АҚШ президенті Дональд Трамп Гренландияны ұлттық қауіпсіздік тұрғысынан басымдық деп жариялады. Алайда осы риториканың астарында Америка технологиялық сектор мүддесімен тығыз байланыс айқын көрінеді.
Гренландияның кең аумағы, мол минералдық қорлары және халық санының аздығы оны заманауи өнеркәсіптерге аса маңызды ресурстарға ашылатын қақпаға айналдырады. Осы тұрғыдан алғанда, АҚШ тарапынан иемдену немесе бақылауға алу ықтималдығы таңқаларлық емес. Америкадағы технологиялық миллиардерлер Трамптың 2024 жылғы науқанының басты қаржылық демеушілерінің қатарында болған. Мүндай қолдау сирек жағдайда үміт күтпей берілетін.
Гренландияға қайта назар аударуға TRUMP-тың не себеп болғаны
Трамп Гренландия туралы алғаш рет 2019 жылдың тамызында, президенттік қызметінің алғашқы мерзімінде айтқан болатын. Журналистерге берген сұхбатында ол осындай ойды қарастырып жүргенін растаған еді, оны «ірі жылжымайтын мүлік мәмілесі» деп атады. Дегенмен, сол кезде бұл қадам аса маңызды басымдық болмайтынын атап өткен.
Алты жыл өткен соң, Трамптың басымдықтар тізімі өзгерді.
Соңғы бірнеше күнде орын алған оқиғаларға қарап, таң қалу қиын. 2024 жылғы Трамп сайлау науқаны кезінде Гренландия бірнеше рет назарға алынған. Ол әр жолы аралға қатысты бұл мүмкіндікті жіберіп алғанын айтып өткен.
Содан кейін, шамамен қызметіне кірісерден бір ай бұрын, ол Гренландияда Америка «иемденуі мен бақылауы» «шүбәсіз қажеттілік» екенін мәлімдеді.
Осы аралға деген қызығушылық кенеттен пайда болған жоқ. Керісінше, Трамп идеяның авторы болғаннан гөрі, бұрыннан бар технологиялық амбициялар үшін саяси құрал ретінде көрініп отыр.
Жеке капиталдың Арктикадағы мақсаттары
Соңғы он жыл ішінде технология саласының миллиардерлері, венчурлық қорлар және алыпсатарлық стартаптар Гренландия төңірегінде өз позицияларын үнсіз қалыптастырды.
Осы топтың амбициясы айқындала түскен сайын, Трамп жекеменшік технологиялық ұмтылысты мемлекеттік деңгейде әрекет етуге ыңғайлы саяси тұлғаға айналды.
Гренландияның басты тартымдылығы оның сирек кездесетін жер қойнауындағы минералды қорларында, олар қазіргі электронды құрылғылар үшін аса маңызды. Трамптың алғашқы президенттік мерзімінен бері Билл Гейтс, Майкл Блумберг және Джефф Безос секілді тұлғалар осы өңірге тұрақты қызығушылық танытып келеді.
Forbes дерегінше, бұл үш миллиардер 2019 жылдан бері, Трамп Гренландияны иеленуге қызығушылық білдірген сәттен көп ұзамай KoBold Metals компаниясына инвестиция сала бастаған. Қаражаттар Гейтс басқаратын Breakthrough Energy қоры арқылы бөлінген.
2022 жылы OpenAI негізін қалаушы Сэм Альтман да венчурлық фирмасы Apollo Projects арқылы инвесторлар қатарына қосылды. Басқа хабарламалар бойынша, компания Марк Цукербергтен және Andreessen Horowitz қорынан да қолдау тапқан.
Майнингтен бөлек, Гренландия крипто-негізіндегі басқару және қаржыландыру үлгілерін сынау алаңы ретінде де қызығушылыққа ие болды.
Трамптың көптен бергі одақтасы Питер Тиль Praxis стартабын қолдаған. Бұл стартаптың бас директоры Драйден Браун басқаруымен «netwоrk state» деп аталатын өзіндік мемлекет құруды мақсат етеді.
Praxis жария түрде Гренландияны әлеуетті алаң ретінде қарастырған және реттеуді азайту мен токенизацияланған нақты активтер негізіндегі жаңа қала салуға 525 млн доллардан астам қаражат жинаған, осылайша аралды криптоға негізделген қалалық дамудың жаңа шебі ретінде көрсеткен.
Гренландия қайтадан қоғамдық назарға іліккелі бері, игеруші және эксперименттік жобалар қолжетімділік үшін өз позицияларын қайта қарап жатыр.
Жеке мүдделер аясындағы бұл байланыс енді көлеңкеде қалған жоқ, керісінше тікелей Трамптың басқару тобымен тоғысты.
Қандай инвесторлар саясатқа тікелей әсер етеді?
Гренландияға бағытталған коммерциялық қызығушылық пен Трамптың басқару тобы арасындағы үйлесім әкімшілік құрылымға да ұласып отыр.
Гренландия ресурстарынан пайда табуға ұмтылған кей компаниялармен байланысы бар кейбір тұлғалар АҚШ саясатына тікелей әсер ететін лауазымдарға ие болды.
Трамптың сауда министрі Ховард Латник Cantor Fitzgerald басшылығында болған, аталған ұйымның хедж қоры Greenland жобаларымен байланысты минералды зерттеулермен айналысатын Critical Metals Corp компаниясын қолдаған.
New Republic хабарлауынша, осы компанияға қаржы құйған инвесторлар мен Trump Media артында тұрған инвесторлар арасында елеулі сәйкестік байқалады. Аталған тұлғалардың бірі Трамптың соңғы президенттік науқанына жүздеген млн доллар бағыттады.
АҚШ-тың дипломатиялық тағайындауларынан да осы байланыс көрініс табады.
Өткен айда Трамп бұрынғы венчурлық капиталист Кен Хоуриені АҚШ-тың Даниядағы елшісі етіп тағайындады. Хоури — бұрынғы PayPal директоры және Питер Тиль мен Илон Масктың жақын серіктесі, олармен компанияның алғашқы жылдарында тығыз жұмыс істеген.
Гренландия Вашингтонның стратегиялық назарына одан әрі іліккен сайын, ұлттық қауіпсіздік тек қоғам алдында негіздеуші уәж болып қала бермек. Нақты шешуші фактор рөлінде осы аралда айқын коммерциялық үлесі бар белді миллиардерлер алдыңғы қатарға шығуда.
