Қаңтар айында күшіне енген жаңа Ұлыбритания салық есептілігі ережесі криптобиржаларға қолданушылар туралы егжей-тегжейлі деректерді HMRC-ге және 70-тен астам елдің салық органдарына тапсыруды міндеттейді. Сала сарапшылары енді осы жүйе қарапайым крипто иелерін нақты физикалық қауіпке душар етуі ықтималдығын ескертіп отыр.
Мұндай алаңдаушылық бұрын да кездескен. Францияда осыған ұқсас деректермен алмасу тетігі крипто иелеріне бағытталған қылмыстар толқынымен байланыстырылады.
CARF нені нақты талап етеді
Crypto-Asset Reporting Framework, қысқаша CARF деп аталатын крипто-активтерді есеп беру жүйесі – OECD әзірлеген жаһандық стандарт, Ұлыбритания заңға ресми түрде екі ай бұрын енгізген.
Заң Ұлыбританиядағы кез келген криптобиржа не кастодиан әмиян операторына қолданушы деректерінің стандартталған жинағын HMRC-ге, яғни елдің салық органына жыл сайын жинап, есеп беруді міндеттейді.
Бұл деректерге толық аты-жөні, мекенжайы, туған күні, салықтық резиденттігі, салық төлеушінің сәйкестендіру нөмірі, сонымен қоса әр сатып алу, сату, айырбастау мен қолданушы жасаған әрбір аударымның толық есебі кіреді.
Қазіргі таңда 76 ел осы жүйеге қосылды, және олардың саны өсуде. 2027 жылдан бастап, HMRC осы ақпаратты CARF енгізген елдердің салық органдарына автоматты түрде бөлісуді бастайтын болады.
Binance пен Kraken секілді Ұлыбританияда жұмыс істейтін ірі платформалар да есеп берушілер қатарына енді.
Реттеушілер бұл жүйе крипто салығынан жалтаруға мүмкіндік беретін олқылықты жойды деп пайымдайды. Биржалар қолданушыларды деректерінің шетелдік үкіметтерге берілуі ықтимал екендігі туралы хабардар етуге де міндетті.
«Франция прецеденті»
Bitcoin Policy UK ұйымының бас саясат жөніндегі қызметкері Фредди Нью CARF қарапайым салық дерекқорынан гөрі анағұрлым қауіпті нәрсе қалыптастырды деп санайды. Оның пікірінше, бұл – нысана тізімі.
Ақпараттық қауіпсіздік зерттеушілері мұндай жағдайды арнайы терминмен атайды.
Ағылшыншадан аударғанда wrench attack деп аталатын шабуыл – қылмыскерлер крипто иесін күш қолдану арқылы активтерін беруге мәжбүрлейтін жағдай. Егер қылмыскерлер адамды немесе оның отбасын қорқытқанда, технология ешқандай қорған бола алмайды. Банк шоты бұзылғанда оны бұғаттауға немесе кері қайтаруға мүмкіндік болса, мәжбүрлеп аударылған крипто-трансфер кері қайтарылмайды, бұғатталмайды, және қалпына келтірілмейді.
«Осы мәліметтерді қолына түсірген қылмыскер лаңкестер тізімін жылдам жасақтай алады, оны кімнің шабуылға ұшырау ықтималдығы мен қаржы сомасы бойынша сұрыптай алады», – деді Нью BeInCrypto ұйымдастырған құқықтық және реттеу панельінде. «Содан кейін олар сөмкелерін жинап, адамдарға тікелей физикалық зиян келтіруге аттанады».
Ол мұндай сценарийді Францияның ендігі бастан кешкенін алға тартты. Мұнда ұқсас есеп беру жүйесі қолданылады, соңғы жылдары крипто иелеріне бағытталған қылмыстар күрт өсті.
Бұл шабуылдардың арасында адам ұрлау, саусақ кесу және азаптау фактылары кездеседі. Тергеу барысында тіпті Францияның салық қызметінде істейтін жемқор қызметкердің крипто иелерінің деректерін қылмыстық топтарға сатқанын анықтаған.
Мәселе тек Францияның ауқымында шектелмейді.
2025 жылғы шілдеде blockchain-аналитика фирмасы Chainalysis әзірлеген есепте 2025 жылы крипто иелеріне бағытталған физикалық шабуылдардың саны алдыменгі жылдарға қарағанда екі есе көп тіркелуі ықтимал екендігі анықталған.
Сарапшылар биткоин бағасының өсуі мен зорлық оқиғаларының жиілеуі арасында айқын байланыс барын атады. Сонымен бірге көптеген шабуылдар есепке алынбайтынын, шынайы мәлімет бұдан да жоғары болуы ықтималдығын ескертті.
Жағдайды ерекше күрделі етіп отырғаны – CARF бастапқыда британдық саясат бастамасы емес.
Жаһандық негіз, жергілікті әлсіздік
CARF тек Ұлыбританияның өз туындысы емес – оны өзгертуді ерекше күрделі етіп отырған да осы. Барлық 27 ЕО елі оны DAC8 деп аталатын баламалы директива арқылы қабылдады және ол да қаңтар айында күшіне енді.
Осы панельде сөйлеген Andersen компаниясының крипто салық директоры әрі бұрынғы HMRC крипто саясаты жетекшісі Дион Сеймур шектеулердің құрылымдық сипатта екенін атап өтті.
«Мәселе – CARF-ты OECD жасап қойды», – дейді Сеймур. «Оны әлем бойынша G20 ратификациялады».
Оның айтуынша, сол ратификация әр елдің өз бетінше өзгеріс енгізуіне шектеу қояды.
Қазіргі таңда жүйе іске қосылған, деректер жинақталуда және биржалар есеп беруді бастады. Аталған деректердің шын мәнінде сенімді қолда қала ма, әлде жоқ па, Ұлыбританияда әлі анықталмақ.
