Әлемдегі ең іздеуде жүрген есірткі барондарының бірі қаза тапты. Немесио Рубен Осегуера Сервантес, «Эль Менчо» деген атпен танымал қылмыскер жексенбі күні өлтірілді. Оның өлімі бірнеше Мексика штатында зорлық-зомбылық толқынын тудырды.
Қауіпсіздікке әсерімен қоса, назар картельдің қаржылық операцияларына да ауып жатыр. Соңғы жылдары реттеуші органдар мен зерттеушілер мексикалық қылмыстық желілердің өз қызметіне криптовалютаны қоса бастағанын құжаттап отыр.
«Эль Менчо» кім болған?
Эль Менчо Мексикадағы ең іздеуде жүрген қашқындардың бірі және Халиско Жаңа Ұрпақ (CJNG) картелінің басшысы болған. АҚШ Мемлекеттік департаментінің мәліметінше, CJNG 2009 жылы құрылған. Содан бері ол Мексикадағы ең қатыгез есірткі картельдерінің біріне айналды.
«Оның кокаин, героин және метамфетаминді тасымалдау қабілеті Мексикада ең жоғары деп бағаланған, ал соңғы бірнеше жылда АҚШ-қа фентанил тасымалдау да осыған қосылды», – делінген мәтінде.
2025 жылғы 20 ақпанда АҚШ бұл картельді Иммиграция және азаматтық туралы заңның 219-бөліміне сәйкес, шетелдік террористік ұйым деп ресми жариялады.
Сонымен қатар, АҚШ Мемлекеттік департаменті Эль Менчоны ұстауға немесе соттау үшін ақпарат берген адамға 15 млн доллар сыйақы жариялады. Ол жексенбі күні әскери операция барысында өлтірілді.
Оның қазасынан кейін елдің кейбір бөліктерінде тұрақсыздық тарады. BBC дерегіне қарағанда, кемінде 20 штатта картель мүшелері жолдарды жауып, көліктер мен бизнестерге өрт қойған.
Көше деңгейіндегі оқиғалар бірден көрінгенімен, өткен деректер CJNG ықпалының аумақтық бақылаудан тыс екенін көрсетеді.
Соңғы жылдары тергеушілер картельдің барған сайын күрделенген қаржылық инфрақұрылымын бақылап келеді. Оған шекара асырып қаржы жылыстатып, жылжытуда цифрлық активтерді қолдануы да кіреді.
Крипто және картель қаржысы
Bitcoin (BTC), Tether (USDT) секілді криптовалюталар табиғаты бойынша заңсыз емес. Оларды заңды инвестиция, төлем және қаржылық инновация мақсатында кеңінен қолданады.
Алайда, реттеуші және құқық қорғау органдары осы цифрлық активтер заңға қайшы әрекеттермен байланысты операцияларда қолданылған кейбір жағдайларды анықтады.
2020 жылдан-ақ Reuters хабарлағандай, АҚШ пен Мексика билігі ірі есірткі трафигі топтарының, соның ішінде CJNG және Синалоа картелінің ақшаны жылыстатуда bitcoin-ді барған сайын қолданатынын байқаған.
2024 жылы АҚШ Қазынашылығының Қаржы қылмыстарын қадағалау желісі (FinCEN) мәлімдеуінше, Мексикада орналасқан трансұлттық қылмыстық ұйымдар виртуалды валюталарды, солардың ішінде Bitcoin, Ethereum, Monero және Tether-ді фентанил прекурсорлар мен жабдықтарды Қытайдағы жеткізушілерден сатып алу үшін пайдаланған.
2025 жылғы наурыздағы Chainalysis есебіне сәйкес, күдік тудырған Қытайда орналасқан химиялық трейдерлер 2018-2023 жылдар аралығында 37,8 млн доллардан астам криптовалюта алған. Ірі мексикалық картельдер, соның ішінде CJNG, осы синтетикалық опиоидтерді өндіруге арналған прекурсорларды сатып алушылар арасында анықталған.
«Блокчейн талдауы прекурсор химикат жеткізушілерінің тікелей даркнеттегі нарықтар мен хабарламалар қосымшаларында жарнама жасап, химикаттарды Мексикаға жіберу үшін цифрлық активтерді қабылдайтынын көрсетеді. Ақша түскеннен кейін, криптовалюта қаражаты күрделі операциялық үлгілер арқылы, соның ішінде пилингтік тізбектер, қабаттау және кросс-чейн айырбастау арқылы жылыстатылады, әрі көбіне қытайлық биржалар немесе халықаралық курьерлер арқылы қолма-қолға айналдырылады», – деп хабарлады TRM Labs өз есебінде.
2025 жылғы тамызда FinCEN CJNG, Синалоа картелі, Голф картелі және басқа Мексикада орналасқан трансұлттық қылмыстық ұйымдар кірісті жылыстатуда Қытай ақшаны жылыстату желілерін (CMLN) қолданып жатқанын да атап өтті.
Айта кетерлігі, Chainalysis CMLN-дардың қазір криптовалютаға қатысты жылыстату әрекеттерінде басым рөл ойнап отырғанын хабарлады. 2025 жылы бұл желілер барлық белгілі криптовалюта жылыстату әрекеттерінің шамамен 20%-ын құрады.
Әрекет ауқымы ұлғайған кезде, реттеуші назар да күшейіп кетті. Нью-Йорктың оңтүстік округі бойынша АҚШ Прокуратурасына сәйкес, бұрынғы DEA өкілі Пол Кампо мен Роберт Сенси CJNG-ге материалдық қолдау көрсетуді ұйымдастырды деп айыпталды.
«Схема аясында CAMPO және SENSI CJNG есірткі табысынан шамамен 12 000 000 долларға жуық соманы жылыстатуға келісті; қолма-қол ақшаны криптовалютаға ауыстырып, шамамен 750 000 доллар жуық соманы жылыстатты; сондай-ақ, төлемнің есірткі таратылуы мен құны шамамен 5 000 000 долларға бағаланатын кокаиннің 220 килограммының сатылуын бастайды деген түсінікпен төлем жасады, және осы үшін CAMPO мен SENSI (i) тікелей есірткі сатылымынан табыстың бөлігін пайда ретінде алуы тиіс еді; (ii) есірткі табысының қалған бөлігін жылыстатудан қосымша комиссия алуы тиіс еді», – делінген баспасөз хабарламасында.
Осылайша, El Mencho-ның өлімі Мексикада ұйымдасқан қылмысқа қарсы күресте айтарлықтай кезең саналады, дегенмен ірі картельдерді қолдайтын қаржы жүйелері күрделі, мемлекетаралық және технологиялық тұрғыда бейімделгіш болып қала береді, әрі олардың әрекеті жекелеген адамнан әлдеқайда алысқа созылып жатыр.
