Еуропадағы криптовалюта индустриясы қағаз жүзінде ғана болған ережелердің нақты әсерін енді сезініп жатыр. Әзірге алғашқысы ретінде саналатын Еуропалық Одақтың Markets in Crypto-Assets (MiCA) шеңбері енді мүше мемлекеттерде іске қосылып жатыр.
Бірнеше жылдық жылдам өсу және ережелердің түсініктірек болуын, қорғаныстың күшейтілуін көрсеткен бірнеше сәтсіздіктерден кейін осылай болып отыр. MiCA күшіне енгеннен кейін, крипто-активтер Еуропаның ауқымды бөлігінде заңдық сұр аймақта емес, керісінше, айқын әрі болжамды ережелер жиынтығының аясында әрекет етеді.
Инвесторлар үшін MiCA көбірек қорғаныс пен ашықтық ұсынады. Ал крипто жобалар, биржалар мен стартаптар үшін ол цифрлық активтердің шығарылуы, басуы және нарыққа шығарылуы бойынша жаңа талаптар орнатуда.
MiCA-ның ауқымы әдейі кең етілген. Ол ЕО-ның Markets in Financial Instruments Directive (MiFID II) сияқты заңдар негізінде дәстүрлі қаржы құралдары ретінде реттелмейтін крипто-активтердің көпшілігіне қолданылады. Жәй сөзбен айтқанда, бағалы қағазға ұқсамайтын немесе сондай әрекет етпейтін токендер әдетте MiCA арқылы реттеледі.
Стейблкоиндерге MiCA ерекше назар аударады. Эмитенттер өздерінде бар деп мәлімдеген активтерді шын мәнінде ұстауы тиіс, пайдаланушыларға токендерді босату жеңілдетіледі және күтпеген күйреу қаупін азайтуға бағытталған қатаң қаржылық ережелерге бағыну қажет.
Сәйкестік неге маңыздырақ болып бара жатыр
MiCA аяғы тоқтаған жерде MiFID II талаптары іске қосылады. Яғни, егер қандай да бір қызмет дәстүрлі қаржы құралына ұқсас нәрсені қамтитын болса, компаниялар MiFID II рұқсатын алуы керек және дәстүрлі қаржыдағыдай талаптар мен нарық ережелеріне бағынуы тиіс.
Бұл ережелер күшіне енген сайын, сәйкестік деңгейі қай платформаларға сенім артуға болатынын анықтайтын нақты өлшемге айналуда. Осы тұрғыда, Kraken сияқты орталықтандырылған биржалар (қажет болғанда MiCA мен MiFID II аясында реттелетін) Еуропаның реттелетін қаржы инфрақұрылымының бір бөлігі ретінде қарастырыла бастады, яғни олар шеткері аймақта әрекет ететін ерекшеліктер емес.
Жалпы алғанда, Еуропаның жаңа ережелері бұрын қолданушыларға көп шығын әкелген сәтсіздіктердің ықтималдығын төмендетуге бағытталған. Бұл ретте клиент активтерін сақтау тәсілінен бастап, платформалардың есеп беру, өзін-өзі басқару және тәуекелдерді басқару ережелеріне дейінгі «серьезді» крипто инфрақұрылымына қойылатын талаптар жоғарылады. Жаңа айқындық банктерге, активтерді басқарушыларға және басқа да құрылымдарға (маңыздысы: анық нормативтік шеңберлер талап ететіндерге) нарыққа сенімдірек қатысуға мүмкіндік береді.
Осы сақтық шаралары нақты не өзгертеді
MiCA крипто платформаларынан күнделікті жұмысында қалай әрекет етуі керек екенін анықтайтын негізгі ережелерді белгілейді. Мысалы, басқару тәсілін ашық көрсету, клиенттердің қаражатын компания қаражатынан бөлек ұстау және нақты мәселе туындаса, пайдаланушыларға қолдау көрсетуді қамтамасыз ететін жеткілікті қордың бар болуына көз жеткізу талап етіледі.
MiCA ережелеріне сәйкес, пайдаланушылардың коиндері биржаның ақшасымен араласпайды, әрі клиенттердің иеліктері толық есепке алынатынына тәуелсіз тексерулер жүргізіледі. Негізгі ой қарапайым: егер платформа қиындыққа тап болса, пайдаланушылар активтерінің қайда кеткенін білмей әуре болмайды.
Еуропадағы Kraken-нің MiCA арқылы реттелетін кастодиалық құрылымы осының нақ мысалы бола алады. Осы ережелерді ұстана отырып, дәстүрлі қаржыдағыға ұқсас қорғаныш механизмдері криптовалютаға да енгізіледі, әсіресе активтерді сақтау мен қадағалау тәсілінде, бұл нарық тұрақсыз кезеңде де платформаларда тұрақтылық сақтауға көмектеседі.
Қаражат ағынын қадағалау
ЕО-да сондай-ақ крипто-транзакцияларды бақылау жөніндегі ережелер қатаңдатылуда, әсіресе ақшаны жылыстатуға қарсы шаралар (AML) мен терроризмді қаржыландыруға қарсы күрес (CTF) аясында. Ресми түрде аталатын Travel Rule криптовалютаға да енгізіліп, қаражат жіберу немесе алу алдында ақшаны жіберуші мен қабылдаушы туралы негізгі ақпарат міндетті түрде алмасуы қажет; бұл банктік аударымдардағыдай қалыпқа ұқсас.
Сонымен қатар, ЕО жаңа Ақшаны Жылыстатуға қарсы басқармасын (AMLA) құрып, мүше елдердегі бақылауды орталықтандырып, стандарттардың біркелкілігін қамтамасыз ететін жүйе жасалуда.
Күнделікті қолданыста бұл пайдаланушылар үшін қосымша сұраныстар дегенді білдіруі ықтимал. Kraken секілді платформаларда, ЕО және Ұлыбритания пайдаланушыларынан трансфер басқа биржаға ма, әлде өз әмиянына ма баратынын растау, кейбір операциялар үшін жіберуші немесе алушы туралы негізгі мәлімет беру сұралуы мүмкін. Бұл әрекеттер бір қадамға көбейеді, алайда ережелер күнделікті тәжірибеде қалай көрінетінін көрсетеді.
Фрагментациядан бірыңғай нарыққа өту
MiCA сондай-ақ Еуропа бойынша ортақ лицензиялау моделін енгізеді. Крипто-биржалар әлі де ұлттық реттеуші органның мақұлдауын алуы тиіс, бірақ лицензия берілген соң, ол бүкіл ЕО мен ЕЭА елдеріне қолданылады, яғни тек бір нарықпен шектелмей қалады.
Іс жүзінде бұл еуропалық крипто нарығының бытыраңқылығын азайтып, интеграцияға әкеледі. Кіру талаптары күшейтіліп жатыр және олардың барлығы бірдей бұл талаптарға сай бола алмайды. Бірақ солардың арасынан қажетті стандартты орындай алатын платформалар үшін сенім жоғарылайды және Еуропа ауқымында жұмыс істеу мүмкіндігі артады.
Күнделікті еуропалық крипто пайдаланушылары үшін бұл өзгерістер сауда жасау орнына деген сенімділіктің артуына ықпал етеді. MiCA-ның тұтынушыларды қорғау және бақылау талаптары болған жағдайда, пайдаланушылар ЕО-дан лицензия алған биржа барлық жерде бірдей негізгі ережелерге бағынатынын біледі. Ортақ стандарт платформа ережеге сай жұмыс істейтінін нақтылауға көмектеседі.
Kraken негізгі алғашқы биржалардың бірі болып, 2025 жылдың ортасында Ирландия Орталық Банкі арқылы MiCA лицензиясын алды. Ерте мақұлдаудан өткен Kraken бірыңғай реттеу шеңберінде Еуропада қызметін кеңейте бастады, бұл оның еуропалық пайдаланушыларына платформа ұстанатын стандарттардың нақтылығын көрсетті.
ЕО мен АҚШ реттеуі
Еуропалық Одақ пен Америка Құрама Штаттары криптовалюта реттеуінде әртүрлі жолды ұстанды. Еуропа басынан-ақ нақты ереже белгілеуге басымдық берсе, АҚШ көбіне қандай үдерістің рұқсат етілетіні мен не тыйым салынатынын анықтау үшін құқық қорғау іс-шаралары мен сот процестеріне жүгінді.
Бұл тәжірибе бойынша, Еуропалық компанияларға жұмыс ережелерін алдын ала нақты білуге мүмкіндік берді, ал көптеген американдық фирмалар ережені орындауды кейін ескеруге мәжбүр болды.
АҚШ қазірде айқын құрылымдалған ұстанымға, әсіресе стейблкоиндер аясында жақындап келеді, алайда оның нормативтік жүйесі әлі де қалыптасу сатысында. Әзірше Еуропаның ереже бірінші қоятын моделі көбірек айқындық пен тұрақтылық береді.
Инвесторлар мен нарыққа қатысушылар үшін қазір реттеу жай сыртқы фактор емес. Ол криптовалюта қай бағытта өседі, қай платформалар ауқымды жұмыс істей алады және алдағы сенімге не негіз бола алады деген сұрақтарда шешуші рөл атқарады. Еуропа ережелері қағаздан нақты өмірге енген сайын, нарық нақтылық, тұрақтылық пен жауапкершілік инновациямен бірдей маңызды жаңа кезеңге аяқ басты.
