Крипто Twitter тағы да ашулы. Бұл жолы нысана таныс: әлемдегі ең ірі криптобиржа Binance пен оның тең құрылтайшысы Чанпэн Чжао (CZ).
Соңғы күндері Twitter (немесе X) ленталарында ірі айыптаулар орын алды, кей қолданушылар оны «алаяқ» деп атап, «қамауға қайта жабуды» талап етуде. Ендеше, соңғы айыптаулардың артында не жатыр, әрі нешеуіне нақты дәлел бар?
Қазан айындағы нарық құлдырауы: не болды?
Binance-ге қатысты ең ауыр айыптаулардың бірі қазан айына, кейінірек «Crypto Black Friday» аталған кезеңге, тиесілі.
10 қазан күні АҚШ Президенті Дональд Трамп Қытайға бағытталған 100%-дық тарифтер мен экспорттық бақылауларды жариялады. Бұл жаңалық әлемдік нарықтарды бірден дүрліктіріп, тәуекел активтерін күрт төмендетті.
Крипто нарығы да шет қалған жоқ. BeInCrypto мәліметінше, биткоин шамамен 10%-ға төмендеді. Ethereum (ETH), XRP (XRP), BNB (BNB) секілді негізгі альткоиндер де 15%-дан астам құнын жоғалтты.
24 сағат ішінде 19 млрд доллардан астам левереджделген позициялар жойылды, CoinGlass компаниясының мәліметі бойынша, бұл ең ірі жою оқиғасы ретінде тіркелді.
Әу баста құлдырау макроэкономикалық жаңалықтан туындаған жалпы нарықтық дүрбелең ретінде қабылданды. Дегенмен, нарық қатысушылары құлдыраудың тек органикалық жолмен болды ма деген сұрақ тудырды.
Әлеуметтік желідегі трейдерлер жойылулардың ауқымы мен жылдамдығы әдеттегі сату толқынынан гөрі, үйлестірілген әрекет болуы ықтимал екенін айтты. Бір сәтте назар Binance-ге ауысты.
Binance қалай назар аударудың орталығына айналды
Құлдыраудың ең қарқынды кезеңінде Binance қолданушылары шоттардың қатып қалуы, стоп-лосс бұйрықтарының орындалмауы және платформаға кірудегі қиындықтарды хабарлады. Кейбір трейдерлер Enjin (ENJ) және Cosmos (ATOM) секілді активтердің қысқа уақыт ішінде нөлге жуық құлдырағанын атап өтті.
BeInCrypto хабарлауынша, үш Binance-та тізімделген активтер: USDe, wBETH және BNSOL, аласапыран шақта уақытша өз тірек бағамынан айырылды.
Binance оқиға кезінде ақаулар болғанын жария түрде растады. Биржа жүйедегі кешігулер мен дисплей проблемаларын «жоғары нарықтық белсенділікпен» түсіндіріп, қолданушылардың қаражаты SAFU күйінде қалғанын тағы атап өтті.
Соған қарамастан, түсініктеме барлық сыншыларды тыныштандырмады. Бірқатар қолданушылар Binance сауда қатып қалған сәттерден пайда көргенін, яғни құбылмалылықтың шарықтау шегінде ұтып кеткенін айтты.
Binance-тің өтеу стратегиясы нәтиже берді ме?
12 қазан күні Binance оқиғамен байланысты ішкі аудиттен кейін мәлімдеме жасады. Биржа дерегінше, негізгі спот және фьючерстерді сәйкестендіру қозғалтқыштары, сондай-ақ API трейдинг, жұмыс істеп тұрды.
«Деректерге сәйкес, Binance платформасында өңделген мәжбүрлі жою көлемі жалпы сауда көлеміне шаққанда салыстырмалы түрде төмен үлес құрады, ол құбылмалылықтың негізінен бүкіл нарықтық ахуалға байланысты екенін көрсетеді», — деп атап өтті биржа.
Дегенмен, Binance кейбір платформа модульдері 10 қазан, 21:18 UTC-ден кейін қысқамерзімді техникалық ақау болғанын, сондай-ақ жекелеген активтер аса құбылмалы нарық салдарынан тірек бағамынан ажырағанын мойындады.
Binance зардап шеккен қолданушыларға 24 сағаттың ішінде өтемақы жасап, екі кезеңде шамамен 283 млн доллар таратқанын хабарлады.
Екі күннен соң, 14 қазан күнгі Binance 400 млн долларлық қолдау бастамасын іске қосты. Пакетте зардап шеккен трейдерлерге 300 млн доллар өтемақы ваучерлері енген, қалған қаражат төмен пайыздық шартты институционалдық несиелерге бөлінді.
Binance айыптағы дау ортасында тұрғанымен, құлдырау кезінде басқа платформаларға да әсер етті. Coinbase және Robinhood секілді ірі биржалар да қызметтегі ақауларды растады.
Coinbase-тің биткоинмен сауда белсенділігіне де күдікпен қаралды, дегенмен әзірге ешқандай анық дәлел оның нарықты манипуляциялағанына немесе құлдырауды бастағанына қатысты табылған жоқ.
Айта кету керек, құлдыраудан кейінгі апталарда қадағалау жалғасты; бұрынырақтағы айыптаулардың кейбіріне қайта баға берілді. Binance-ті жария түрде айыптаған бір трейдер кейін өз айыптауын қайтарып алды.
Биржа ұсынған техникалық мәліметтерді қарап шыққаннан соң, трейдер Binance логтарында жүйелік қате болмағанын айтты. Ол кейін бастапқы жазбасын өшіріп, тексерілмеген ақпаратты таратқысы келмейтінін мәлімдеді.
«Менің басты дәлелім – ‘API ордерлері орындалмады, ал тек қысқартуға арналған ордерлер 503 қатесін қайтарды.’ Бірақ, Binance-тің техникалық тобы кездесу барысында толық логтарды ұсынды, олар тек қысқартуға арналған ордерлерде ешқашан 503 қатесі тіркелмегенін көрсетті. Досыма қатысы бар инвестициялық компания да тергеуге қосылды. Негізгі аккаунтты басқару тобы мен жауапты қызметкерлер жаһандық логтарды қарап, тек қысқартуға арналған ордерлер бойынша 503 қатесі болмағанын растады», – делінген жазбада.
Binance-ке қарсы теріс реакция 2026 жылы қаңтардың ішінде неге қайта пайда болды
Біршама уақыт бәрі сабырға келгендей болып көрінген. Алайда, 2026 жыл келіп, айыптаулар қайта күшейе түсті. Мұның себебі қазан айынан кейінгі айларда крипто нарығының қалай жұмыс істегеніне байланысты еді.
Ауқымды қарыздарды қысқарту оқиғасынан кейін нарық қысымда қалды. Bitcoin және Ethereum 2025 жылғы барлық табысын жоғалтып, жылды минуста аяқтады. Нарық сарапшылары саладағы көңіл-күйдің төмен болуына қазан айындағы құлдырауды негізгі себеп ретінде жиі атай бастады.
«Ауқымды қарыз қысқартуы болды… кейбір биржалар мен маркет-мейкерлер… осы сала ақсап келе жатыр, бірақ негізгі факторлар айтарлықтай жақсарды», – деді BitMine төрағасы Том Ли.
Талқылау, Ark Invest бас директоры Кэти Вудтың соңғы пікірлерінен кейін одан әрі үдей түсті. Fox Business-ке берген сұхбатында, ол былай деді:
«Соңғы 2-3 айда біз 10/10 оқиғасынан кейінгі әсерлерді бастан өткердік… 10 қазан… – Binance-та бағдарламалық жасақтамадағы ақауға байланысты жүйе қарызсыздандырылып, доллар 28 млрд шамасында шығын болған флэш құлдырау. Көп адам зардап шекті».
Көп ұзамай, саладағы басқа тұлғалар да пікір айта бастады. OKX негізін қалаушы Стар Сюй адамдардың 10/10-ның әсерін «жете бағаламағанын» атап, құлдырау крипто индустриясына «нағыз әрі ұзақ мерзімді залал келтіргенін» айтты.
Оның айтуынша, саладағы жетекші компания инфрақұрылымды, пайдаланушылар және реттеушілермен сенімділікті, сондай-ақ экожүйенің ұзақ мерзімді саулығын бірінші орынға қоюы керек. Белгілі бір компанияларды атамай, Сюй осы идеалды компаниялардың қысқа мерзімді пайдаға көбірек мән бере бастағанымен салыстырды.
«Керісінше, кейбіреулер тез пайда табу жолын таңдады — қайта-қайта пирамида тәрізді схемаларды іске қосып, «жылдам байып кету» туралы бірнеше нарративті күшейтіп, сапасыз токендердің бағасын тікелей не жанама түрде манипуляциялап, өздеріне қатысты активтерге миллиондаған қолданушыны тартты. Бұл олар қолданатын тәсілге айналды – трафик пен қолданушы назарын осы жолмен жинады. Заңды сын-пікірлер содан соң фактілермен не есеп берумен емес, белсенді нарративті бақылау және үйлестірілген инфлюенсерлік кампаниялар арқылы басып тасталады», – деп қосымша айтты атқарушы.
Binance трейдерлердің айыптауларымен бетпе-бет келіп отыр
Нарықты бақылайтындар Binance-тің теріс әрекетіне дәлел ретінде таратып жүрген «айғақтарын» жариялай бастады.
X-те (алдыңғы Twitter) жарияланған жазбасында, Star Platinum Binance-тің 6 қазандағы хабарламасына назар аударды, онда BNSOL мен wBETH баға көзі 14 қазан күні жаңартылатыны айтылған.
StarPlatinum мұнымен тоқтамай, оқиғаға дейінгі соңғы 24-48 сағат ішінде 10 млрд доллардан астам қаражат, соның ішінде ірі USDT және USDC кірістері биржаға кетіп жатқанын алға тартты.
Сарапшы Binance-ке қатысы бар деп көрсетілген әмияндардағы USDe ағындарын да атап өтті. Сарапшы Binance жағдайы мен Coinbase арасын салыстырып, былай деді:
«Coinbase әлсіз буындарды (USDe / wBETH / BNSOL) қоспады, бірақ екі әрекет жасады: 1 066 BTC-ні суықтан ыстық әмиянға ауыстырды (құлау алдындағы бағамен 130 млн доллар). Құлдырау кезінде Coinbase-те толтыра алмаған ірі ағын маркет-мейкерлер арқылы сыртқа бағытталған сияқты (Prime-стиль диверсия). Coinbase-тің cbETH байланысы сақталды, ал Binance-тің wBETH-і құлады».
StarPlatinum сонымен қатар нарықтағы Wintermute мен Jump сияқты ірі маркет-мейкерлердің аса құбылмалы кезеңде USDe, wBETH және BNSOL-да белсенділігі өте шектеулі болғанын айтты.
«Тапсырыстарды осы кітаптан алып тастағанда, Binance солардағы кепілдікті қайта бағалап, ал ликвидация қозғалтқышы өзін-өзі жеп қояды», – деп атап өтті сарапшы.
Сондай-ақ, олар жаңа аккаунт дәл апат алдындағы соңғы екі сағатта BTC мен ETH қысқа позицияларын номинал бойынша шамамен 1,1 млрд долларға дейін ұлғайтқанын, ал бір ETH позициясы маңызды жазба жарияланардан бір минут бұрын өсіп, 160 млн доллардан 200 млн долларға дейін пайда әкелгенін алға тартты.
Тағы бір қолданушы Binance-ті ликвидация уақытын манипуляциялады деп айыптады. Оның айтуынша, Binance апаттан кейін 05:18-ден кейін (UTC+8) орын алған ликвидацияларды өтейтіні туралы хабарлады.
Бірақ трейдер өзінің ликвидациясы платформада 05:17:06-да тіркелгенін, бұл оны өтемақы терезесінен тыс қалдырғанын айтты.
Трейдер бұл уақыт белгісімен автоматты жүйеден келген хаттағы 05:20:08-де (UTC+8) ликвидация болған уақыт арасында үш минуттай айырмашылық бар екенін айтады.
«Автоматты түрде жасалған, бұрмаланбайтын осы хат – ең сенімді дәлел. Криптоның негізі – Код – заң», – деп жазылған жазбада.
Осылайша, Binance ұсынған өзінің ресми мәлімдемесінде басқа уақыт аралығы көрсетілді:
«Барлық Futures, Margin және Loan пайдаланушылары, USDE, BNSOL және WBETH-ті кепіл ретінде ұстап, 2025-10-10 21:36 мен 22:16 (UTC) аралығында де-пег әсерін сезінгендер, сондай-ақ кез келген ликвидациялық комиссиялар үшін өтемақы алады», – деп биржа мәлімдеді.
Crypto Twitter-де CZ-ға қарсы «алаяқ» айыптаулары кең таралып жатыр
Осы айыптаулар тарала бастағанда, әлеуметтік желілердегі көңіл-күй де тез күшейді. Пайдаланушылар CZ-ді «алаяқ» деп атап, Binance пен оның басшылығын өздерінің нарықтағы үстемдігін бәсекелестер мен жеке трейдерлерге қарсы жүйелі түрде пайдаланды деп айыптайтын ұзақ жазбаларды тарата бастады.
Бірқатар жазбалар кеңінен таралды, қауымдастық мүшелері бұл айыптауларды қолдай отырып, оған назар аударды. Аудиторияның белсенділігі артқан сайын, айыптаулар Crypto Twitter таспасында үнемі көріне бастады.
BeInCrypto-ға берген сұхбатында NoOnes компаниясының бас директоры Рэй Юсеф Binance-ті АҚШ-қа жақтасқан, өзінің айтуынша, крипто нарығында «басқарылатын күйрету» құрал ретінде сипаттады.
Юсефтің айтуынша, Чжао өзін АҚШ элитасымен үйлестіріп, енді Binance бағытын солар анықтап отыр деп есептейді.
Юсеф үшін Binance-тің АҚШ-пен өсіп келе жатқан байланысы алаңдаушылық тудырады. Оның айтуынша, енді биржа басқарылатын активке айналып, кең ауқымды нарықтық құлдырауды бастауға не үдетуге қолданылуы ықтимал.
«Binance енді жаңа FTX болып жатыр немесе FTX болуға тиіс болған нәрсе осы… CZ FTX-дегі көпіршікті жарғанда, шығын мемлекет жоспарлаған көлемнің тек 1%-ын құрады. Енді олар Binance-ті сол «мүрдені» көз алдымызда жарып жіберу үшін пайдаланады», – деп Юсеф BeInCrypto-ға айтты.
Сондай-ақ сыни пікірлер Чжаоның жақында айтқан сатып алып, сақтап отыру стратегиясына қатысты да пайда болды.
«Мен жылдар бойы әртүрлі трейдинг стратегияларды көрдім, бірақ өте азы «сатып алып, сақтау» сияқты қарапайым тәсілден басым түседі. Өзім де осылай істеймін. Бұл қаржылық кеңес емес», – деп CZ жазды.
Аталған пікірге қарсы сын бірден айтылды. Сыншылар Binance-те тізімделген токендердің нәтижесіне назар аударып, көбінің айтарлықтай құн жоғалтқанын айтып, жеке инвесторлар үшін сатып алып, ұстап отыру ұстанымы шынайы ма деп күмән келтірді .
«Ең ірі алаяқ биржа, тарихтан кеткен. Барлық жоба binance тізімнен алдыруға өтініш беруі керек», – деп бір сарапшы мәлімдеді.
BeInCrypto зерттеуі көрсеткендей, әлсіздік тек биржаға қатысты емес болатын. 2025 жылы жетекші платформаларда тізімге енген крипто-токендер негізінен оң баға динамикасын сақтай алмай, қиындыққа ұшырады.
Тенденция барлық биржаларда байқалып, нарықтың жалпы құлдырауын көрсетті – жеке сауда алаңына тән мәселе емес еді.
Сонымен қатар. Қолданушылар бүгін нарықтағы құлдырау кезінде Binance биткоин сатты деп те айыптады.
Crypto Twitter-де кері реакциямен кездесіп, Binance пен CZ жауап берді
Дегенмен, сын күшейе түскен сайын, Binance өзінің тұрақтылығын көрсете бастады. Биржа алдағы 30 күн ішінде өзінің Secure Asset Fund for Users (SAFU) қорындағы барлық 1 млрд долларлық резервті стейблкоиннан биткоинға толықтай аудару жоспарын жариялады.
Қауымдастыққа жолдаған ашық хатында Binance өзіне жоғары стандарттар қоятынын және пайдаланушылар мен кең қауым тарапынан келген пікірлер негізінде үнемі жетілдіріліп отыратынын атап өтті.
Биржа 2025 жылы тәуекелдерді басқару, сәйкестік және экожүйені дамытуға инвестициялауды жалғастырғанын жариялап, бірқатар маңызды жетістіктерді келтірді:
- Binance 38 648 пайдаланушының қате салымдары бойынша 48 млн долларды қалпына келтіруге көмектескенін хабарлады.
- Сондай-ақ, компания 5,4 млн пайдаланушыға қолдау көрсетіп, алаяқтықпен байланысты болуы ықтимал 6,69 млрд доллар шығынның алдын алғанын мәлімдеді.
- Құқық қорғау органдарымен ынтымақтастық нәтижесінде заңсыз қаражат ретінде 131 млн доллар тәркіленгенін айтты.
- 2025 жылғы спот-листингтердің 21 блокчейнді қамтығанын, олардың ішінде Ethereum, BNB Smart Chain және Solana көш бастап тұрғанын атап өтті.
- 45 криптовалюта активін қамтитын Proof of Reserves жалпы сомасы 162,8 млрд долларға жеткенін хабарлады.
Жеке жауап та болды. CZ ашық түрде пікір білдіріп, соңғы айыптауларды үйреншікті жағдай деп қабылдады.
«Бірінші рет емес, соңғы рет те болмайды. 1-күні басталғаннан бері FUD шабуылдарына ұшырап келемін. Бұл туралы бүгін кешкі AMA-да айтамын, оның неге және қалай болып жатқанын тереңірек зерттеңіздер», — деп жариялады.
Binance-ке жаңартылған назар тек бір ғана оқиғаға не шағымдарға емес. Бұл крипто нарығындағы бірнеше жыл бойы жалғасқан құбылмалылықтан, иек артып алынған левереджден кейінгі құлдыраулар мен атышулы сәтсіздіктерден кейін сенімнің қаншалықты әлсіз екенін көрсетеді.
Қалпына келуге тырысып жатқан нарықта шешімін таппаған сұрақтар қайта-қайта туындайды.
