Оңтүстік Африканың Ұлттық қазынасы криптовалютаны елдің капитал ағымының шеңберіне енгізетін жаңа ережелер жобасын жариялады, ол иелерін белгіленген шектен жоғары активтерін жариялауды міндеттеп, талап етілген кезде құқық қорғау органдарына жеке кілттерін тапсыруға мәжбүр етеді.
Осы аптада жарияланған 2026 жылғы Капитал ағымын басқару ережелерінің жобасы Оңтүстік Африканың 1961 жылғы айырбас бақылау қағидаларын алмастырады және сақталмаған жағдайда ең көбі 1 млн ранд немесе бес жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасын қарастырады.
Декларациялар, кілттерді ашу және тәркілеу өкілеттіктері
Жобаның 25(5) ережесіне сәйкес, құқық қорғау қызметкерлері кез келген адамнан крипто активтеріне қол жеткізу үшін қажетті парольдерді, ПИН-кодтарды немесе жеке кілттерді тапсыруды талап ете алады. Бас тарту – қылмыстық жауапкершілікке әкеп соғады.
Қаржы министрі белгілеген шектен жоғары Bitcoin (BTC) немесе басқа криптовалютасы бар тұрғындар ол иеліктерін 30 күн ішінде жариялауы тиіс. Үлкенірек мәмілелер тек өкілетті провайдер арқылы ғана жүзеге аса алады.
Жоба пайдаланушыларға Қазынадан рұқсат алмай криптовалютаны экспорттауға тыйым салады және шекара бекеттерінде ресми тұлғаларға іздеу мен тәркілеу өкілеттіктерін береді.
Оңтүстік Африканың крипто ережелері қолданыстағыдан да әріге барады
Ұсыныстар Оңтүстік Африканың Қаржылық секторды қадағалау органы (FSCA) қолға алған алдыңғы шаралардан да асып түседі, себебі FSCA-да қазірдің өзінде елдің Қаржылық кеңес және делдалдық қызметтер туралы заңына сәйкес крипто биржалары лицензияланады.
Бұл өзгеріс стейблкоиндердің рандқа төндіретін қауіптері туралы соңғы ескертулер мен криптовалютаға қатысты салық тәртібінің қатайтылуы және Сахарадан оңтүстік Африкада криптовалюта қолдану деңгейінің өсуі аясында алға тартылған.
Пікір білдіру мерзімі және конституциялық алаңдаушылықтар
Ресми мәлімдемеге сай, жазбаша ұсыныстарды ұсынудың соңғы күні — 10 маусым 2026 жыл.
Ал Үкіметтің жеке газет хабарламасында 30 күндік мерзім 18 мамыр 2026 жылы аяқталатыны жазылып, қай күннің өзекті екені анық көрсетілмеген.
«Орталықсыздандырылған ақшаны қолдануымызға жол бермей, бақылау механизмі барынша тосқауыл қоюда», — деп атап өтті Гарет Дженкинсон, бұл ұсыныстар цензураға төзімді ақшаны нысанаға алатынын түсіндіріп.
Сыншылар мәжбүрлі кілтті ашу талабы Оңтүстік Африка Конституциясының өзін-өзі айыптамау құқығын қорғайтын 35-бабына, сондай-ақ 25-баптағы меншік құқығына қайшы келетінін алға тартады.
Бұл талап Ұлыбританияда жуырда қабылданған заң негізінде құқық қорғау органдарына берілген мәжбүрлі ашу өкілеттіктеріне ұқсас, алайда бақылаушылар Оңтүстік Африкадағы нұсқа одан асып түсіп, өкілеттікті шекарадағы қызметкерлердің қолына беретінін айтады.
Қазына шегіне ілігетін әмияндарды айқындайтын нақты сандық шекті әзірге ашық жариялаған жоқ.
Алдағы апталардағы ұсыныстар соңғы ережелердің бөлшек меншікке қалай ықпал ететінін анықтайтын секілді.
