Дүйсенбі күні Азиядағы алғашқы сауда сессиясында мұнай бағасы өсе түсті, себебі президент Дональд Трамп Иранға қарсы қатаң ескерту жасап, Тегеран сейсенбіге дейін Ормуз бұғазын қайтардан ашпаса, қуат станциялары мен көпірлерге соққы жасайтынын мәлімдеді.
Соңғы ультиматум алты аптаға созылған қақтығыстың дипломатиялық шешімсіз, анағұрлым қауіпті кезеңге өткенін аңғартады.
Трамптың ультиматумы: «Қуат стансасы күні және көпір күні»
Әлеуметтік желідегі жазбасында Трамп сейсенбіні «Қуат станциялары күні» мен «Көпір күні» деп жариялап, Иранға «бұғазды ашуды» талап етті және Тегеран «тозақта тіршілік етеді» деп ескерткен. Қолданылған бұрын-соңды естілмеген сөздер Вашингтонның маңызды су жолы бойынша жүргізілген сәтсіз дипломатиядан шаршағанын көрсетеді.
Brent маркалы мұнай бағасы бір баррельге 111 доллардан асып, 1,9%-ға қымбаттады, ал West Texas Intermediate Азиядағы таңғы сессияда 112 доллар шамасында саудаланды. Тегеран бұл талаптарды қабылдамай, Ормуз бұғазын кемелердің көпшілігі үшін жабық ұстауда. Соғыс туғызған ұсыныс шокы енді толыққанды жаһандық энергия дағдарысына айналғалы тұр.
Мұнай мен отын бағасының өсуі инфляцияны үдетіп, жаһандық экономикалық өсімді тежеп, бүкіл әлем бойынша бизнес пен тұтынушыларға қысым көрсетіп жатыр. АҚШ-та бензиннің орташа бағасы қақтығыс басталғалы әр галлонға шамамен 1 доллар-ға өсті. Сарапшылар жұма күнгі наурыз айының инфляциясы дерегі 2022 жылдан бергі айлық өсімнің ең жоғары көрсеткішін тіркейді деп болжап отыр.
OPEC+ мүшелері өткен демалыстан кейін мамыр айына тәулігіне 206 000 баррельге өндіріс көлемін сәл арттыруға келісті. Бірақ соғысқа байланысты негізгі өндірушілер өндірісті көтере алмайтындықтан, бұл үдеріс символикалық мәнге ие болды. Ресейдің Балтық теңізіндегі экспорт терминалына жасалған украиналық дрон шабуылдары да бұл елдің жеткізілімін іркілтті.
Нарықтағы қысымды көрсеткіштер қауіптің дабылын қағуда. Brent фьючерсінің спрэді кері бағытта 10 доллардан асып кетті. Бұл аралық 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіру кезіндегі шыңынан асып түсті. Физикалық нарықтағы баға бұдан да нашар көріністі байқатады. Dated Brent 140 доллар-дан жоғарылап, 2008 жылдан бері болмаған деңгейге жетті.
Шабуылдар жалғасып жатқан кезде, дипломатия тоқтап тұр
Иран делдалдарға ресми түрде Исламабадта АҚШ өкілдерімен кездеспейтінін мәлімдеп, бітімге қол жеткізу әрекеттері тоқтады. Тегеран «достас елдердің» кейбір кемелеріне Ормуз бұғазы арқылы шектеулі қозғалысқа рұқсат берген. Иракқа да ирандық тасымал шектеуінен босату берілді, бірақ алып өтуші компаниялар бұғаз арқылы өтуге әлі де сақтанады. Оман Тегеранмен тасымалды қалпына келтіру үшін түрлі нұсқаларды талқылағанын хабарлады.
Әлемдік сатып алушылар қазір АҚШ-тың Мексика шығанағы мен Солтүстік теңізден баламалы мұнай партияларына белсенді түрде сауда жасауда. Демалыс күндері Израильдің Ирандағы соққылары жалғасты, ал Тегеран Kuwait Petroleum Corp. бас кеңсесіне шабуыл жасап, Әмірліктегі бір мұнай-химия зауытын тоқтатты.
Азиялық қор нарықтары сақтықпен ашылды. Жапонияның Nikkei индексі 0,7%-ға, Оңтүстік Корея акциялары 2%-ға өсті. Энергия шығынының өсуінен пайыздық мөлшерлемеге қатысты күткен үміт төмендеп, алтын 1%-ға құлап, 4 630 доллар шамасына жетті.
