Жексенбі күні түнде АҚШ акция фьючерстері төмендеді, өйткені президент Трамп Иранға 48 сағат ішінде Хормуз бұғазын толықтай қайта ашуды талап етті және егер Тегеран келісімге келмесе, елдің ең ірі электр станцияларынан бастап «соққы жасап, жойып жіберетінін» ескертті.
Иран бұған жауап ретінде бұғазды толық жабатынын және Парсы шығанағындағы одақтас елдердің энергетика мен су инфрақұрылымына соққы жасайтынын ескертіп, сауда дүйсенбісіндегі ахуалды шиеленістірді, ал мерзім аяқталуына бірнеше сағат ғана қалды.
Трамп Хормузға қатысты мерзім орнатып, тоқтату туралы белгілерді кері қайтарды
Трамп сенбі күні Truth Social платформасында ультиматум жариялап, жұма күнгі уәжінен бас тартты, ол біраз уақытқа шиеленіс азаюы ықтималдығын көрсеткен еді. Қоқан-лоқы 28 ақпаннан бастап қақтығыс басталғалы бері ирандық азаматтық инфрақұрылымға арналған ең қатаң тікелей ескерту болды.
Иранның жауабында келісім үшін еш мүмкіндік қалмады. Тегеран АҚШ, Израиль және одақтас елдердің энергетика нысандарына, соның ішінде Сауд Арабиясы мен БАӘ-дегі су тұщыту зауыттарына жауап соққы жасау қаупін айтқан. Иран шенеуніктері электр инфрақұрылымына соққы жасалса, бүкіл Парсы шығанағында «жаппай қараңғылық» болу ықтималдығын ескертті.
Болжау нарығы тез шешім қабылдану ықтималдығын аса төмен деп көрсетеді. Вашингтон мен Тегеран арасында қазір ешқандай дипломатиялық арна жұмыс істемейді.
Иран ультиматумына нарықтар қалай жауап берді
Жексенбі кешіндегі сауда ашылғанда АҚШ акцияларының фьючерстері төмендеді. S&P 500 индексі 0,7%-ға, Nasdaq 100 0,7%-ға және Dow Jones 0,6%-ға төмендеді.
Мұнай нарығында керісінше жағдай байқалды. WTI шикі мұнайы 2,0%-ға, Brent 1,5%-ға қымбаттап, трейдерлер Хормуздың ұзақ мерзімге немесе толық жабылу қаупін есепке алғандай, баррелі 114 долларға таяды.
Геосаяси дағдарысқа қарамастан, алтын 2,5%-ға арзандады. Бұл төмендеу дәстүрлі қорғаныс сұранысынан гөрі мәжбүрлілікпен сатылым және доллар нығаюына бәс тігу екенін көрсетеді. Соғыс басталғалы алтын 14%-дан астамға құлдырып, 1983 жылдан бері ең нашар кезеңді бастан өткізуде.
Bitcoin (BTC) де қысымға ұшырап, 69 000 доллардан төмендеді, өйткені крипто нарығы да жалпы тәуекелден алшақ үрдісті қайталады. Қақтығыс кезінде BTC мен S&P 500 арасында 89%-дық корреляция байқалды, осылайша крипто бағасына макрофакторлар әсер етіп отырғанын растады.
Алдағы 24 сағатта екіұшты оқиға орын алуы ықтимал
Акция нарығы осы дағдарысқа жоғары бағалаумен кірді. Шиллер CAPE коэффициенті көпжылдық максимумға жетті. Баффет индикаторы ЖІӨ-нің шамамен 220%-на тең, яғни бұл деңгей соңғы рет дотком дәуірінде байқалған еді.
Институционалдық трейдерлерде левередж тарихи максимумға жеткен, ал өзара қорлардағы қолма-қол ақша резервтері тарихи минимумда қалды.
ФРЖ саясатта тығырыққа тірелуде. Мұнайға байланысты инфляция пайыздық мөлшерлемені төмендетуге жол бермейді, ал экономикада баяулау белгілері байқалып отыр: тұтынушылар дефолты көбейіп, еңбек нарығы әлсірей түскен.
Орталық банк наурыздың 18-і күні мөлшерлемені 3,5%-дан 3,75%-ға дейінгі аралықта ұстап тұр және 2026 жылға тек бір ғана төмендету жоспарланғанын болжады.
Мерзім өтіп, Иран талапты орындамаса және АҚШ қоқан-лоқыны жүзеге асырса, энергетикалық инфрақұрылымға соққы салдарынан:
- Бұғаз толық жабылады
- Парсы шығанағы энергетикалық инфрақұрылымына жауап соққылар жасалады, және
- Goldman Sachs пен Citi сарапшылары ескерткендей, Brent мұнайының бағасы баррелі 150 доллардан асады.
Крипто нарығы үшін де нәтиже аса маңызды. 19 наурызда BTC ETF-терінен 90 млн доллар шығыс болды, жеті күндік кіріс сериясы үзілді. Одан әрі ушығу тәуекелі институционалдық деңгейде барлық активтерді жаппай тәуекелден арылту процесін жылдамдатуы ықтимал.
Алдағы 24 сағат – соғыс басталғалы жаһандық нарықтар үшін ең шешуші бинарлық катализаторға айналуда. Яғни, қазір ешқандай белгі байқалмағанымен, Иран қысыммен Хормузды қайта ашпайынша, не болмаса қақтығыс энергия, облигация, акция және криптовалюта нарықтарын қатар қайта бағалайтын жаңа фазаға өтпейінше, шешім болмайды.
