Венчурлік капиталист Дэвид Мартин 2015 жылдан бері білетін адам жақында оған ерекше сұрақпен қоңырау шалды. Телефонның екінші жағындағы бұл азамат Ethereum экожүйесіне негізінен инвестиция салып келген, Мартин алғаш жолыққанда-ақ Ethereum және оның қосымшаларын ұнатып қалған, қаржы саласында ешқашан істемеген бағдарламашы еді.
Ол ETH-ін ETF-ке айырбастауға бола ма, содан кейін сол позициясын маржамен пайдаланып криптовалютаға байланысты акциялар сатып ала аламын ба деп білгісі келді.
«Мен қатты таңғалдым», – деді Мартин BeInCrypto басылымына Liquidity Summit 2026 аясында Гонконгта берген эксклюзив сұхбатында. Ол былай деп қосты:
«Орталықтандырылмаған қаржыға құмар осындай адамның қазір ETF нарығына шығуды қалауынан-ақ қазіргі жағдайға баға беруге болады деп ойлаймын»
Бұл оқиға Мартин Clear Street-ке келген алғашқы апталарында шешуге тырысып жүрген проблеманың айқын мысалы іспеттес. Осы екі әлемді байланыстыратын инфрақұрылым толыққанды түрінде әлі қалыптаспаған. Ал дәл сол инфрақұрылымға ең көп мұқтаж адамдарды қолдайтын жүйелерге қарағанда әлдеқайда тез әрекет етуде.
Шынымен маңызды табыс сигналы
ETF-ке түсетін инвестиция крипторесурстарда жиі талқыланып келеді. Алайда жуырда Clear Street-ке цифрлық активтер бойынша кіріс жөніндегі директор болып қосылған Мартин институционалдық сенімнің нақты қай жерде екенін табуда түсім үлгілерін талдау дәлірек нәтиже беретінін алға тартады.
Соңғы бір жылда криптоға қатысты белсенділік реттелетін құрылымдарға бәрінен жиі ауыса бастады. Биржада сатылатын қорлар, цифрлық актив қазынашылықтары және көпшілікке қолжетімді крипто компаниялары институционалдық ағымның елеулі бөлігін қамтамасыз етуде. BlackRock-тың IBIT-іне байланысты опциондардың ашық позиция көлемі шамамен 38 млрд долларды құраса, Deribit биржасындағы осы көрсеткіш 32 млрд доллардан аспайды, ал бұл алаң 2016 жылы ашылғаннан бері биткоин деривативтерінде көш бастаған еді. IBIT 2024 жылғы қараша айында ғана опциондармен сауда жасауды бастаған, сондықтан оның жылдам өсімі ерекше назар аудартады.
Мартин осы сұхбатқа дейінгі таңертеңгі мәліметтерді тексеріп шықты. Арадағы айырмашылық бұрынғыдан да ұлғайды. 2026 жылғы қаңтарға қарай IBIT барлық биткоин опциондарының ашық позициясының 52%-ын иеленсе, Deribit-тің басымдылығы соңғы бес жылда 90%-дан төмендеп, 39%-дан тӛмен түсіп кетті.
Сонымен бірге, қазір биткоиннің спот-саудасының шамамен 30%-ы дәстүрлі қаржы нарығында саудаланатын акциялар немесе биржада сатылатын өнімдер арқылы өтуде, осы өзгеріс институционалдық инвесторлардың крипто-активтерін тәуекел мен есептілік жүйесінде бейімдеуге тырысып жатқанын көрсетеді.
«Дәстүрлі қаржы институттары қол жеткізе алатын, реттелетін өнімдерге көшу түбегейлі өзгеріс болып отыр. Меніңше, бұл соңғы жылдар ішінде крипто саласында құрылған экожүйенің маңызын көрсетеді.»
Инвестициялық ағым жайлы сандардың астарында шешілмеген түйткіл жатқанын осыдан-ақ байқауға болады.
Капитал тиімділігі үзіліс болатын жер
Нарыққа қатысу мүмкіндігі кеңейді. Алайда қаражат әлі де спот нарықтар, акциялар және деривативтер арасында оқшауланған күйде қалып отыр, олардың арасындағы капиталды тиімді ауыстыратын біріктірілген жүйе жоқ.
Мартин бұл мәселенің қай жерде шоғырланғанын нақты сипаттайды: «Қазіргі нарықта Coinbase акциясын кепілге қойып, крипто деривативтерін немесе биткоин сатып алуға мүмкіндік беретін нақты, айқын шешім жоқ».
Қазіргі таңда екі актив класын қатар басқарып отырған портфель менеджерлері үшін бұл тек абстрактілі шектеу емес. Олар оған күн сайын тап келеді.
Өзгеріс инфрақұрылымнан жылдамырақ болды. Бұрын тек цифрлық активтерге иелік еткен крипто-фондтар қазір портфелінің үштен бірінен астамын дәстүрлі қаржыға қатысы бар акцияларға жұмсап отыр. Бұл позициялар бөлек жүйелерде, әртүрлі брокерлердің бақылауында сақталады, оларды біріктіретін механизм қарастырылмаған.
Менеджер крипто деривативтері саудасын қаржыландыру үшін акциялар позициясын пайдаланғысы келсе, алдымен сатуына тура келеді, бұл орындау тәуекелін және салықтық салдарларды туғызады, ал біріктірілген жүйеде мұндай қиындық болмас еді.
Мартин осы алшақтықты жоюдың екі бағытын атап өтеді. Clear Street секілді компаниялар дәстүрлі жағынан бастап, капиталдың түрлі актив түрлері арасында бір институционалдық құрылым шеңберінде еркін өтуіне жағдай жасайтын жолдарды дамытуда. Баламалы бағыт – блокчейнге тән токендендіру үрдісі, мұнда дәстүрлі активтер он-чейн енгізіледі, сөйтіп кепіл мен есеп айырысу бір жүйеде орындалып, инфрақұрылымдық тосқауылдар жойылады.
«Ақыр аяғында крипто өзге активтер секілді актив класына айналады және оны басқа актив түрлерімен бірге басқаруға тиіс боласыз»
Бұл ұйғарым портфель құруда да көрініс табуда, өйткені криптоға бейім басқарушылар дәстүрлі брокерлік инфрақұрылымды пайдалана отырып, цифрлық активтерді портфельде ұстап отыр. Портфельдер қазіргі дамыған деңгей мен оларды қолдайтын инфрақұрылым арасындағы айырмашылық институционалдық крипто саласындағы басты ұйымдастырушылық текетірестердің бірі болып қалды.
Бөлу шешімдерін анықтап отырған бәсекелестікпен байланысты қорқыныш
Оқиғалы қоңырау Мартин Clear Street-ке қосылғалы естіп жүрген ахуалды тағы бір мәрте айқындай түседі. Ол сөйлескен ірі крипто активтер менеджерлерінде де бұл үрдіс сақталып тұр. Бір жыл бұрын олардың портфельдерінде дәстүрлі қаржы активтері мүлдем болмаған. Қазір ең институционалдық деңгейдегі портфельдердің кемінде 25%-30%-ы дәстүрлі қаржыға тәуелді акциялардан тұрады.
Мартин мұнда бәсекелестік те, тек жаңа мүмкіндік емес екенін мойындайды. Оған қатысты сұрақ қойылғанда, ол ойланбастан келісті. Көбірек басқарушылар дәстүрлі құрылымдарға ауысқан сайын, сыртта қалу стратегиялық кемшілікке айнала бастайды. Қызметтестерінің көбі көшкенде шетте қалып қою – өз алдына тәуекел.
Осы саланы дамытуға кіріскендер үшін бұл маңызды белгі. Портфель менеджерлері нарық қолдау жасай алатын көлемнен артық позиция құруда. Инфрақұрылым да жаңа талапқа ілесе алмаса, бұл табысқа айтарлықтай теріс әсер тигізіп, ілгерілеуге кедергі болмақ.
Институционалды DeFi-ды шектеп тұрған реттеушілік кедергі
Капитал тиімділігі бір түйінді мәселе болса, орталықтандырылмаған қаржыға қатысты реттеушілік белгісіздік – тағы біреуі. Мартиннің ойынша, дәл осы соңғысы жақын болашақта әлдеқайда маңызды шектеуге айналады.
Орталықтандырылмаған қаржы әлемінде кіріс алу, сауда жасау немесе инновациялық шешімдер пайдалану арқылы нақты мүмкіндік бар. Бірақ институционалдық инвесторлардың көбі үшін бұл нарық құрылымдық жағынан қолжетімсіз күйде қалуда. ETF-ке қатысуға мүмкіндік беретін комплаенс құрылымдары реттелмейтін DeFi-ге қатысуға жол бере алмайды, қандай кіріс мүмкіндігі болса да.
Мартин АҚШ-та цифрлық активтерді анықтау және олардың реттелуін нақтылау мақсатында қабылданатын Clarity Act-ті аса маңызды фактор деп санайды. Оның оң шешім табуы заңдық белгісіздікті сейілтіп қана қоймай, ірі институттар әлі толық кіре алмай жүрген нарық сегментіне жол ашар еді.
Мартин былай деп қосты:
«Дәстүрлі қаржы өкілдері нарықтың кейбір сегменттерінен шеттетілгендіктен мүмкіндік жіберіп алады. Портфель менеджері ретінде кез келген уақытта кез келген нарыққа кіре алған дұрыс»
Анықтық пайда болғанша, екіге бөлінушілік сақталады. Крипто-орта қатысушылары орталықтандырылмаған қаржыда әрекет етуді жалғастырып жатыр, ал дәстүрлі мекемелер сыртта қалған күйде және екеуі де пайдадан айырылып отыр.
Ашық айтылмаған өзгеріс: он-чейн активтерді басқарушылар
Қандай инфрақұрылымдық даму лайықты көңіл бөлінбей жатыр дегенге келгенде, Мартин капитал тиімділігі туралы әңгімені артта қалдырып, көп талқыланбайтын тақырыпқа – толығымен он-чейн актив-менеджерлердің пайда болуына тоқталады.
RWA нарративі кеңінен қамтылды. BlackRock және Fidelity-дің токенделген ақша нарығы қорлары осы ұғымды ел аузында таратып, бастыға айналдырды. Apollo-ның токенделген кредит қоры бұл ұстанымды баламалы бағыттарға ұсынды. Бірақ Мартин бұл негіздер енді неге мүмкіндік беретінін анағұрлым маңызды деп есептейді: актив-менеджерлер рұқсатталған DeFi ортасына табиғи түрде еніп, KYC бақылау арқылы институционалдық талаптарды қанағаттандырып, орталықтандырылмаған инфрақұрылымның тиімділігін де толық пайдалана алады.
Аталғандар – өздерінің нақты активтерін токенге айналдырған дәстүрлі қорлар емес. Олар мүлде басқа жұмыс үлгісі, мұнда портфельді басқарудың әкімшілік қабаттары қысқарып, он-чейн мен офф-чейн инфрақұрылым арасындағы шекара теорияда емес, іс жүзінде жойыла бастайды.
«Менің ойымша, бұл ерекше үлгідегі негізгі міндетті өте өзгеше жолмен шешетін ең керемет нәрселердің бірі», – дейді Мартин.
Келесі жыл қалай көрінеді
Институционалдық цифрлық актив нарығы қайда бағыт алып бара жатқанын бір сөзбен түйіндеу сұралғанда, Мартин жауабына шектеу қоймайды.
«Капитал тиімділігі әлемді басқарады».
Капиталды түрлі актив кластары арасында еш кедергісіз қозғалуға мүмкіндік беруді, сондай-ақ портфель менеджеріне қажеттілер мен қазіргі инфрақұрылым ұсына алатындар арасындағы алшақтықты жабуды үйренген институттар мен контрагенттер, Мартиннің пікірінше, осы нарықтың келесі кезеңін айқындайды.
Бұл алшақтықты дәстүрлі қаржылық делдалдар, блокчейнге тән платформалар немесе екеуінің үйлесімі жоя ма – соған қарай институционалдық капиталдың табиғи жылдамдықпен әрекет ете алу қарқыны айқындалады. Соған сәйкес, бұл актив класы тарихи тұрғыдан қолдайтын жүйелерден де жылдам қозғалған.
DeFi жасаушысы ETF-қа ұмтылса, бұл қызық құбылыс емес. Ол – жетекші белгі. Ал оны қамтитын нарық әлі толық қалыптасқан жоқ.
Редактордың ескертуі: BeInCrypto – Liquidity Summit 2026-ның ресми медиа серіктесі. Бұл сұхбат сол іс-шара кезінде өтті. Оқиғадан сала көшбасшыларымен қосымша сұхбат күтіңіздер.
