақты түрде сатуымен қалыптасып отыр.
Мұндай әрекет нарыққа күшті теріс белгі береді. Жаңадан келген инвесторлар осы қозғалыстарды мұқият бақылап, сенімді холдерлер сатқан кезде, жоғарылауға жасалған кез келген қадам одан әрі сенімсіз болатынын түсінді.
Баға қозғалысы — көп жағдайда тек күйзелістің алғашқы қатты көрінетін қабаты ғана. Нарықтар қорқынышты жылдам бағаласа да, мекемелер баяу әрі құрылымдық деңгейде жауап беріп, толыққанды дағдарыс ашық байқалмас бұрын, операцияларын бейімдейді.
Ұзаққа созылған белгісіздік кезеңдерінде осындай стратегиялық өзгерістер алғашқы ескерту белгілерінің бірі бола алады.
Институционалдар үнсіз шегініп жатыр
Баға өзгерістерінен бөлек, күйзелістің алғашқы индикаторлары қазірдің өзінде институционалдық деңгейде байқалып жатыр.
Мұндай жағдайлардың соңғы мысалы — Gemini компаниясының Еуропаның кейбір нарығынан шығып, операция ауқымын қысқартуы болды. Бұл шешімді төлем қабілетсіздікпен байланыстыруға болмайды және соңғы баға құлдырауынан да тікелей туындап отырған жоқ.
Алайда, бұл жоғары сәйкестік талаптары бар ортаға стратегиялық бейімделуді көрсетіп, ұзаққа созылған белгісіздік көбіне компанияларды аймақтық тәуекелін және операциялық тиімділігін күйзеліс баланста немесе нарық бағасында көрінбей тұрып-ақ қайта қарап шығуға итермелейтінін ұғындырады.
Өткен айда Polygon компаниясы ірі ішкі қысқартуды жүргізіп, қызметкерлерінің шамамен 30%-ын жұмыстан шығарды. Бұл соңғы үш жыл ішіндегі үшінші қысқарту болды.
Тарихына көз жүгіртсек, осындай операциялық қысқартулар 2021 жылдың соңы мен 2022 жылдың басында, индустриядағы ауқымды құлдыраулар әлі де көзге түспей тұрғанда жасырын жүргізілген болатын. Фирмалар жұмысқа қабылдауды тоқтатып, кеңею жоспарларын азайтып, ынталандыруларды қысқарта бастады және бұл қадамдар көбінесе тиімділік немесе реттеу талаптарына сай болу ретінде түсіндірілді, ал шын мәнінде өтімділік қиындықтары байқалған еді.
Ұзаққа созылған құлдырау кезеңдері баланстық есептің осалдығын айқын көрсетіп, цифрлық актив қазыналарына назар аударылып жатыр. MicroStrategy тағы да жетекші көрсеткішке айналды.
MicroStrategy бастапқы құрылымдық дағдарысты атап өтуде
Bitcoin-нің ең үлкен цифрлық актив қазынасы осы аптада Bitcoin бағасы 60 000 долларға түскеннен кейін жаңа нарықтық қысымға кезікті. Бұл оқиға оның орасан крипто қазынасын орташа сатып алу құнынан да көп төменге ысырып, баланстық тәуекел жөніндегі алаңдаушылықты қайта жандандырды.
MicroStrategy акциялары Bitcoin сатылымы жалғасқан сайын күрт төмендеп, сол кезде компанияның нарықтық құны оның иелігіндегі Bitcoin-нен де арзан болып қалды.
Баға құбылмалылығы жалғаса берсе, мұндай баланс құрылымы барған сайын рефлексивті сипат алып, сенімділік пен осалдықты күшейте түседі.
Шын мәнінде, MicroStrategy бұрынғы сатпаймыз деген сөзінен айнып үлгерді. Қараша айында компания бас директоры Фонг Ле алғашқы рет төтенше дағдарыстық жағдайда компанияның активтерін сату ықтималдығы барын мойындады.
Қазіргі индикаторлар ертерек әрі бәсең байқалғандықтан, оларды назардан тыс қалдыру оңай. Дегенмен, олардың үнсіздігі осы белгілердің салмағын арттыра түсіп, сенімділік біртіндеп жойылған кезде салаға ішкі жағынан әсер ету процесін көрсетеді.
