Крипто жаңалықтар материалдары із-түссіз жоғалып кетуде. Ақылы пресс-релиздердің ықпалына күмән келтіретін мақалалар жетекші крипто сайттарынан үнсіз өшіріліп, олардың жарияланғанын растайтын айғақтар азайды.
Сонымен бірге салаға мыңдаған жарнамалық хабарламалар үздіксіз тарап, нарративтерді қалыптастырып, нарық қозғалысына әсер етіп, тілшілер мен жарнама арасындағы шекараны айқындай түсті.
FOMO-ны күшейтіп отырған көлеңкелі арна
Chainstory 2025 жылғы 16 маусым мен 1 қараша аралығында таратылған 2 893 пресс-релизді талдады. ЖИ-дің көңіл-күй тегтеуі мен тәуекелдік жіктемесін қолданып әрі CryptoLegal.uk, Trustpilot пен алаяқтық туралы хабарламалардың қара тізімдерін салыстыра отырып, зерттеу мынадай тұжырымдарға келді:
- 62%-ы жоғары тәуекелді (35,6%) не расталған алаяқтық жобалардан (26,9%) шыққан.
- Төмен тәуекелді шығарушылар тек 27%-ын құраған.
- Белгілі бір шағын салаларда, мысалы, бұлтты майнингте, алаяқтық немесе жоғары тәуекелді контент шамамен 90%-ға жеткен.
Контенттің реңкі айқын жарнамалық сипатта болған:
- Бейтарап: 10%
- Шамадан тыс әсіреленген: 54%
- Ашықтан-ашық жарнамалық: 19%
Контент түріне қатысты талдау көптеген хабарламаның маңызсыз екенін тағы да көрсетті:
- Өнімге енгізілген ұсақ өзгерістер мен кішігірім функция жаңартулары: 49%
- Биржадағы листинг туралы анонстар (спам): 24%
- Маңызды корпоративтік оқиғалар (қаражат тарту, бірігу мен жұтылу): 2% (58 пресс-релиз)
Осыған негізделе отырып, зерттеушілер аталған динамиканың «жасанды легитимдік циклі» қалыптастыратынын тұжырымдады. Күмәнді жобалар ондаған алаңда, оның ішінде ірі қаржылық порталдарда, сайттың жаны мен мамандандырылған крипто агрегаторларда жариялану үшін орын сатып алады.
Осындай жарияланымдар «As Seen On» секцияларына визуалды мазмұн жинауға мүмкіндік бере отырып, ритейл инвесторларында FOMO сезімін тудырады.
Айдарларда арнайы жарнамалық терминдер әдейі жиі қолданылады, мысалы: «AI-Powered Revolution», «RWA Game-Changer» және т.б. – редакциялық топтар мұндай сөз тіркестерін байқаса, қабылдамас еді.
PR долларлары фактілерден гөрі әсерлі сөйлейді
Экожүйеде TradFi-дегі бұрмалаулар көрініс тапқан. SEC деректері көрсеткендей, 2002–2015 жылдар аралығында OTC пенни-акцияларындағы pump-and-dump схемаларының 73%-ын пресс-релиздер қозғаған.
Крипто нарығында бұл әсер одан әрі күшейіп тұр, себебі алгоритмдік сауда боттары “серіктестік”, “листинг” секілді кілт сөздерді анықтаса, автоматты түрде сатып алу бұйрықтарын жүзеге асырады.
Мұның нәтижесінде қысқа мерзімді баға өсімі байқалады, алайда негізіндегі жоба күткен нәтижені бере алмаса, күтпеген құлдырау орын алады.
Мәселені күрделендіріп отырғаны, FTC-нің түпнұсқа жарнамаға қатысты ережелері ашық белгілеуді талап етеді. Алайда іс жүзінде көптеген крипто сайттағы “Press Release” айдарлары бейтарап көрініп, жарнамалық сипатын жасырып, дербес тексерілген әсер қалыптастырады.
Ритейл инвесторлар танымал сайтта мазмұн жариялануын легитимдіктің айғағы деп бағалайды.
Крипто жаңалықтарын кім басқарады?
Chainstory зерттеуі алғашқыда TradingView, KuCoin, MEXC секілді платформаларда кеңінен жарияланды. Бірақ кейін кейбір сайттарда маңызды мақалалар ешқандай түсініктемесіз өшірілді.
- Investing.com – бұрын «Crypto press releases dominated by high-risk projects, Chainstory study finds» деп аталған еді.
- CryptoPotato мұнда пресс-релиз таратушылары жарнамалық орынды сатып алуға айналдырғаны туралы жарияланған болатын.
404 қатесі немесе арнайы хабарламалар болған жоқ. Жазбалар іздеуден де, мұрағаттан да жойылды.
BeInCrypto-ға келіп түскен электронды хаттарда көрсетілгендей, pay-to-play схемасында аты аталған компания өкілі аталған алаңдарға шығып, болжамды дерек қателері не қисықтық туралы тілге тиек еткен.
Кей редакция бұл талабымен көнесіп, жарнама берушінің редакциялық тәуелсіздікке ықпалы бар екенін айқындап берді.
Ескерерлігі, көптеген крипто сайттар PR таратудан түсетін табысқа қатты тәуелді, әсіресе аюлы нарық кезінде немесе жарнамалық бюджетті үнемдеуге тура келсе.
Сондықтан, табыс көзін шайқалтуы мүмкін сыни зерттеулер үнсіз өшіріліп не редакциялық аутоцензураға ұшырайды деп пайымдауға негіз бар.
«Мен сайттың/редакцияның күнделікті жұмысына қатыспаймын. Осыны нақтылауым керек» – CryptoPotato аға басшысы BeinCrypto-ға осылай деп жауап берді.
Жарнамалық материалдар мен редакциялық стандарттарға қатысты сұрақтарға жауап бере отырып, CryptoPotato бас редакторы Джордж Георгиев, коммерциялық қысым редакция ұстанымына әсер етеді дегенді жоққа шығарды.
Ол басылымда жариялылық талабы қатаң сақталатынын және сырттан түскен өтініш бойынша контент өшірілмейтінін ерекше атап өтті.
«Крипто OG басылымы ретінде, 10 жылдан астам уақыт бойы салада жетекші болып келеміз әрі біз шынайы журналистика қағидаларын ұстанамыз. Біз жарнамаланған контент немесе үшінші тарап мүдделері жайлы әрдайым толық ақпарат ұсынып отырамыз, және ешқашан сыртқы тараптардың талабымен мақалаларды өшірмейміз», – деді ол.
Алайда, мақала сілтемесі 410 қатесін көрсетеді, HTTP күй коды сұралған ресурс енді серверде жоқ екенін және оның өшірілуі тұрақты екенін білдіреді.
Ақылы PR экожүйесінің өзегінде Chainwire (MediaFuse Ltd.) тұр, ол крипто және дәстүрлі қаржы сайттарында «кепілдендірілген жарияланым» қызметін жарнамалайды.
«Крипто мен блокчейн жаңалықтарыңызды саладағы жетекші басылымдарда кепілдендірілген жарияланыммен таратыңыз», – деп жазылған Chainwire сайтындағы үзіндіде.
Жағдайға жақын дереккөз BeInCrypto-ға Chainwire мақала өшірулерінің артында тұрған негізгі күш екенін хабарлады.
Chainwire, Chainstory назарға алған тәжірибелерді қайталайды: жариялылық үшін ондаған орталыққа синдикация жасап, көп жағдайда оның көмегімен бөлшек инвесторлар әрекетіне ықпал ету мақсат етіледі.
Сынға қарамастан, Chainwire ықпалын жоғалтқан жоқ:
- 2026 CoinGape марапатында «Ең үздік PR Wire» атағына ие болды (2 ақпан, 2026).
- 2025 жылғы кампанияларына G2-де жоғары бағасын ұстап тұр.
2025 жылы Chainwire жеке айыптаулармен де бетпе-бет келді, олардың қатарында төленбеген «сынақ» кампаниялары және баспагерлерді мүлдем елемеу секілді эксплуатативті тәжірибелер болды.
Крипто нарықтарын қалыптастыратын тыныш күшейткіштер
Chainstory жүргізген зерттеу сенімділік сатып алынатын, манипуляция жасалатын немесе үнсіз өшірілетін нарықты әшкерелейді. Архивтерден дағдарыстық есептер жоғалып кеткен кезде, бұл бастапқы алаңдаушылықты туындатқан мөлдірсіздік пен қолдан жасалған заңдылықты одан әрі күшейтеді.
Крипто әлеміндегі хайпқа құрылған ортада бөлшек қатысушылар үшін күдік таныту өте маңызды. Он-чейн деректерін тексеру, тәуелсіз дереккөздерге жүгіну, сондай-ақ PR-дан келетін табысқа тәуелділікке қырағы болу pay-to-play схемасының құрбаны болмау үшін негізгі факторлар саналады.
Крипто саласындағы үздіксіз ақпараттық соғыстарда ең елеусіз өзгерістер — өшірілген посттар, өзгертілген архивтер және жойылған талдаулар — ең қатты дауыспен көрінеді, олар көңіл-күйге, қабылдауға және түптеп келгенде нарық нәтижелеріне әсер ететін жасырын рычагтарды айқындайды.
Chainwire BeInCrypto-ның түсініктеме беру туралы сұранысына бірден жауап қайтармаған.
