X (Twitter) жоғары деңгейлі технологиялық пікірталастың ортасында тұр. Элон Маск жақында платформадағы ұсыныс алгоритмі, яғни органикалық пен жарнамалық контенттің таралуын анықтайтын жүйе, жеті күннен кейін ашық бастапқы кодпен ұсынылатынын, әр төрт апта сайын жаңартылып, өзгерістер түсіндірілген әзірлеушілерге арналған егжей-тегжейлі жазбалармен бірге берілетінін жариялады.
Ашықтыққа жасалған қадам деп сипатталған бұл шешім пайдаланушылардың, әзірлеушілер мен сыншылардың бірден назарын аударды.
X алгоритмі ашық болады — алайда қолданушылар шын мәнінде не болып жатқанын көре ала ма?
Ethereum-ның тең құрылтайшысы Виталик Бутерин бұл мәселеге араласып, абайлап қолдау білдіріп, маңызды бір айырмашылықты атап өтті: ашықтық тек кодты жариялаумен шектелмейді.
«Дұрыс іске асырылса, бұл өте жақсы қадам. Мен бұның расталатын және қайталанатын болуын қалаймын», – деп Бутерин айтты, лайктар мен посттарды анонимдендіріп, оларды түпкілікті тексеруге мүмкіндік беретін жүйені ұсынды, бұл геймингтің алдын алмақ.
Ол мұндай растау мүмкіндігі қолданушыларға көлеңкелі-банға немесе де-буста ұшырадым деп санаса, олардың контенті неге өз аудиториясына жетпейтінін бақылауға мүмкіндік беретінін ерекше атап өтті.
«Төрт апта – тым асығыс болуы ықтимал», – деп ол қосты, алгоритмнің тым жиі өзгертілуі бұл мақсатқа кедергі болады деп, түпкілікті ашық жүйеге бір жылдық уақыт шеңберін ұсынды.
Қоғамдық реакциялар ашықтық пен қолжетімділік арасындағы тепе-теңдікті табудың оңай емес екенін көрсетіп отыр. Блокчейн зерттеушісі ZachXBT жаңалықтар таспасын шамадан тыс сезімтал етпей, пайдаланушы өзінің әдеттегі қызығушылық аясынан тыс жазбаларды қараған жағдайда, “For You” ұсыныстарын ұқсас контентпен толтырып, жазылушы аккаунттардың жазбаларын ығыстыратынын атап өтті.
Басқа қауымдастық мүшелері талқылауды одан әрі дамытып, лентаның орындалуын шифрланған дәлелдермен растауды ұсынды.
«Ашық алгоритмдер әзірлеушілерге көмектеседі. Қолданушылар нақты көретін нәрсе – бұл таралу», – деп олар жазды. «Ашық жүйе кез келген қолданушыға үш сұраққа болжам жасамай жауап беруге мүмкіндік беруі керек: Менің контентім талданды ма? Қандай белгілер ең маңызды болды? Қай жерде көріністік төмендеді – және неге?»
Әркімде алгоритмдік күрделілікке жылы қарамайтын пікір де бар. Кейбір қолданушылар лента сұрыптауы қарапайым болып, тек жазылымдар, лайктар, уақыт белгілері және ЖИ-дің тақырып белгілеріне сүйене алатынын, күрделі болжау үлгілеріне тәуелді болмауы мүмкін екенін айтып отыр.
Олар ұсынған бұл тәсіл, детерминирленген әрі расталатын лента жасауға, пайдаланушылар тәжірибесін нашарлатпай, мүмкіндік береді.
Бутерин Маскпен жалғасып жатқан диалог барысында алгоритмдік жауапкершілікті жақтады
Пікірталас Маск пен Бутерин арасындағы біраздан бері жалғасып келе жатқан диалогты айқындап отыр. Бутерин бұған дейін сынға алған болатын X-тің күшейту механикасын, алгоритмдер ашу-ыза тудыратын немесе кездейсоқ контентті жылжытуы мүмкін деп ескерткен, Маск сөз бостандығын қолдауда күш салып жатқанын мойындай отырып.
Ол алгоритмдік шешімдерге ZK-дәлелдері қолданылып, контенттің он-чейн уақыт белгілерімен таңбалануына үндеді, серверлік цензураны болдырмау үшін. Бутериннің айтуынша, бұл шаралар сенім мен есептілікті қалпына келтіруге бағытталған.
Масктың жоспары алгоритмдік ашықтықта ілгерілеу болар деп үміттендіргенімен, Бутерин мен крипто және әзірлеушілер қауымдастығының басқа да өкілдері кодты ашу тек алғашқы қадам екенін ескертеді.
Расталатын нәтижелер мен қайта қалпына келетін деректерсіз, платформаны басқаратындар мен пайдаланушылар арасындағы теңсіздік сақталады. Шын мәніндегі ашық X (Twitter), олар айтуынша, қолданушыларға мына мүмкіндіктер береді:
- Өз аудиториясын талдауға
- Контент таралуының жұмыс істеу ерекшелігін түсінуге, әрі
- Көзге көрінбейтін шектеулерден қорықпастан белсенділік көрсетуге мүмкіндік жасайды
Мұндай ұстаным цифрлық дәуірдегі әлеуметтік желіге деген сенімді түбегейлі өзгерте алады. Ашық бастапқы код енгізілгелі жатқан шақта, бәрі Масктың уәдесі осы растау стандарттарына сай Кететінін, әлде X тек болжамға құмар алаң бола ма, соған назар аударады.
