Крипто саласында әрдайым алаңдайтын нәрсе табылады. Алаңдаушылық туғызып отырған соңғы аю көңіл-күйіне қарамастан, алаяқ биржалар мен реттеуші ортадағы өзгерістерге қарамай, крипто өткен жылы негізінен тұрақты дамыды.
Дегенмен, алда елеулі мәселе бар деп қарайтындар да бар: кванттық есептеу техникасы.
Кванттық есептеу крипто үшін ақырзаман бола ала ма?
Кванттық есептеу технологиясы дәстүрлі компьютерлерге қарағанда мыңдаған есе жылдамырақ бола алады. Кейбір алғашқы кванттық сынақтар дәстүрлі компьютерге мың жыл қажет болатын есептерді бірнеше сағатта шешті.
Теория жүзінде, бұл криптовалюта үшін жағымсыз жағдай болып көрінеді. Өйткені кванттық компьютер Bitcoin-ді қорғап тұрған SHA256 протоколын бұза алуы ықпалды.
Жарияланымдарда көбіне кванттық есептеу мен Bitcoin-ді бір-бірімен қайшылыққа түскен қарсыластар ретінде сипаттайды, алайда неғұрлым терең ұстаным осы технологиялардың цифрлық қауіпсіздік пен есептеу тиімділігін дамытуда әріптестігін көрсетеді.
Шындығында, ерте кезеңдегі крипто инвесторы әрі энтузиаст Charlie Shrem желтоқсан айының басында Moneyshow-да пікір білдірген еді:
«Кванттық есептеу мен крипто – өзара толықтыратын технологиялар»
Қысқаша айтқанда, кванттық есептеу криптовалютаға қауіпті емес, қайта Bitcoin дамуына түрткі болып, оны әлдеқайда сенімді, қорғалған әрі ауқымды жүйеге айналдыра алады.
Квант дамыған кезде крипто үшін мүмкіндік
Bitcoin-нің ашық бастапқы коды криптографтар, әзірлеушілер мен академиктердің біріге жұмыс істеуіне жағдай жасайды, осылайша шешімдер толыққанды сынақтан өтіп, енгізіледі.
Кванттық есептеудің туғызып отырған мәселесі Bitcoin-нің криптографиялық негізін күшейтуге ынталандырады, оны жойқындаушы әсер ретінде емес, даму бағыты етіп қарастырады.
Крипто қауымдастығы квантқа төзімді қолтаңба схемаларын белсенді түрде әзірлеп жатыр. Олардың қатарына Lamport қолтаңбалары енеді, бұлар 2021 жылғы Taproot жаңартуы секілді артқа үйлесімді жұмсақ форктар арқылы енгізіледі.
Мұндай эволюциялық тәсіл кванттық есептеудің пайда болуы инновацияға жол ашатынын, ескіруді тудырмайтынын айқын көрсетеді. Технологиялар дамып отыратын болғандықтан, Bitcoin үшін бұл жағымды жаңалық екені анық.
Пост-кванттық криптографияға көшу қорғаныс шарасымен шектелмейді.
«Кванттық есептеу табиғаттың іргелі қағидаттарына сүйеніп, ақырында bitcoin-ге қарсы емес, қолдау көрсетеді», – деп жазады Shrem.
АҚШ Ұлттық стандарттар және технологиялар институтының квантқа төзімді криптографиялық алгоритмдерді стандарттауы маңызды кезеңге айналды.
Өйткені CRYSTALS-Kyber секілді алгоритмдер жаңаша қауіпсіздік іргетастарын енгізіп, барлық цифрлық экожүйеге пайдасын тигізеді.
Bitcoin-нен бастап барлық криптовалюталар осы жаңартуларды қолдана отырып, кванттық қауіпке бейімнен толығымен квантқа төзімді жүйеге өзгеріп, цифрлық активтер қауіпсіздігінің жаңа стандартын қалыптастырады.
Осы кезде зерттеушілер тек кванттық компьютерлер арқылы ғана майнинг жасауға болатын блокчейнді жасап, сынап көрді. Бұл кванттық үстемдіктің блокчейн технологиясындағы алғашқы нақты қолданылуы саналады.
Жаңа прототип төрт түрлі аймақта орналасқан кванттық процессорларда сыналды және дәстүрлі proof-of-work жүйелеріне балама ретінде «proof of quantum work»-ті ұсынды.
Блокчейнге арналған кванттық шешім
Bitcoin-нің энергияны көп қажет ететін майнингімен салыстырғанда, 2024 жылы 176 тераватт-сағат электр энергиясы жұмсалған болса, кванттық блокчейн жүйелері кванттық механика арқылы майнинг тиімділігін айтарлықтай арттырады.
Кванттық есептеу блокчейн қиындықтарын шешуде өз әлеуетін көрсетеді, өйткені транзакцияларды өңдеуді айтарлықтай жылдамдата алады.
Мысалы, Bitcoin-нің консенсус механизмдері сенімді болғанымен, баяу және ресурсты көп қажет етеді. Кванттық компьютерлер консенсус алгоритмдерін оңтайландырып, транзакцияларды тиімдірек растауға және блокчейн желілерін ұзақ уақыт мазалаған ауқымдылық мәселелерін шешуге көмектеседі.
Мұндай есептеу қуаты Bitcoin-дi орталықтандырылмаған құрылымы бұзылмай-ақ, секунд сайын мыңдаған транзакция өңдеуге мүмкіндік береді.
Квантпен күшейтілген блокчейн жүйелері қауіпсіздіктің ең жоғары деңгейіне жету үшін кванттық кілттерді тарату мен кванттық кездейсоқ сандар генерациясын пайдалануда, осылайша деректердің бұзылуы мен рұқсатсыз кіруді болдырмайды.
Басқаша айтқанда, Bitcoin-нің қауіпсіздігін толықтай алмастыруды көздегеннің орнына, кванттық технологиялар оны жетілдіруге қабілетті.
Кванттық кілт тарату әдісі Bitcoin әмияндары мен транзакцияларын қорғауда теориялық тұрғыдан бұзылмайтын шифрлауды қамтамасыз етеді, ал кванттық кездейсоқ сандар генераторы шынымен де болжап болмайтын жеке кілттерді жасау мүмкіндігіне қол жеткізеді.
Осы технологиялардың тоғысуы гибрид жүйелерге мүмкіндіктер ашады, мысалы, арнайы блокчейн қосымшасында қосымша құпиялық қабатын қамтамасыз ететін кванттық токендер енгізілуі ықтимал.
Мұндай толықтырушы тәсіл Bitcoin-де кванттық артықшылықтарды пайдаланып, оның орталықтандырылмаған жүйесін сақтап қалуға мүмкіндік береді.
Кванттық сын-қатер криптовалюта қауымдастығын бұрын-соңды болмаған бірлікке біріктірді.
Блокчейн аналитика провайдерлері квантқа төзімді адрес форматтары мен транзакция түрлерін қолдау үшін әзірлік жүргізуде, осылайша сәйкес бақылауды және қауіпсіздікті қамтамасыз етеді.
Мұндай үйлесімді іс-әрекет тек криптовалюталардың өз аясында ғана шектелмейді. Ол сонымен қатар биржалар, әмиян жеткізушілері, зерттеу институттары мен реттеуші органдардың бүкіл экожүйе өтпелі кезеңінен кедергісіз өту үшін күш біріктіруін қамтиды.
Блокчейн индустриясы кванттық қатерлерге квантқа төзімді токендер мен пост-кванттық криптография арқылы алдын ала әрекет етіп отыр, жобалар торлы криптография мен хэш-әдістер арқылы көш бастап келеді.
Бұл бәсекелес инновация крипто саласының дамуына тұтастай ықпал етеді, себебі басқа жобаларда сәтті енгізілген кванттық тұрақты технологиялар дамып жатқан крипто жобаларының эволюциясын тездетеді. Ортақ сын-қатер барлық жобалардың даму қарқынын арттыра отырып, бүкіл нарықтың өсуіне алғышарт жасайды.
«Әлі біз болашағы зор мүмкіндіктердің бетін ғана аштық», – дейді Шрем. «Кванттық есептеу – жаңа түрдегі компьютерге айналып келеді және осының барлық салдарын терең ойластыруымыз керек».
Quantum-ның криптоға арналған алға жылжу жолы
Кванттық есептеу мен криптовалюта арасындағы қатынас қарама-қайшы болуы шарт емес.
Уақыт кестесінде берілген болжамдарға сүйенсек, кванттық компьютерлер қазіргі крипто стандарттарына тікелей қауіп төндіруі үшін 5-тен 15 жылға дейін уақыт бар, бұл дайындыққа жеткілікті мүмкіндік береді.
Кванттық блокчейндер жоғары деңгейдегі қауіпсіздік пен есептеу қуатын талап ететін салаларда жаңа қосымшалардың пайда болуына жол ашады. Оған қауіпсіз дауыс беру жүйелері, жабдықтау тізбегін басқару және денсаулық сақтау мәліметтерімен алмасу жатады.
Bitcoin-ның орталықтандырылмаған басқару құрылымы мен бейімделгіштігі оған кванттық артықшылықтарды қабылдауға дайындық береді.
Кванттық есептеу жетіліп келе жатқанда, барлық криптовалюталар кванттық тұрақты криптографияны енгізіп, кванттық технологиялардың көмегімен майнинг тиімділігін арттырып, сондай-ақ кванттық қауіпсіздік хаттамаларын пайдалана алады.
Нәтижесінде криптовалюта экожүйесі бұрын-соңды болмаған қауіпсіздікке, тиімділік пен ауқымдылыққа қол жеткізеді, әрі бұл саланың дамуы кванттық есептеудің арқасында болады.
Бұл симбиотикалық байланыс Bitcoin-ның аяқталуын емес, керісінше оның кванттық қуатқа ие болашақ кезеңінің басталуын білдіреді.
