2023 жылдың қазан айында крипто нарықтарының жалпы нарықтық құны шамамен 4 трлн долларға тарихи максимумға жеткеннен кейін, олар соңғы жылдардағы ең тез түзетулердің бірі кезеңіне көшті.
Ралли кезінде Биткоин 126 000 доллардың маңайына дейін көтеріліп, сол уақыттан бері 60 000 доллар диапазонына дейін төмендеді. Мезгілсіз позициялар бойынша миллиардтаған доллар жойылды, ашық қызығушылық жыл соңындағы жоғары деңгейлерінен күрт қысқарды және сауда алаңдарындағы өтімділік әлсіреді. ЕТФ-тер бойынша ағымдар теріс мәнге ауысып, институционалды тәуекелдікті төмендету кезеңін күшейтті.
Түзетудің мұндай жылдамдығы бұрыннан таныс сұрақты қайта қозғады: құбылмалылық күрт өскен мен өтімділік қысқарған кезде, институттар қандай нақты жауап береді?
Институционалдық капитал құбылмалылыққа қалай әрекет етеді
Шелдон Хант үшін бұл кері шегініс тақырыптарда жазылғаннан өзгеше оқиғаны айғақтайды. Sundial компаниясын құрып, бас директоры ретінде Bitcoin Layer-2 протоколында институционалды қатысушыларға бағытталған ол, институттардың экспозициясын толықтай қысқартудан гөрі оны оңайлатуға тырысқанын көреді.
«Осындай құбылмалылықты көргенде, алдымен қысқаратын нәрсе – тәуекел, экспозиция мен күрделілік, – деді Хант BeInCrypto платформасына Гонконгтағы Liquidity Summit 2026 шарасындағы әңгіме барысында. – Институттар экспозицияны толығымен қысқартпайды. Олар біріктіреді. Олар қарапайым нәрсеге оралады».
Ханттың сөзінше, осы қайта оралуды «сапаға қашу» деп түсіндірген дұрыс.
Құбылмалылық күрт өскенде, институттар тәуекелге немесе күрделілікке көп негізделген қосымшалардағы экспозициясын азайтуға бейім. Жаңа стратегияларды қуаламай, олар өз назарын тарылтады.
«Кейбір күрдельілікті, мысалы, DeFi сияқты нұсқаларды қысқарта аласыз. Қарапайым нәрсеге қайта оралғыңыз келеді», – деді ол.
Әмиян белсенділігі нарық барометрі ретінде
Бөлістірім құрылымы өзгерістерінен бөлек, Хант нарықтағы алғашқы күйзеліс белгілерін бұрын байқау үшін он-чейн әрекеттерді де үнемі бақылайтынын айтты.
«Әмияндар әдетте өтірік айтпайды», – деді ол, әмиян белсенділігін нарық денсаулығының ең айқын индикаторларының бірі екенін айтып.
Құбылмалылық кезеңінде ол активтердің биржалар мен DeFi платформаларынан кетіп, аз ғана әмиянға шоғырланатынын айтты. Оның пікірінше, мұндай қозғалыс толық капитуляция емес, сақтықтың белгісі.
Хант қазіргі динамиканы уақытша үзіліс деп санамайды. Ол нарықтағы қазіргі ахуалды шынайы өтімділік қысымы ретінде бағалайды.
«Қазір біз оның ішінде өмір сүріп жатырмыз, – деді ол. – Қазіргі кезде өтімділік бойынша шектеулер расында да бар. Адамдар қатты алаңдаулы».
Ол кеңірек нарықтағы құбылмалылық пен қаржы жағдайының қатаюын сақтықтың негізгі себебі деп біледі. Институционалды капитал үшін мұндай орта шешім қабылдау қарқынын өзгертеді.
Ханттың пікірінше, капитал бөлушілер қазіргі өтімділік шектеулерінде барынша абай әрекет етуге ниеттенген.
«Бұл – біршама ұзаққа созылатын, екі жылға не одан да көп уақытқа жалғасуы ықтимал аю нарығының басы болуы әбден шынайы», – деді ол.
Егер дағдарыс ұзарса, уақыттау маңызды болмайды, бастысы – төзімділік. Бөлушілер қосымша әлсіздіксіз экспозицияны сақтауға тырысады. Ол бұл кезеңді «тәуекел экспозициясын минимизациялап, ұзақ мерзімді мақсатқа ұмтылу» деп сипаттады.
Өнімділікті институционалдық ұстаным арқылы бағалау
Дәл осындай көзқарас институттардың Bitcoin кірісіне деген ұстанымына да әсер етеді.
Ханттың айтуынша, ең кең таралған қате түсініктердің бірі — институттардың кірісті максимумға жеткізуге негізделгені. Шын мәнінде, кәсіби бөлушілер олай әрекет етпейді, деп есептейді ол.
Хант кәсіби бөлушілердің 20%-ға немесе 30%-ға дейінгі кіріс үшін Bitcoin-ін күрделі құрылымға немесе белгісіз контрагент құрылымдарына тәуелді етуге ниетті емес екенін айтты.
«Шын мәнінде, институттар тәуекелді азайтуға басымдық береді, – деді ол. – Ұзақ мерзімдіде тұрақты әрі қауіпсіз кіріс, тіпті 1%-ға немесе 2%-ға дейінгі, олардың талаптарымен әлдеқайда үндеседі».
Іс жүзінде бұл өнімдерді бағалау принциптері бойынша көрінеді. Кіріс мөлшері шешуші фактор болмайды. Кастодиандық құрылымдар, есеп айырысу механикасы мен төменгі сценарийлер ішкі тексерулерде көбірек мәнге ие.
Bitcoin-ге негізделген қаржы тақырыбы жиі қозғалса да, Хант институционалды деңгейдегі негізгі қолдану әлі де шектеулі деп есептейді.
«Bitcoin көп, бәрі айналымда жүрген сияқты елес бар. Шындай айтсақ, біз Bitcoin-нің DeFi-да немесе протоколдар мен Layer-2-лерде жұмыс істеуге жұмсалуы әлі де өте төмен екенін байқаймыз», – деді ол.
BTC-нің көп бөлігі ұзақ мерзімді кастодиандықта сақталады. Хант инфрақұрылым қабат әлі толыққанды дамымағанының белгісі деп санайды.
«Әлі бастапқы кезең, – деді ол. – Bitcoin-нің да, DeFi-дың да ең жақсы күндері әлі алда. Ашылмаған әлеует әлі өте көп».
Институционалды қатысудың баяу болуы тәуекелді бағалау тәсілдерінен көрінеді. Капитал құрылымды кіріс ортаға ауысқанға дейін кастодиандық бақылау, есеп айырысу кепілдігі мен экспозицияның шоғырлануы туралы сұрақтар бұрынғы талаптармен сәйкестендірілмейінше шешілуі керек.
Кастоди, бақылау және келесі цикл
Келесі циклді күте отырып, Хант архитектураны сыртқы ерекшеліктерден маңызды деп санайды.
«Мен сенімдімін, келесі циклдегі басымдықтардың бірі – кастодиандық емес нұсқаларға қатысты болмақ», – деді ол. Институттар үшін кастодиандық тәуекелді ескеретін кастодиандық емес стейкинг және есеп айырысу модельдерін меңзеді.
Оның пікірінше, институттар әр кезеңде активті кім басқаратыны толық айқын болғанын қалайды. Практикада, бұл – кастоди мен есеп айырысуда өз бетімен шешім қабылдау құқын сақтауды білдіреді. Крипто индустриясы «өз банкің бол» идеясын ұсынғанымен, институционалды бөлушілер үшін бұл көбіне басқаруды ұйымдастыру архитектурасымен маңызды. Жаңа қабылдау кезеңі осы архитектура дәстүрлі тәуекел шеңберін қанағаттандыра ала ма, соған байланысты болады.
Редактордың ескертпесі: BeInCrypto – осы әңгіме өткен Liquidity Summit 2026 шарасының ресми медиа серіктесі. Шарадан тағы да индустрия лидерлерімен сұхбаттар алдағы уақытта жарияланатынын қаперіңізге саламыз.
