Көп адам үшін GENIUS актісінің қабылдануы Орталық банк цифрлық валютасын (CBDC) құру мүмкіндігін жапты. Стейблкоиндер цифрлық болғанымен, олар үкімет шығарған цифрлық долларға қарсы қойылып, жеке ақша баламасы ретінде ұсынылды.
Brownstone институтының қызметкері әрі крипто индустриясының табанды сыншысы Аарон Дэй GENIUS актісі енгізілген тыйымға қарамастан, үкімет тарапынан бақылауды күшейтуге жол ашады деп мәлімдеді.
GENIUS актісі аясындағы бақылау жайлы алаңдаушылық
GENIUS актісі Федералды резервті CBDC-ны жеке тұлғаларға немесе үшінші тарап арқылы шығаруға анық тыйым салады. Оның мақсаты әлдеқандай жолмен болса да үкімет шығарған цифрлық долларды енгізуді тоқтату болды.
2025 жылдың шілдесінде қабылданған бұл заң президент Трамптың CBDC құруға қарсы «тирания формасы» деп сипаттай отырып, сайлауалды уәделерімен сәйкес келді.
Дэйдің айтуынша, стейблкоиндер мен CBDC негізінде бірдей. Айырмашылығы — біріншісі жеке компаниялармен шығарылса, екіншісі орталық банк арқылы шығарылады. Алайда, үкімет қатысатын кез келген жағдайда қадағалау дәрежесі өзгеріссіз қалады.
«Федералды резерв шығарады дегені адамдарды кәдімгідей алаңдатуы міндетті емес. Федералды резерв — бірнеше банктен құралған жеке ұйым. JP Morgan Chase-те Джейми Даймон шығарса да, Федералды резерв шығарса да, маңызды емес», — деді Дэй BeInCrypto-ға.
Жеке өмірін қорғайтын адамдар үшін рас мәнінде басты алаңдаушылық — үкімет құрылымының ақшаны бағдарламалауы, қадағалауы және цензуралауы, деп атап өтті ол.
Осы тұжырымға сүйене отырып, Дэй GENIUS актісін «артқы есік арқылы енгізілген CBDC» деп сипаттады. Әсіресе, стейблкоиндер саны күрт өсіп жатқан қазіргі кезде мәселеге шұғыл назар аудару қажет екенін айтты.
«Өткен жылы стейблкоиндермен 33 трлн доллар-дың көлемінде транзакция жасалды. Бұл жаһандық деңгейде Visa арқылы өткізілген сомадан да көп», — деді ол, — «Негізі олар не істеді? Стейблкоиндерді алып, оларды Конгрестің бақылауына және жіті қадағалауына берді».
Оның пайымынша, мұндай бақылау деңгейі GENIUS актісі қабылданбай тұрып-ақ бар еді. Соңғы қабылданған заң тек бұрыннан қалыптасқан жүйеге жаңа элемент енгізіп отыр.
Үкіметтің бақылау құралдары қазірдің өзінде енгізілген
Дэй доллардың басым бөлігі қазірдің өзінде цифрлық түрінде екенін атап өтті.
Мысал келтіруді сұрағанда, ол Банк құпиялылығы туралы заңға (BSA) сілтеме жасады. 1970 жылы қабылданған бұл заң қаржы ұйымдарын үкімет агенттіктеріне жылыстату, терроризмді қаржыландыру мен басқа да заңсыз әрекеттердің алдын алуда көмектесуді міндеттейді.
Дэйдің айтуынша, BSA белгілі бір жағдайларда үкіметтің артық бақылауына жол ашады.
«Бізде күдікті әрекеттер туралы есептер бар. Банк арқылы 10 000 долларға асатын қаржылық операция жасаған сайын автоматты түрде есеп дайындалып, Қазынашылық департаментіне жіберіледі. Яғни, жүйе аясында бақылау бұрыннан бар екенін көре аламыз», — деді ол.
Мұндай құралдар көп жағдайда көпшілік қауіпсіздігі үшін қолданылса да, үкімет агенттіктері оларды арнайы рұқсатсыз енгізе алады.
Дэй нақты мысал келтірді. 2025 жылдың наурызында Қаржы қылмыстарын қадағалау желісі (FinCEN) — АҚШ Қазынашылығының агенттігі — елдің оңтүстік-батысындағы шекарада жылыстатумен күрес үшін географиялық мақсатты бұйрық берді.
Осы бұйрық аясында FinCEN 30 пошта индексіндегі ақша қызметі ұйымдарынан 200 доллар-дан асатын операцияларды есептеуді талап етті.
«Не екенін ұғыңыздар. Қазынашылық департаменті Конгресссіз, заңсыз, жай ғана ескерту хат жіберіп, банктерге автоматты есеп беру шегін өзгертуге нұсқау бере алады», — деді ол.
Осы мысалдардан қарап, қадағалау тетіктері қазірдің өзінде бар екенін атап өтті. GENIUS актісі стейблкоиндерге конгресс бақылауын заңдастыра отырып, цифрлық валюталарға бақылау орнатуда CBDC схемасына ұқсайтын жол ашып отыр, деді Дэй.
