Иран парламентінің спикері Мохаммад Багер Галибаф президент Дональд Трампты «бір сағатта жеті мәлімдеме жасады, оның бәрі жалған» деп айыптады. Бұл мәлімдеме S&P 500 индексі 1982 жылдан бері ең жылдам қалпына келуді көрсеткеннен бірнеше сағат өткен соң жасалды.
Галибаф X (Twitter) және Telegram платформаларында осындай сыни жазба жариялап, Вашингтонның Ормуз бұғазын ашу туралы және жалпы атысты тоқтату шарттарын сипаттауына ашық қарсы шықты.
Галибаф шын мәнінде не деді
Ирандық лауазымды тұлға нақты бірқатар қарсылықтарын атады. Ол АҚШ жариялаған мәлімдемелерінен Вашингтон қандай да бір артықшылық алды деген ойды жоққа шығарып, «Вашингтон бұл өтіріктермен соғыста жеңген жоқ, келіссөздерде де табысқа жете алмайды» деп жазды.
Ол «блокада жалғасатын болса, Ормуз бұғазы ашық қалмайды» деп ескертті. Сондай-ақ, барлық кемелер бұғаздан өту кезінде Тегеран бекіткен маршрутпен жүруі тиіс екенін, ол үшін Иран рұқсаты мен қарулы күштерімен келісу талап етілетінін айтты.
«Бұғаздың ашық я жабық болуы және оны реттейтін қағидалар әлеуметтік желіде емес, далалық жағдаймен анықталады», – деп мәлімдеді Галибаф.
Спикер Трамптың Иран байытылған уранды беруге келісті деген мәлімдемесін толығымен жоққа шығарды.
Ол ирандық байытылған уран «ешқайда тасымалданбайды» және кез-келген теңіздік блокада атысты тоқтату шартын бұзу ретінде қарастырылатынын айтты.
Дәл осындай мәлімдемені Иран парламентінің Ұлттық қауіпсіздік комитетінің өкілі де жасады: Al Jazeera телеарнасына берген сұхбатында ол уранды Ираннан шығаруға рұқсат берілмейтінін айтты, әрі АҚШ тарапынан әлеуметтік желідегі мәлімдемелер шынайылықтан өзгеше екенін атап өтті.
Атауы бойынша ашық, істе жабық
17 сәуір күні Иран ресми түрде Ормуз бұғазы ашық деп жариялады, бұған Ливандағы атысты тоқтату арқылы Тегеранның бір шарты орындалғаны себеп болған.
Мұнай нарығы бұл жаңалыққа өткір әсер етті. Brent маркалы мұнай бағасы 9%-дан астамға төмендеп, бір баррель үшін 90,38 доллар болды, ал АҚШ мұнайы 11,4%-ға құлап, 83,85 долларға дейін түсті.
Алайда ашылуға қарамастан, қозғалыс толық қалпына келе қойған жоқ. Кеме қатынасы соғысқа дейінгі тәулігіне 130–140 кеме деңгейінің бір бөлігінде ғана.
150-ден астам танкер бұғаз маңында якорьда тұр, ал жоғары сақтандыру шығындары және АҚШ пен Иран тарапынан берілген қарама-қайшы сигналдар көптеген кеме иелеріне шешім қабылдауда сақтық танытуға түрткі болған.
Иранмен байланысты порттарға қарсы АҚШ блокадасы әрі қарай сақталып отыр.
Тегеранның риторикасы мен Вашингтон нарративінің алшақтығы келіссөздер әлсіз екенін көрсетеді. Атысты тоқтату мерзімін ұзарту туралы ортақ келісім жоқ, ал тараптар негізгі жағдайлардың өзін даулы деп бағалап отырғанда, бұғаз статусы қас қағым сәтте тағы өзгеруі ықтимал.
Ашылды деген жаңалықпен көтерілген нарықтар жұмадағы оптимизм асығыс болғанын есепке ала отырып, тәуекелді қайта бағалауға мәжбүр.
Bitcoin саудасы осы жазба кезінде 77 192 доллар деңгейінде болды, соңғы 24 сағатта 3,6%-ға өсті. Алайда, күтілген демалыс күнгі 80 000 долларға дейін ралли жүзеге аспай, нарық ойыншылары Ормуз бұғазының ашылуына қатысты оптимизм асығыс болғанын түсінуде.
