Оңтүстік Кореяның Қаржылық қызметтер комиссиясы (FSC) 2026 жыл үшін саланың болашағына теріс әсерін тигізіп отырған жаңа реттеу түрін ұсынды, оған сәйкес, криптовалюта биржаларының ірі акционерлері үшін иелік ету үлесі 15–20%-мен шектелмек, бұл реттеу 30–31 желтоқсан күндері жарияланды.
Ұсыныс Кореяның жетекші бес биржасының негізін қалаушылары мен бақылаушы акционерлерін активтерінің едәуір бөлігінен бас тартуға мәжбүрлейді.
Жаңа жыл – белгісіздікпен көмкерілген
Жаңа жыл алдында жасалған бұл хабарландырудың уақыты нарық қатысушылары үшін күтпеген өзгерістерге алып келді. Жергілікті БАҚ-та алғаш рет осы оқиға 30 желтоқсан күні жарияланып, оны кейінірек ірі қаржы басылымдары талқылады. Әлемдегі ең белсенді крипто нарықтарының бірі үшін тағы бір өсім жылының аяқталуын атап өтетін кезең орнына, саланың болашағына қатысты биржа иелігінің құрылымдарына алаңдаушылық пен белгісіздік орын алды.
«Сала 2026 жылға реттеушілік белгісіздікпен кірді», – дейді бір биржа басшысы тілшілерге. «Жабылуға жақын тұрған келісімдер енді қайтадан талқыға түсуде».
Басқаруға ауқымды өзгерістер енгізу
Ұсынылып отырған Цифрлық активтердің негізгі заңы бойынша, FSC крипто биржаларын негізін қалаушылары басқаратын жекеменшік кәсіпорындардан жартылай жария инфрақұрылымға айналдыруды көздейді, ол Кореяның Капитал нарығы туралы заңындағы баламалы сауда жүйелеріне (ATS) ұқсас.
Ұсыныс дереу әрі ауқымды әсерін тигізеді:
| Биржа | Ең ірі акционер | Қазіргі үлес | Босатылатын үлес |
|---|---|---|---|
| Upbit (Dunamu) | Негізін қалаушы (Song Chi-hyung) | 25,52% | 5–10% |
| Bithumb | Bithumb Holdings | 73,56% | 53–58% |
| Coinone | Негізін қалаушы (Cha Myung-hun) | 53,44% | 33–38% |
| Korbit | NXC | 60,5% | 40–45% |
| GOPAX | Binance | 67,45% | 47–52% |
Сондай-ақ ұсыныс қазіргі тіркеу жүйесінен толық лицензиялауға көшуге негізделгені туралы белгі береді, мұнда реттеушілер ірі акционерлерге жарамдылығы бойынша тексеріс жүргізеді — мұндай бақылaу бұған дейін тек дәстүрлі қаржы ұйымдарына қатысты болатын.
Үлкен мәмілелер белгісіз жағдайда
Корея крипто секторындағы екі ең ірі корпоративтік оқиға енді үлкен қиындықтарға тап болуы ықтимал.
Naver мен Dunamu арасындағы жоспарланған бірігу, нәтижесінде шамамен 20 трлн вонға (14 млрд доллар) бағаланатын финтех алыбы қалыптасуы тиіс болатын, ұсынылған шектеулерге тікелей байланысты. Қазіргі құрылымға сәйкес, Naver Pay Dunamu-ның 100%-ын иеленуі керек, алайда бұл иелік ету шегімен үйлеспейді.
Сол сияқты, Mirae Asset-тің Korbit-ті сатып алуы бойынша жақында негізгі акционерлер NXC мен SK Planet-пен өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылды, бірақ енді оның болашағына белгісіздік туындап отыр. Сала сарапшылары басқару құқығы болмай, 100 млрд воннан астам инвестиция салу мәміленің стратегиясын әлсіретеді деп есептейді.
Қаржы мен крипто арасындағы шекті жұмсарту
Ұсыныстың маңызды қырларының бірі — Кореядағы дәстүрлі қаржы мен виртуалды активтер бизнесінің қатаң бөлінуін жұмсарту.
2017 жылдың соңында үкімет криптовалютаға қатысты кең ауқымды ережелер қабылдағаннан бері, билік ұлттық банктерге, сақтандыру компанияларына және өзге қаржы ұйымдарына крипто компанияларға инвестиция салуға не әріптестік орнатуға тыйым салып, жазылмаған ережені ұстанып келеді. Бұл саясат дәстүрлі қаржы жүйесін цифрлық активтердің құбылмалылығы мен қауіп-қатерінен қорғау мақсатында енгізілген. Заңда тікелей жазылмағанымен, бұл қағидат Кореяның дамып келе жатқан крипто нарығына тұрақты қаржыгерлердің кіруіне кедергі жасады.
Енді FSC иелік үлесін әртараптандыру үшін нарық тұрақтылығын ескере отырып, ірі қаржы институттарының қатысуы қажет екенін мойындап отыр. Бұл құнды қағаздар компаниялары мен активтерді басқарушыларға биржалардан үлес алуға жол ашуы ықтимал және институционалдық қабылдау мен бағалы қағаз токендері (STO) мен нақты активтерді (RWA) токенизациялауды жылдамдата алады.
Сала қарсылығы
Биржа операторлары бұл ұсынысты қатты сынады. Негізгі мәселелердің қатарында — жауапты және бақылаушы акционерлердің мүмкін жойылуы, бұл туындаған қиындықтарда кім жауап беретініне анықсыздық тудырады. Кейбіреулер, иелікті мәжбүрлеп тарқату орнына, жүріс-тұрыс ережелері мен дауыс беру құқығына шектеу қою әлдеқайда тиімді болады деп санайды.
Сондай-ақ, ішкі шектеулер тек қазақстандық нарыққа енгізілгенде, шетелдік платформалар үлесін арттыратыны, ал корей биржалары қайта құрылым жасау барысында қиындыққа тап болатынына қатысты алаңдаушылық бар.
«Үкімет нарық нұсқауларынан әлдеқайда асып түсетін реттеуді қолға алуда», – деді индустрия өкілі. «Виртуалды активтер индустриясын дамыту мен тұтынушыларды қорғау мақсатындағы заңнамалар мүліктік құқықтарды шектеп, корпоративтік басқаруды тұрақсыз етуі ықтимал».
Әлемдік ықпалы
Кореяның ұсынысы крипто биржалардағы корпоративтік басқаруды заңдастыруға бағытталған аймақтық тренд аясында пайда болды. Индонезия 2023 жылы әлемдегі алғашқы мемлекет қолдайтын криптовалюта биржасын іске қосты, онда биржалар арасындағы айқаспалы иелік ету 20%-дан аспауға тиіс. Вьетнам болса, 2025 жылдың қыркүйегінде лицензиялау тәртібін енгізді, оған сәйкес ең төменгі капитал – 378 млн доллар және шетелдік иелік ету 49%-дан жоғары болмауы керек.
Алайда Кореяның тәсілі жаңа қатысушыларға ғана емес, нарық көшбасшыларын да қамтуымен ерекшеленеді. Жетекші биржа негізін қалаушыларын елеулі үлесінен мәжбүрлеп айыру – ірі крипто нарықтарында бұрын болмаған тәжірибе. 11 млн тіркелген пайдаланушыға ие Корея, жеке сектордағы үстемдікке қол жеткізген платформаларға қоғам игілігіне тән басқаруды енгізуде, әлемнің басқа нарықтары да мұндай тәжірибені мұқият бақылайды.
Келесі не болмақ
FSC ұсыныстың соңғы нұсқа емес екенін атап көрсетті, ал шенеуніктер нақты меншік шектері сияқты мәліметтер әлі талқыланып жатқанын айтты. Заңгерлер 5-10 жылдық өтпелі кезең енгізілуі ықтималдығын атап өтті, бұл кезеңде біртіндеп талаптарға сәйкестік қамтамасыз етіле алады.
Қазіргі таңда, корей крипто индустриясы 2026 жылға қарай соңғы 13 жылдағы ең ауқымды құрылымдық трансформацияға дайындалып отыр. Алдағы айларда бұл өзгерістер нарықтың іргетасын күшейтіп, әлде Кореяны жаһандық крипто көшбасшысына айналдырған импульске кері әсер ету ықтималдығы анықталады.
