АҚШ Қаржы министрлігі 26 наурыз, бейсенбіде, Дональд Трамптың АҚШ-тың қазіргі президенті ретінде алғаш рет өз қолтаңбасын АҚШ долларына қоятынын жариялады, ал шенеуніктер бұл шешім Америка Құрама Штаттарының 250 жылдық мерейтойын атап өту үшін жасалып отырғанын айтты.
Аталған шешім бірден болашақ әкімшіліктің қызметінен кеткен соң банкноттар тағдырына қатысты сұрақтар туғызды. АҚШ заңына сәйкес, шығарылған барлық валюта шексіз мерзімге заңды төлем құралы болып қала береді, алайда кез келген болашақ әкімшілік оларды басып шығаруды үнсіз тоқтата алады.
Trump 165 жылдық экономикалық дәстүрді бұзып жатыр
Қаржы министрі Скотт Бессенттің қолтаңбасы Трамптың қолтаңбасымен қатар маусым айынан бастап 100 долларлық банкноттарда пайда болады, кейін басқа номиналдар шығады. Пресс-релизде Бессент мұны әкімшіліктің экономикалық жетістіктерін мойындау деп сипаттады.
«Ұлы еліміздің әрі Дональд Дж. Трамптың тарихи жетістіктерін мойындаудың ең ықпалды тәсілі — оның есімі бейнеленген АҚШ доллар банкноттары, әрі мұндай тарихи валютаны 250 жылдық мерейтой қарсаңында шығару – бекер емес», – деді ол.
Қазынашы Брэндон Бич осыған ұқсас көзқарас айтып, Трампты «Америка экономикасының Алтын дәуірін қайта түлеткен бас сәулеткер» деп сипаттады.
«Америкалық валютаға оның қолтаңбасын басу – орынды ғана емес, сонымен қатар толық лайық», – деп мәлімдеді Бич.
Осы хабарлама көп жылдық тәжірибеден айтарлықтай ауытқу екенін көрсетті.
1861 жылдан бері АҚШ банкноттарында тек Қаржы министрі мен Қазынашының қолтаңбасы болды. Қазіргі айналымдағы банкноттарда бұрынғы министр Джанет Йеллен мен бұрынғы қазынашы Линн Малербаның қолтаңбалары бар.
Көп ұзамай, реакция да келді. Калифорния губернаторы Гэвин Ньюсом алғашқылардың бірі болып X желісінде жазба жариялады:
«Енді америкалықтар азық-түлікке, бензинге, жалға алатын баспанаға және денсаулық сақтау қызметтеріне көп төлеуге мәжбүр болғанда кімді кінәлау керектігін анық біледі».
Аталған шешім — Трамп әкімшілігінің АҚШ мекемелеріне президенттің атын беру жөніндегі әрекеттерінің соңғы мысалы.
Кеңірек атау науқаны
Өткен желтоқсан айында әкімшілік АҚШ Бейбітшілік институтын Трамптың атымен атады, бұл ұйымның орталығына оның есімін ресми түрде беріп, институтқа бақылау орнату жолындағы ұзаққа созылған даудан кейін осылай шешті.
Шамамен екі аптадан соң, Кеннеди Орталығы да өнер мекемесінің атауына Трамптың есімін қосқан еді. Бастапқыда Конгресс бұл ғимаратты бұрынғы президент Джон Ф. Кеннедиге арналған ескерткіш деп белгілеген.
22 желтоқсанға қарай, бұл үрдіс әскери техникаға да тарады.
Трамп Әскери-теңіз флоты заманауи теңіз қақтығыстары талаптарына сай келетін жаңа ірі су үсті әскери кеме класын әзірлеу жоспарын жариялады. Сол уақытта Sky News хабарлауынша, жоғары лауазымды әкімшілік өкілі осы жаңа флоттың «Trump Class» әскери кемелері деп аталатынын растады.
Ғимарат атын өзгерту немесе әскери кемені қайта атаудан айырмашылығы, АҚШ долларынан президенттің қолтаңбасын алып тастау тек саяси шешіммен ғана жүзеге асырылмайды. Оны болашақ әкімшілік алып тастаймын десе, едәуір логистикалық әрі заңнамалық кедергілерге тап болады.
Келесі АҚШ президенті не істей алады және не істей алмайды
Заңды төлем құралы туралы актіге сәйкес, АҚШ үкіметі шығарған кез келген валюта шексіз мерзімде номиналды құны бойынша айырбастауға жарамды болады.
Ешбір президент, қаржы министрі немесе атқарушы билік органы айналымдағы қолданыстағы банкноттарды біржақты жарамсыз етпейді. Конгрессте заңды төлем құралына конституциялық өкілеттік болғанымен, ешбір әкімшілік бұл үдерістің экономикалық дағдарысына саналы түрде бармайды.
Болашақ әкімшіліктің нақты қолдана алатын қадамы — гравюра және басып шығару бюросына Трамптың қолтаңбасы бар купюраларды шығаруды тоқтатуды бұйырық ету. Содан соң жаңа валюта үнсіз түрде бұрынғы қалыпқа қайта басылып шығады.
Ол үшін ешқандай жаңа заң қабылдаудың қажеті жоқ. Қазір қолданылып жүрген купюралар жаңадан шыққан долларлармен біртіндеп айналымнан өзі-ақ шығып қалады.
Бірақ бұл үдеріс біраз уақыт алады. Болашақ әкімшілік бағытын өзгерткенге дейін қанша купюра басылғанына қарай, Трамптың қолтаңбасы бар валюта алдағы жылдары да кең қолданыста қала береді.
