Шэньчжэнь қаласында орналасқан алтын сауда платформасы физикалық кепілдігі жоқ, левереджді бәс тігу операциясын жүргізген соң күйреп, 150 000-нан астам инвестор өз қаражаттарын қайтару жолдарын іздеп әуре болып отыр.
Jereh платформасының күйреуі — Қытайдағы лицензиясыз алтын платформаларының соңғы уақытта орын алған ірі құлдырауларының ішіндегі ең ірісі — қазір шиеленіске айналып отыр, себебі жәбірленушілер барлық заңды құқықтарынан бас тарту шартымен негізгі салымдарының шағын бөлігін ғана алуға жағдай жасайтын өтеу схемасына көнбей отыр.
Jereh қалай жұмыс істеді
Jereh платформасы Қытайдағы алтын мен зергерлік бұйымдар саудасының ең ірі орталығы — Шуибейде жұмыс істеді. Бұл платформа комиссиясыз алтын айырбастау, тартымды кері сатып алу бағалары және «алдын ала белгіленген бағадағы сауда» деп аталатын өнім сияқты ұсыныстары арқылы үлкен бөлшек инвесторлар топтарын тартты — мұнда пайдаланушылар небары 4 доллардан бастап депозит салып, бір грамм алтынның бағасын бекітіп қоя алды.
Іс жүзінде, бұл механизм лицензиясыз опциондар саудасы ретінде жұмыс істеді. Платформа әрбір пайдаланушы бәсінің қарсы жағын алып отырды, ал левередж 40 есеге дейін жетті. Физикалық алтын нақты берілген жоқ. Пайдаланушылар пайда тапқанда, Jereh сол айырмашылықты төлеуге міндеттелді. Алтын бағасы күрт өскенде олардың міндеттемелері төзгісіз деңгейге жетті.
Банкке шабуыл
Қаражаттың шығуын шектеу алғаш рет 20 қаңтар шамасында басталды, күніне төлем лимиті 69 доллар немесе бір грамм алтынға дейін төмендеді. Мыңдаған инвесторлар, оның ішінде өзге аймақтардан келгендер, компанияның Шэньчжэньдегі кеңсесіне жиналып, өз ақшаларын қайтаруды талап етті. Полициямен қақтығыстар орын алды. Жергілікті БАҚ беттеріндегі мәліметтерге сәйкес, жәбірленушілердің басым бөлігі – үй шаруасындағы әйелдер мен жұмысшы топтың өкілдері.
Төлемдер күтілгеннен әлдеқайда төмен
Жергілікті үкімет арнайы жұмыс тобын құрып, хабарлады — 31 қаңтар күні Jereh активтерін сатып, қаражат тартып, қайтарым төлемдеріне кірісе бастағанын жария етті. Үшінші тарап аудиті тағайындалды, ал билік айналымда жүрген 13,4 млрд юань өтелмеген қарыз туралы деректерді «шамадан тыс өсірілген» деп сипаттады.
Дегенмен, жәбірленушілер үшін қайтарымның нақты жағдайы көңіл көншітпейді.
Платформа алғашында екі нұсқа ұсынды: негізгі соманың 20%-ын бір реттік төлем түрінде, немесе 12 ай үшін ай сайын 40%-ын төлеу. Іс жүзінде төленіп жатқан сома тіпті 20%-ға да жетпей қалды.
Хэнаньнан келген бір инвестор 5 100 долларға инвестиция салып, екі рет қайтарымға өтініш берді. Біріншісінде оған 1 219 доллар ұсынылды. Екіншісінде – небары 244 доллар. Тағы бір жәбірленуші өзінің аккаунтында 44 400 доллардан астам қаражаты, 5,2 грамм алтыны және 1 000 грамм күмісі болғанымен, оған небары 2 800 доллардан сәл асатын ұсыныс түсті, бұл оның активтерінің шамамен 6%-ын құрайды.
Платформа арқылы платина сатып алған тұтынушылар төлем есебіне мүлде енгізілмеген, бұл Jereh-де физикалық металл мүлде болмағаны туралы күдікті күшейтті.
Қылмыстық кешірім туралы тармақ наразылыққа себеп болды
Қайта қарсылық туғызған жайт – Jereh-дің өтем процесі жәбірленушілерді үш құжатқа, соның ішінде «қылмыстық кешірім хаттамасына» қол қоюға міндеттейді, ал инвесторлардың айтуынша, аталған құжат соңғы төлем сомасына қарамастан, ары қарай заңды қудалау құқығынан толық бас тартуды талап етеді.
«Тіпті қол қойсаңыз да, ақшаны аласыз деген кепіл жоқ. Ал сіз сотқа шағымдану құқығынан айырыласыз. Неге — 1 700 юань (236 доллар) үшін бе?» — дейді Чжэнчжоудан келген бір инвестор жергілікті БАҚ-қа.
Көптеген адам қол қоюдан бас тартты, және олар платформамен ашық текетіресте қалып отыр. Бірнешеуі енді жеке өздері сотқа жүгінуді жоспарлап отыр.
Жалғыз жағдай емес
Jereh жалғыз емес. Соңғы айларда Қытай бойынша бірнеше осындай платформа инвесторларға қарсы бәс тіккен, қажетті хеджинг механизмдері болмағандықтан және алтын бағасының күрт өсуінен, ақшалай қаражат тапшылығына тап болып отыр.
Jereh-дің әлеуметтік желідегі аккаунттары жойылған. Компаниядағы телефон қоңырауларына ешкім жауап бермейді, ал оның иесі Чжан Чжитэнгпен байланысу әрекеті нәтиже берген жоқ.
Лоху ауданының арнайы жұмыс тобы жәбірленушілердің талаптарын тіркеуді жалғастырып жатқанын мәлімдеді. Тергеу әлі де жүріп жатыр.
