Bridgewater Associates негізін қалаушысы Рей Далио Хормуз бұғазын қамтамасыз етпеу АҚШ долларының әлемдік резервтік валюта ретіндегі мәртебесіне қатерді айтарлықтай арттыра алатынын ескертті.
Далио қазіргі жағдайды бұрынғы империялардың құлдырауындағы шешуші кезеңдермен салыстыра отырып, Хормуз бұғазын жоғалту Америка үшін 1956 жылғы Суэц каналындағы дағдарыстың Ұлыбританияға әсерімен бірдей маңызды болуы ықтимал деп есептейді.
Рэй Далио: Хормуз бен доллардың резервтік валюта ретіндегі тәуекелі туралы
Жақында жасаған талдауында Далио АҚШ-Иран арасындағы соғыстың негізі бір сұраққа тірелетінін айтты: Хормуз бұғазын кім басқарады? Оның айтуынша, егер Иран осы теңіз жолын бақылау немесе қауіп төндіру мүмкіндігін сақтап қалса, жаһандық қауымдастық мұны АҚШ-тың жеңілісі деп қабылдауы ықтимал. Мұндай жағдай америкалық күш пен көшбасшылыққа деген сенімді әлсіретер еді.
«Әлемдік үстемдікке ие әрі резервтік валюта ұстаған держава қаржылық жағынан шектен тыс қарызға батса, ал өзінің әлсіздігін әскери және қаржылық бақылауды жоғалта отырып көрсетсе, онда одақтастар мен кредиторлар сенімсіздік танытатынын, резервтік валюта мәртебесін жоғалтып, қарыз құралдарын сату бастауы ықтимал екенін және валютасының, әсіресе алтынмен салыстырғанда әлсірейтінін байқаңыз», — деп айтты ол.
Сол уақытта The Network School негізін қалаушысы Баладжи Сринивасан да Иранның ықтимал жеңісі бес дәуірдің аяқталуын білдіруі ықтимал екенін айтты. Бұл петродоллар дәуірін қамтиды.
«Атап айтқанда, петродоллар дәуірінің (1974) аяқталуы бірполярлық сәттің (1991) және соғыстан кейінгі тәртіптің (1945) аяқталуына әкелер еді», — деп жазды Сринивасан. «Соңында доллардың сатып алу қабілетінің тез құлдырауы әскери жеңіліспен қатар орын алса, Америка одағы (1776) ыдырауы да ықтимал… Америка өз ақша басып шығаруға қаншалықты тәуелді екенін аз адам жүрегімен түсінеді. Алайда петродоллардың соңы — біз білетін кейнсиандықтың да соңы».
Хормуз бұғазы — жаһандық саудадағы мұнайдың шамамен 20%-ы күніне осы жерден өтетін, энергетиканың маңызды тар жері. Баяндауларға сәйкес, Иран бұғаз арқылы шектеулі мұнай танкерлерін ғана өткізуді ұсынған.
Алайда бұл мүмкіндік тек жүкті юаньмен, яғни доллармен емес, есептескен жағдайда жүзеге асады. Осылайша, энергия саудасындағы доллардың монополиясына тікелей соққы берілмек.
АҚШ пен Иран арасындағы қақтығыс әлсіз экономикаға қосымша қысым туғызды. Moody’s Analytics бас экономисі Марк Занди қақтығыс ушығудан бұрын-ақ рецессияға тәуекелдің артқанын ескерткен.
Компанияның машинамен оқыту үлгісі рецессияға алдағы 12 ай ішінде кіру ықтималдығын 49%-ға бағалады. Конфликт кезінде мұнай бағасының күрт өсуі салдарынан, Зандидің пікірінше, бұл межеден 50%-дан да асып кетуі ықтимал.
«Мұнай бағасы — үлгіде маңызды айнымалы, себебі оның нақты себебі бар: Екінші дүниежүзілік соғыстан бері әр рецессия, пандемияға дейінгі кезеңнен басқа, мұнай бағасының өсуімен басталған. Мұнай бағасының өсуі бұрынғыдай экономикаға қатты соқпағанмен, біз тұтынғанды өзіміз өндіреміз, бірақ тұтынушылар үшін бәрібір ауыр және тез соққы болады, ал олар онсыз да шығынын қысқартқан», — деп қосты ол.
Осы жағдай кез келген геосаяси қақтығыстың валюта деңгейіндегі тәуекелге қаншалықты жылдам түрлене алатынын көрсетеді.
