Таяу Шығыс пен Солтүстік Африка алтынды, жылжымайтын мүлікті және акцияларды токенизациялау бойынша әлемдегі ең ықпалды зертханалардың біріне айналып келеді. Оның үстіне, аймақтың реттеушілері бұл процестің қарқынды дамуына әдейі жол ашып отыр.
2026 жылы MENA токенизация бойынша салалық негіздемелерді сала мамандарымен бірге әзірлеп келеді, алтын қоры, элиталық жылжымайтын мүлік және қор нарығына қолжетімділік түгелдей он-чейнге ауысып жатыр.
MENA-ның реттеудегі артықшылығы: индустриямен бірге дамып, қарсы шықпай
BeInCrypto ұйымдастырған X кеңістігінде MEXC, OKX Ventures, ChangeNOW және Zoomex басшылары MENA аймағындағы реттеу ұстанымын өзге ірі қаржы орталықтарынан ерекшелейтін басты фактор ретінде атап өтті.
MEXC-тің операциялық директоры, Дубайда 14 жыл тұрған Вугар Уси Заде айырмашылықты анық суреттеп берді. Еуропалық реттеушілер GDPR-ді дайындау үшін Cambridge Analytica жанжалын күткен, MiCA-ны қабылдауға да бірнеше жыл қажет етті. Ал Таяу Шығыс реттеушілері керісінше, бастан бастап-ақ сала көшбасшыларын кеңес беру процесіне тартады.
Бұл ұстанымның нақты нәтижелері қазірдің өзінде байқалады. БАӘ жұмыс берушілерге жалақыны криптовалютада төлеуге заңды түрде рұқсат береді. Дубайдың Көп салалы тауарлар орталығы (DMCC) институционалдық ауқымға арналған токенизацияланған алтын мен күміс инфрақұрылымын жасауда. Сонымен қатар, Дубайдың Жер департаменті келесі он жылда әмірліктің жылжымайтын мүлік нарығының 30%-ын токенизациялауға міндеттеліп отыр.
«Таяу Шығыста тек бизнес үшін негіз құрып отырған жоқ. Бүгінде БАӘ-де жалақыны криптовалютада төлеуге болады. Бұл – дарынды мамандар үшін заңды төлем тәсілі. Сонымен қатар, Дубай Жер департаменті фракциялық жылжымайтын мүлікті енгізіп отыр, келесі он жылда бүкіл жылжымайтын мүлік нарығының шамамен 30%-ына жетеді деп болжануда», – деді Вугар Уси Заде BeInCrypto-ға.
Бұл процестің басты мақсаты – жаһандық ауқым. Дубай жылжымайтын мүлікті жергілікті сатып алушылар үшін токенизациялап отырған жоқ, оның орнына, халықаралық капиталды тарту үшін инфрақұрылым жасап жатыр және токенизация – фракциялық әрі шекарадан тыс меншік құқығын іске асыратын құрал.
Бөлшек инвесторлар үшін де MENA аймағының токенизация үрдісі барған сайын маңыз алуда. Уси Заде MEXC-тің 40 млн қолданушысы – негізінен криптоға бейім – енді токенизацияланған алтын, күміс және АҚШ акцияларына ауысып жатқанын сипаттады, бұл дәстүрлі қаржыға қызығушылықтан емес, крипто нарығындағы құбылмалылықтан сақтану үшін істеліп жатыр.
Бұған дейін бұл активтерге қол жеткізу үшін бөлек инфрақұрылым қажет еді: акциялар үшін брокерлік шот, алтын үшін банк арқылы жұмыс істеу, жылжымайтын мүлік үшін агент пен заңгерлерді тарту керек болатын. Токенизация осының бәрін бір платформада біріктіріп тастайды.
OKX Ventures инвестициялық директоры Рэй Сяо, Ondo Finance компаниясымен биржаның серіктестігін мысал ретінде келтірді. Бұл ынтымақтастық нәтижесінде 100-ден аса АҚШ акциясы мен ETF он-чейнге кірігуде, бөлшек қолданушылар Apple немесе Tesla акцияларының бөлігін жексенбі, сағат 22:00-де биржа жұмыс уақытынан тыс та, брокерлік шотсыз ала алады.
Институционалды инвесторларға келсек, Сяо мұны операциялық тиімділік деп сипаттады. KKR немесе Apollo жеке меншік қорын токенизациялаған кезде, смарт-келісімшарттар автоматты түрде капитал құрылымын реттейді, дивидендтерді таратады және KYC сәйкестігін қамтамасыз етеді. Идеологиялық емес, тек тиімділік тұрғысынан алғанда да мұндай шешімдер өзін ақтайды.
«Токенизацияның басты құндылығы үш қасиетке негізделеді: фракциялық иелену, бағдарламалық икемділік және әлемдік 24/7 өтімділік», – деді Сяо BeInCrypto-ға.
OKX Ventures Centrifuge және Securitize секілді платформалармен серіктестікті белсенді дамытып отыр, бұл токенизацияланған жеке кредит пен жеке меншік құрылымдарды криптоға бейім аудиторияға таныстырып, активтер жетістігін алтын және жария акциялардан әлдеқайда кеңейтіп жатыр.
Өз қаражаттарын сақтау: дәстүрлі қаржы ұсына алмайтын басты артықшылық
ChangeNOW стратегия жөніндегі директоры Полин Шангетт токенизацияланған шынайы әлем активтерінің брокер немесе банк ешқашан бере алмайтын қырын ерекше атап өтті: өзіндік сақтау (self-custody).
Шангетт RWAs-қа қатысты ұзақ уақыт бойы скептик болып келгенін мойындады, ертеректегі қызығушылықты қысқа мерзімді бас пайда деп санаған. Алайда қазіргі аю нарығы бұл тұжырымдаманы дәлелдеді. Альткоиндер құлдырағанда және цифрлық актив қорлары шарықтау кезеңінде сатып алынған позицияларын жапқанда, Web3 инвесторлары құнын сақтап тұратын шынайы құны бар активтер – токенизацияланған тауарларға және акцияларға ауысуда, ал кастодиансыз платформалар осы активтерді өз әмиянында сақтауға мүмкіндік береді, сондықтан контрагенттік тәуекел жоқ.
«Енді активтеріңізді брокерге де, банкке де сеніп тапсырудың қажеті жоқ», – дейді Шангетт. «Оларды жай ғана өз әмияныңызда және портфеліңізде оңай ұстай аласыз».
Бұл әсіресе Батыс брокерлеріне қолжетімділік заңмен шектелген немесе күрделі елдерде аса маңызды. Токенизация тек алтын мен акцияларға қолжетімділікті арзандатпайды, ал MENA және кейбір өзге аймақтарда жалпыға қолжетімді болуын қамтамасыз етеді.
Zoomex маркетинг директоры Фернандо Лилло Аранда индустрия алдында тұрған мәселені көтерді: дәстүрлі Web2 трейдерлеріне токенизацияланған нақты активтер кастодианы ретінде орталықтандырылған биржаларға сенім арттыру қажеттігін түсіндіру міндеті әлі толық шешілген жоқ. Оның айтуынша, дәл осы сенім мәселесі коммуникация және өнім арқылы шешіліп, келесі қолданушылар толқынын тартатын платформаларды анықтайды.
Келесі не болады
MENA аймағының токенизация мақсаттарының қаншалықты жылдам іске асатынын үш фактор анықтайды. Біріншісі – Дубай Жер департаментінің фракциялық жылжымайтын мүлікті енгізу қарқыны, 30% – саяси мақсат, алайда ол нарықта әлі толық көрініс тапқан жоқ.
Екіншісі – DMCC-тің алтын токенизациялау инфрақұрылымы институционалдық аллокацияны өзіне тарту үшін қажетті өтімділік деңгейіне жете ала ма, соны анықтау.
Үшіншіден, OKX-Ondo Finance сынды биржалық серіктестіктердің масштабталу қарқыны қандай болып, активтер қатарына тауар, тұрақты кіріс және жеке несиелер секілді тағы қандай санаттар қосылады.
BlackRock бас директоры Ларри Финктің пайымдауынша, болашақта бәрі токенизацияланады. MENA үшін енді сұрақ – істеледі ме, әлде істелмей ме – емес, қаншалықты жылдам жүзеге асады және әлем қолданатын инфрақұрылымды кім бірінші құрады дегенде тұр.
