ETH-ке басымдық беретін венчур инвесторы Дэвид Мартин 2015 жылдан бері білетін адамы жақында оған ерекше сұрақпен қоңырау шалды. Телефонның арғы жағындағы бұл адам 2016 жылы Мартинмен алғаш танысқаннан бері негізінен Ethereum экожүйесіне инвестиция құйып жүр, ол бағдарламалық жасақтама әзірлеушісі, Ethereum-ға және оның қосымшаларына ғашық болып, бұрын-соңды қаржы саласында жұмыс істемеген.
Ол өз ETH-ын ETF-қа ауыстырып, содан кейін маржа арқылы криптоға қатысты акцияларды сатып алу мүмкіндігі бар-жоғын білгісі келді.
«Мен таңғалдым», – деді Мартин BeInCrypto-ға Гонконгтағы Liquidity Summit 2026 шарасында берген эксклюзивті сұхбатында. «Дәстүрлі қаржы саласында ешқашан жұмыс істемеген, децентрализденген қаржы саласына шын берілген адам ETF нарығына қол жеткізгісі келеді деп ойлау – қазіргі жағдайды анық сипаттайтын белгі деп есептеймін».
Бұл жалғыз оқиғада Мартин Clear Street-те алғашқы апталарын осы мәселені шешумен айналысып жатқанын барынша анық көрсетеді.
Clear Street – жылдамдық, ашықтық және ауқымдылық үшін құрылған біріктірілген платформа арқылы күрделі инвесторларға әрбір нарықтағы барлық активке қол жеткізуге мүмкіндік беруді мақсат тұтатын бұлттық қаржылық инфрақұрылым технологиялық компаниясы.
Шынымен маңызды табыс сигналы
ETF-қа кіріс жаңалықтар тақырыбына айналады. Алайда, жақында Clear Street-те Цифрлық активтер бойынша Табыс жөніндегі басшы қызметіне кіріскен Мартин кіріс үлгілері институционалды сенімдіктің нақты қай жерде екенін дәлірек көрсетеді деп санайды.
Соңғы бір жылда криптоға қатысты әрекеттер реттелетін «қабықтарға» көбірек ауысты. Биржада сатылатын қорлар, цифрлық актив казначейліктері және ашық биржада тіркелген крипто компаниялары институционалды ағымның елеулі бөлігін қамтамасыз етіп отыр. Мысалы, BlackRock-тың iShares Bitcoin Trust (“IBIT”) байланыстырылған опцияларының ашық қызығушылығы дерлік 38 млрд доллардан асып, алғашқыда 2016 жылы құрылғаннан бері биткоин деривативтерінде басым болған Deribit-тің 32 млрд долларынан озды. IBIT-тің опциондар саудасы тек 2024 жылдың қарашасында іске қосылды, оның жылдам өсуі осыны ерекше көрсетеді.
Мартин осы сұхбат болған таңертең сандық көрсеткіштерді қайта тексерді. Айырмашылық одан әрі ұлғайды. 2026 жылдың қаңтарында IBIT жалпы биткоин опциондары ашық келісімшарттарының 52%-ын құрады, бұл – тарихи максимум нарық үлесі, ал Deribit-тің үстемдігі бірнеше жыл бұрынғы 90%-дан төмендеп, 39%-дан асты.
Сол уақыт аралығында биткоиннің спот ағымының шамамен 30%-ы енді TradFi акцияларына және биржада сатылатын өнімдерге байланыстырылған құралдар арқылы саудалануда, бұл институттар өзінің криптоға экспозициясын бар қауіп пен есеп беру жүйесіне ыңғайластырғанын айғақтайды.
«Дәстүрлі институттар қол жеткізетін реттелген өнімдерге түбегейлі бетбұрыс болып жатыр», – дейді Мартин. «Соңғы бірнеше жыл ішінде крипто салағында жасалған еңбекті осының өзі айқын дәлелдейді деп ойлаймын».
Кіріс статистикасынан бөлек, ол шешімі табылмаған кедергіні де көрсетеді.
Капитал тиімділігі әлсірейтін жерлер
Қатысу кеңейді, бірақ капитал әлі де спот нарықтар, акциялар және деривативтер арасында шашырап тұр, ал олар арасында тиімді қозғалысты қамтамасыз ететін бірыңғай жүйе жоқ.
Мартин мұның нақты қайда шоғырланғанын нақтылайды. «Қазіргі нарықта Coinbase акцияларын кепілзат ретінде пайдаланып, крипто деривативтерін немесе биткоин сатып алуға шын мүмкіндік беретін алаң жоқ». Дәл қазір екі түрлі актив класында қатар әрекет ететін портфель менеджерлер үшін бұл абстрактілі шектеу емес. Олар мұндай кедергіге күн сайын тап келеді.
Инфрақұрылым оған қажетті қолдау көрсеткенге дейін ауысым тезірек орын алды. Бұрын тек цифрлық активтер ұстайтын криптоға тән қорлар енді портфельдерінің үштен бірінен астамын TradFi-ға қатысты акцияларда ұстап отыр. Бұл позициялар әртүрлі брокерлер басқаратын бөлек жүйелерде орналасқан, ал кросс-кепілдендіру тетігі жоқ. Портфель менеджері акция позициясын крипто деривативтік саудада қолданғысы келсе, алдымен сату керек, бұл жағдайда орындау тәуекелі мен салық салдары туындайды, ал бірыңғай жүйе мұндай қажетсіз тәуекелді болдырмайтын еді.
Мартин бұл алшақтықты жоюдың екі жолын көреді. Clear Street секілді компаниялар дәстүрлі тараптан құрылып, капиталдың түрлі актив класстары арасында бір институционалды инфрақұрылым аясында еркін қозғалуына мүмкіндік беретін жолдарды жасақтауда. Параллель жол – блокчейн-негізді токенизация арқылы дәстүрлі активтерді он-чейнге шығару, осылайша кепіл мен есеп айырысу біріктірілген жүйеде, түрлі оқшау инфрақұрылым арасында қозғалыстың кедергісінсіз жүзеге асады.
«Ақырғы нәтиже – крипто жай ғана тағы бір актив классына айналып, оны басқа активтермен қатар пайда табу үшін пайдалану мүмкін болады», – дейді ол.
Бұл жақындасу әртүрлі портфель құрастыруда, криптоға тән менеджерлер дәстүрлі брокерлік инфрақұрылымды көбірек қолданса да, цифрлық актив экспозициясын сақтауда анық көрінеді. Қазіргі уақытта портфельдердің орналасқан орны мен инфрақұрылым арасында барған сайын кеңейіп отырған алшақтық институционалды криптио нарығында негізгі операциялық шиеленістердің біріне айналды.
Бөлініс шешімдерін анықтап отырған бәсекелестік қорқыныш
Сол қоңырау Мартин Clear Street-ке қосылғаннан бері үнемі естіп жүрген жайттың көрінісі болды. Көптеген ірі крипто актив басқарушыларымен сөйлескенде де осы үрдіс бар. Жыл бұрын олардың ешқайсысында TradFi-ға қатысты активтер болмаған. Бүгінде институционалды деңгейдегі ойыншылардың кем дегенде 25%-дан 30%-ға дейінгі портфелі TradFi-ға қатысты акцияларда орналастырылған.
Мартин мұнда тек мүмкіндік емес, бәсекелестік те рөл ойнап отырғанын мойындайды. Бұл түйінді әңгіме барысында сөз болғанда, ол кідірместен келісті. Көбірек менеджерлер дәстүрлі қабықтарға өтсе, сыртта қалу ұстанымды позициядан стратегиялық әлсіздікке айналады. Көптеген әріптестерің қозғалғанда сыртта қалып отырудың өз тәуекелі бар.
Осы кеңістікке инфрақұрылым құрып жүргендердің бәрі үшін бұл үлкен маңызға ие фактор. Портфель менеджерлері нарық дайын болмаған ауқымда жаңа позициялар жасап жатыр. Инфрақұрылым оларға ілесіп үлгеруі керек, әйтпесе бұл табыстылыққа үлкен кедергі келтіреді.
Институционалдық DeFi-ды тоқтатып тұрған реттеушілік кедергі
Капитал тиімділігі – басты шектеу нүктелерінің бірі. Децентрализденген қаржыға қатысты реттеу белгісіздігі – тағы бір мәселе, әрі Мартиннің пікірінше, жуық арада дәл осы фактор басты тежеу болуы ықтимал.
DeFi-да нағыз мүмкіндік бар: кіріс табуда, сауда жасауда немесе криптоны алға жылжытып келе жатқан қаржылық инновацияға қол жеткізуде. Алайда, көптеген институционалды ойыншылар үшін бұл нарық құрылым жағынан қолжетімсіз күйінде қалуда. ETF экспозициясын басқаруға қолайлыcompliance жүйесі реттелмеген DeFi-ға қатысуға мүлдем мүмкіндік бермейді, қайтарымы қандай жоғары болса да.
Мартин АҚШ-та цифрлық активтерді және олардың реттелуін нақтырақ анықтауға бағытталған баянды заң шығарушылық күш – Clarity Act-ке маңызды айнымалы ретінде назар аударады. Оң нәтижеге қол жеткізу құқықтық анықсыздықты азайтып қана қоймайды. Ол қазіргі таңда ірі институттар қол жеткізе алмай жүрген нарық бөлігін толығымен ашады.
«Дәстүрлі қаржы саласындағы адамдар нарықтың кейбір сегменттерінен ажыратылған», – дейді ол. «Яғни, оларға мүмкіндік қолжетімсіз болады. Ал портфель менеджері ретінде, кез келген уақытта кез келген нәрсеге қол жеткізіп, әрекет ете алған жөн».
Бұл айқындық орнағанға дейін, екі бағыттағы бөлімше бөлініп қала береді. Крипто-натив қатысушылар DeFi-да жұмысын жалғастырып, дәстүрлі институттар шетте қалуды ұстанады, ал екі тарап та қосымша табыстан қағылады.
Дұрыс айтылмай жүрген өзгеріс: он-чейн активтерді басқарушылар
Инфрақұрылымдағы қандай даму тиісті деңгейде көңіл бөлінбейді деген сұрақ қойылғанда, Мартин капитал тиімділігіне қатысты әңгімеден бөлек, сирек қозғалған мәселеге көшеді: толығымен он-чейн негізінде жұмыс істейтін активтерді басқарушылардың пайда болуына тоқталады.
RWA нарративі толық қамтылған. BlackRock пен Fidelity тарапынан токенделген ақша нарығы қорлары осы концепцияны мейнстримге айналдырды. Apollo-ның токенделген несиелік қоры оны балама бағыттарға кеңейтті. Бірақ Мартин бұл негіздердің келесіде неге мүмкіндік жасайтыны әлдеқайда маңызды деп санайды: рұқсат берілген DeFi ортасында, KYC-тен өткен қолжетімділікпен жұмыс істейтін және институционалдық сәйкестік талаптарын орындайтын, сонымен қатар орталықтандырылмаған инфрақұрылымның тиімділігін ұстап қалатын, түбегейлі жаңа активтерді басқарушылар.
Аталғандар активтерін токендеп, бұрынғы үлгіде қалған дәстүрлі қорлар емес. Бұл мүлде өзге операциялық модельге ие, мұнда портфельді басқарудың әкімшілік қабаттары ықшамдалады және он-чейн мен офф-чейн инфрақұрылым шекарасы теория жүзінде емес, іс жүзінде жойыла бастайды.
«Маған бұл іргелі қолдану үлгісін мүлде өзгеше тәсілмен шешудің ең қызықты мысалдарының бірі болып көрінеді», – дейді Мартин.
Келесі жыл шын мәнінде қандай болмақ
Институционалдық цифрлық активтер нарығы қайда бет алды дегенді бір сөйлеммен қорытындылау сұралғанда, Мартин жауабын іркілмейді.
«Капитал тиімділігі әлемді басқарады».
Қаражатты түрлі активтер санатында еш кедергісіз қозғалта алатын, әрі портфельді басқарушыларға қажет нәрселер мен қазір қолда бар инфрақұрылым арасындағы алшақтықты жоя алған ұйымдар мен қарсы тараптар, оның ойынша, нарықтың келесі кезеңін анықтайды.
Бұл алшақтықты дәстүрлі қаржы делдалдары, блокчейн-натив платформалар немесе екеуінің үйлесімі жоя ала ма – оны анықтау институционалдық капиталдың историялық тұрғыда осы нарықтың қолдау көрсетуге құрылған жүйелерінен тезірек қозғалуына әсер етеді.
ETF-ке қызығушылық танытатын DeFi әзірлеушісі – ерекше құбылыс емес. Ол жетекші индикатор болып тұр. Оған қызмет көрсететін нарық әлі толық қалыптасқан жоқ.
Редактор ескертпесі: BeInCrypto – осы сұхбат өткен Liquidity Summit 2026-ның ресми медиа серіктесі. Іс-шарада сала көшбасшыларымен өткен қосымша сұхбаттарға назар салыңыздар.
