Ethereum-ның негізін қалаушы Виталик Бутерин Layer 2 желілеріне өз стратегияларын қайта қарауға шақырып отыр. Ол L2 пайдаланушылары санының күрт төмендеуін атап өтті: 58,4 млн-нан шамамен 30 млн-ға дейін қысқарған, ал бұл кезде Ethereum-ның негізгі желісіндегі белсенді адрестер екі есе көбейді.
Мұндай өзгерістер Ethereum-ның негізгі желісі күткеннен тыс күштілігін көрсетіп отырған кезеңде орын алуда. Транзакция комиссиялары тарихи төмен деңгейде тұр, және сарапшылар газ лимиттері 2026 жылға дейін арта түсетінін болжап отыр. Нәтижесінде, Ethereum-ның негізгі қабаты қазір әлдеқайда көп транзакцияны өз алдына өңдеп бере алады.
Layer 2-нің бастапқы мақсаты әлсіреп барады
Толыққанды жазбасында Бутерин бастапқы Layer 2 концепциясы қазіргі уақытта ескіргенін түсіндірді. Алғашында L2 жобалары Ethereum-ға қосымша болатын “брендтелген шардингтер” ретінде қарастырылған, себебі негізгі желінің өзі ауқымды транзакцияларды көтере алмайды деп есептелген. Алайда қазіргі кезде Layer 1 транзакцияларды ең төмен шығынмен орындайды. Ал болашақта газ лимитінің артуы оның мүмкіндігін одан әрі кеңейтеді. Сонымен қатар, көптеген Layer 2 жобалары барынша жоғары қауіпсіздік деңгейіне жете алмауда, ал stage 2 rollup мақсаттарына жету қиын болып тұр.
TokenTerminal деректеріне сәйкес, ай сайынғы Layer 2 адрестерінің саны 2025 жылдың ортасында 58,4 млн-нан 2026 жылдың ақпанына қарай 30 млн-ға дейін азайды. Осы кезеңде Ethereum-ның негізгі желісіне пайдаланушылар саны артып, белсенді адрестер 7 млн-нан 15 млн-ға жетіп, 41,4%-ға өсті. Мұндағы күрт өзгеріс пайдаланушылар транзакция комиссияларының арзандауы нәтижесінде негізгі желіге қайта ауысып жатқанын айқындайды.
Бутерин кейбір Layer 2 операторлары ешқашан stage 2 rollup деңгейіне ұмтылмайтынын мойындағанын айтты. Олар, керісінше, желіні толық бақылауда ұстауды талап ететін реттеушілік талаптарға назар аударады. Мұндай ұстаным Ethereum-ның рұқсатсыздық пен сенімсіздік қағидаларына қайшы келеді.
Нарық белгісіздікке бейімделіп жатыр
Бұл сәйкестілік дағдарысына нарық күмәншілдікпен жауап беруде. 2026 жылдың қаңтарында жетекші Layer 2 токендері CoinGecko деректеріне сәйкес 15%-дан 30%-ға дейін арзандады. Сектордың жалпы нарықтық капитализациясы 2026 жылдың 4 ақпанына қарай 7,95 млрд доллар болып табылады, әлсіздік әлі де жалғасып отыр.
Arbitrum (0,13211 доллар), ZKsync (0,02327 доллар), және Optimism (0,2192 доллар) сияқты жетекші токендер осы аралас нәтижелерді көрсетеді. Дегенмен, мұндай сандар астарында тереңірек мәселе жатыр. Ethereum Layer 1 қолжетімділігі артқан сайын, көптеген пайдаланушы жоғары қауіпсіздік үшін осы желіні таңдай бастады. Layer 2 желілеріне шығынды үнемдеу қажеттілігі бәсеңдеп, L2 командалары экожүйедегі өз рөлін түбегейлі қайта ойластыруға мәжбүр болып отыр.
Пайдаланушылар әрекетінде өзгеріс анық: транзакция құны арзандағанда, пайдаланушылар негізгі желіге көбірек бет бұрады. Бұл бұрынғы Layer 2 күнделікті транзакцияларда үстемдік етеді деген болжамға қайшы келеді. Layer 1-дегі қауіпсіздік пен қарапайымдылық бұрынғыдан да маңызды болуда, өйткені кедергілер азайып барады.
Layer 2 үшін Виталик Бутериннің жол картасы
Бутериннің Layer 2 желілеріне арналған ұсынысы масштабтаудан да өзге жаңа құндылықтар анықтауға бағытталған. Ол, мысалы, құпиялылыққа басымдық беретін виртуалды машиналар, тек бір қосымшаға арналған шешімдер, немесе әлеуметтік желілер мен жеке тұлғаға қатысты жүйелер сияқты қаржылық емес платформалардағы тың тәсілдерді атады.
«Егер мен қазіргі жағдайда L2 болсам не істер едім? ‘Масштабтау’-дан өзге құнды айқындауым керек. Мысалы, құпиялылық бойынша маманданған EVM-ге жатпайтын сипаттамалар/виртуалды машиналар, белгілі бір қолданбаға арналған тиімділікке бағытталған шешімдер, тіпті айтарлықтай кеңейтілген Layer 1 жасай алмайтын өте жоғары деңгейлі масштабтау, немесе қаржылық емес қосымшаларға, мысалы, әлеуметтік, жеке тұлға, ЖИ үшін түбегейлі басқа дизайн.»
Бутерин ETH немесе басқа Ethereum негізіндегі активтерді басқаратын Layer 2 желілері кем дегенде 1-ші кезең қауіпсіздігіне жетуі тиіс екенін атап көрсетті. Әйтпесе, олар көпір арқылы байланысқан оқшауланған блокчейндерге айналады әрі Ethereum кеңейтімі ретіндегі өз функциясын жоғалтады. Бұған қоса, ол күшті өзара әрекеттестікті қолдайды, бірақ ол нақты желінің құрылымына байланысты әртүрлі болуы мүмкін.
Бутерин айтуынша, арнайы rollup precompile негізгі инфрақұрылым болмақ. Осы құрал Ethereum-ға ZK-EVM дәлелдерін тікелей тексеруге, протокол өзгерістеріне үлгеруге және қатқыл форктерден қорғаныс ұсынуға мүмкіндік берер еді. Ол Layer 2-ге өз шешімдерін еркін құруға, әрі Ethereum-ның қауіпсіздігі жоғары тексеру қабатын пайдалануыңа жол ашады.
Мұндай икемді көзқарас Layer 2 модельдерінің кең ауқымына жол ашады. EVM кеңейтілімдері бар желілер стандартты транзакциялар үшін precompile пайдаланып, ерекше функциялар үшін жеке дәлелдер дайындай алады. Осылайша, модулдік тәсіл Ethereum-мен сенімсіз өзара әрекет жасауға, сондай-ақ орталықтандырылған бақылауға мүмкіндік береді. Бутериннің айтуынша, бұл рұқсатсыз жүйедегі әзірлеушінің таңдау мүмкіндігінің бір бөлігі болып табылады.
Ethereum-ның негізгі қабаты 2026 жылға дейін өсе берген сайын, Layer 2 желілері үшін шешуші сынақ туындап отыр. Деректер пайдаланушылар қауіпсіздікке қол жеткізу мүмкіндігі туғанда негізгі желіні таңдайтынын көрсетіп тұр. Енді Layer 2 командалары пайдаланушыларды тарту үшін тек шығынды төмендетуден басқа елеулі себеп ұсынуы керек. Бұл шешім, мүмкін, жаңа құпиялылық құралдары, тың виртуалды машиналар немесе ерекше қосымшалар арқылы табылар. Layer 2 қандай бағыт таңдаса да, бұл болашақ Ethereum ландшафтының қандай болатынын айқындауға көмектеспек.
