Еуропаның криптовалюта индустриясы жақында ғана қағаз жүзінде болған ережелердің нақты әсерін сезіне бастады. Алғаш рет іске қосылып отырған ЕО-ның Crypto-Assets нарығы (MiCA) шеңбері енді мүше мемлекеттерде кезең-кезеңімен енгізілуде.
Бірнеше жыл бойы қарқынды өсу мен айқын ережелер мен сенімді қорғаудың қажеттілігін көрсеткен бірнеше сәтсіздіктен кейін, MiCA күшіне еніп, крипто активтер Еуропаның көп бөлігінде заңды тұрғыда белгісіз, беймәлім аймақта емес, тұрақты әрі болжамды ережелер аясында жұмыс істей бастады.
Инвесторлар үшін MiCA қорғау мен ашықтық деңгейін арттыруға арналған. Крипто жобалар, биржалар және стартаптар үшін цифрлық активтерді шығару, басқару және нарыққа шығару бойынша жаңа талаптар қойылады.
MiCA қамту ауқымы әдейі кең етіп белгіленген. Ол бұрыннан ЕО-ның Қаржылық құралдар нарығы туралы директивасы (MiFID II) секілді заңдармен дәстүрлі қаржылық құралдар ретінде реттелмеген крипто-активтердің көпшілігіне қатысты. Қарапайым айтқанда, бағалы қағаздарға ұқсамайтын не оларға сай келмейтін токендер негізінен MiCA құзырына кіреді.
MiCA ережесінде стейблкоиндерге ерекше назар аударылады. Эмитенттер өздерінің қолында деп жариялаған активтерін іс жүзінде ұстап тұруы, пайдаланушылардың токендерін оңай қайтарып алуы үшін мүмкіндіктер беруі және күтпеген тоқыраулар қаупін төмендетуге арналған қатаң қаржылық ережелерді ұстануы тиіс.
Сәйкестік неге көбірек маңызды бола бастады
MiCA қолданылатын жерден әрі қарай MiFID II-нің құзыры жүреді. Яғни, егер қандай да бір әрекет дәстүрлі қаржылық құралға ұқсайтын нәрсеге қатысты болса, компаниялар MiFID II рұқсатын алуға міндетті және дәстүрлі қаржыдағы мінез-құлық пен нарық ережелерін ұстанады.
Осы ережелер күшіне енгенде, сәйкестік платформаларға сенім артуға практикалық құралға айналуда. Осындай жағдайда Kraken секілді (қажет кезде MiCA мен MiFID II аясында реттелетін) орталықтандырылған биржалар барған сайын Еуропадағы реттелетін қаржы инфрақұрылымының бөлігін құрайтын болып қабылданады, ал шетте қалып қоймайды.
Жалпы деңгейде Еуропаның жаңа ережелері өткен кезеңдерде пайдаланушыларға айтарлықтай шығын әкелген түрлі сәтсіздіктердің ықтималдығын азайтуға бағытталған. Бұл талаптар пайдаланушылар активтерінің сақталуы, платформалардың іс-әрекеті, басқарылуы және тәуекелдерді басқару сияқты мәселелерге қатысты «салмақты» крипто инфрақұрылымына қойылатын стандарттарды жоғарылатады. Осындай ашықтықтың арқасында банктер, активтерді басқару компаниялары және басқа да институттар (көпшілігі айқын сәйкестік шеңберін талап ететін) нарыққа сенімдірек қатыса алады.
Осы қорғау шаралары нақты нені өзгертеді
MiCA крипто платформалардың күнделікті жұмыс істеу тәртібіне қатысты негізгі талаптарды белгілейді. Оған платформалардың қалай басқарылатынын ашық көрсетуі, клиент қаржысын компания қаражатынан бөлек ұстауы, төтенше жағдайларда пайдаланушыларды қолдауға жеткілікті резервтің болуын қамтамасыз ету кіреді.
MiCA аясында пайдаланушылардың коиндері биржаның өз қаржысына араластырылмайды, әрі тәуелсіз аудит клиент иеліктерінің толық есепке алынуын бақылап отырады. Мағынасы қарапайым: егер платформа қиындыққа ұшыраса, пайдаланушылар өз активтерінің қайда кеткенін білмей қалмауы керек.
Kraken-нің Еуропада MiCA-ға бағынатын кастоди қызметі осы талаптардың қалай жүзеге асатынын жақсы көрсетеді. Осы ережелерді ұстану нәтижесінде дәстүрлі қаржыдағы қауіпсіздік принциптері крипто нарығында да қолданылады: активтердің сақталуы мен бақылауына ерекше мән беріледі, бұл әсіресе нарық тұрақсыз болғанда жүйені жарастыруға септігін тигізеді.
Қаражат ағынын бақылау
ЕО сонымен бірге крипто транзакцияларды қадағалауды, әсіресе ақшаны жылыстатуға қарсы іс-қимыл (AML) мен терроризмді қаржыландыруға қарсы шараларды күшейтіп жатыр. Билік өкілдері крипто транспаренттілігін арттырып келе жатқан Travel Rule деп аталатын талапты енгізді, яғни қаражат жіберуші мен алушы туралы негізгі ақпарат банк аударымдарындағыдай транзакция жүзеге асырылғанға дейін берілуі тиіс.
Сондай-ақ, ЕО барлық мүше-мемлекеттерді қамтып, стандарттарды бірыңғай ұстау үшін жаңа Ақшаны жылыстатуға қарсы билікті (AMLA) құрады.
Күнделікті қолдануда бұл пайдаланушылар үшін кейбір қосымша сұраныстарға ұласуы ықтимал. Kraken секілді платформада ЕО мен Ұлыбритания клиенттерінен аударым басқа биржаға ма, әлде өз әмиянына ма бағытталады, сондай-ақ кейбір трансакцияларға жіберуші немесе алушы туралы негізгі мәліметтер сұралуы ықтимал. Бұл көп баспалдақ қоса түссе де, регламенттер қарапайым пайдаланушылар тәжірибесіне нақты әсер ететінін көрсетеді.
Бөлшектенуден біртұтас нарыққа өту
MiCA сонымен бірге, Еуропа бойынша бірыңғай лицензиялау моделін енгізуде. Крипто биржалары әлі де әр мемлекеттің ұлттық реттеушісінен рұқсат алуы қажет, бірақ мақұлданған соң бұл лицензия ЕО мен ЕЭА елдерінің барлығында қолданылады, рынок шекарасымен шектелмейді.
Іс жүзінде бұл Еуропаның бұрын бөлшектенген крипто нарығын бір ортаға біріктіреді. Кіру шегі жоғары болғандықтан, барлық биржа бұл талапқа сай келе алмайды. Бірақ талаптан өткен платформалар үшін артықшылығы — сенім мен біртұтас аймақ бойынша ауқымды қызмет ету мүмкіндігі.
Күнделікті еуропалық крипто пайдаланушы үшін бұл өзгеріс қай жерде сауда жасауға болатынына қатысты сенімді арттырады. MiCA аясында тұтынушыларды қорғау мен бақылау шаралары арқылы пайдаланушылар ЕО лицензиясын алған биржа барлық елдерде бірдей негізгі ережелерді ұстанатынын біледі. Ортақ стандарт арқасында әр жерде платформа бірдей талапты сақтайды деп сенім білдіру оңайырақ болады.
Kraken алғашқы негізгі биржалардың бірі ретінде 2025 жылдың орта шенінде Ирландия орталық банкі арқылы MiCA лицензиясын алды. Ерте рұқсат алу Kraken-ге өзінің қызметін Еуропа бойынша бірыңғай заңнамалық шеңбер негізінде ауқымды түрде ұсынуға жол ашты, соның арқасында еуропалық пайдаланушылар платформа қандай стандарттарға сай жұмыс істейтінін айқын түсіне алады.
ЕО мен АҚШ арасындағы реттеу
Еуропалық одақ пен АҚШ криптореттеу жағынан әртүрлі жолда жүр. Еуропа алдымен айқын ережелер орнатуға басымдық берсе, АҚШ негізінен рұқсат етілген не тыйым салынғандығын анықтайтын сот істері мен шараларға арқа сүйеді.
Нақты өмірде бұл еуропалық компанияларға қалай жұмыс істеу керектігі туралы айқын нұсқаулық берілсе, ал АҚШ-тағы көптеген фирмалар ережені оқиға болған соң ғана түсініп жүруге мәжбүр болды дегенді көрсетеді.
АҚШ қазір нақтырақ ұстанымға, әсіресе стейблкоиндер бағытында, біртіндеп жылжуда, бірақ жалпы жүйесі әлі де қалыптасу сатысында. Қазірге дейін Еуропаның алдымен ереже, сосын әрекет қағидаты көбірек анықтық пен тұрақтылық береді.
Инвесторлар мен нарық қатысушылары үшін реттеу енді екінші кезектегі мәселеге айналған жоқ. Ол енді нақты қай жерде крипто өсетінін, қай платформа ауқымды жұмыс істей алатынын және алдағы сенімнің қалай қалыптасатынын анықтап жатыр. Еуропа ережелері қағаздан шынуға көшіп жатқан тұста, нарық айқындық, тұрақтылық пен жауапкершілік инновациямен қатар жүретін кезеңге аяқ басты.
