Таяу Шығыстағы соғыс авиация саласының ішінде жарылды. АҚШ пен Израильдің Иранға соққы жасауы салдарынан Хормуз бұғазы іс жүзінде жабылғанына сегіз аптаға жуық уақыт өтсе де, реактивті отын бағасы екі есе артты.
Жазғы маусымның ең қызған уақытына бір айдан аз уақыт қалғанда, алғашқы қиындықтардың белгісі айқын байқалып тұр.
2026 жылғы жазғы маусымды күйреткен реактивті отын дағдарысының мәні
Әлем бойынша әуе компаниялары жанармайға шығынды тежеп, оңтайландыру мақсатында рейстерін қысқартып жатыр, бағыты азаюы ең қатты Еуропа мен Азияға әсер етті.
Бейсенбі күні, Lufthansa Group дағдарыстық қадам жасап, қазан айына дейін 20 000 қысқа қашықтықтағы ұшуларын доғаратынын мәлімдеді. Бұл шектеулер ірі авиация нарықтарының барлығына таралды:
- Голландиялық KLM әуе компаниясы 80 рейсті қысқартып жатыр, себебі отын бағасы күрт өсті.
- Скандинавиялық SAS мамыр айында шамамен 1 000 рейсті тоқтататынын хабарлады.
- Cathay Pacific 16 мамыр мен 30 маусым аралығында жолаушылар рейстерінің шамамен 2%-ын қысқартады.
- Cathay-дың бюджеттік бағыты HK Express 11 мамырдан бастап шамамен 6%-ға рейстер санын азайтады.
- WestJet кезең-кезеңмен қысқаруды жүзеге асырып, сәуірде 1%-ға, мамырда 3%-ға, маусымда 6%-ға қуатты азайтады.
- Vietnam Airlines ең қатаң ескерту жасағандардың бірі, халықаралық бағыттардың 18%-ға дейін және ішкі рейстердің 26%-ға дейін қысқартылуы ықтимал екенін мәлімдеді.
Қаржылық қысым әуе компанияларының есебінде айқын көрініп отыр. Forbes есебіне сәйкес, төрт ірі компания – American, Delta, United және Southwest бірінші тоқсанда рекордтық кірістерге жетті. Алайда, жанармай бағасының өсуіне байланысты табыстың басым бөлігі жоғалды, нәтижесінде American мен Delta тоқсанда шығынға батты.
Jet fuel бағасының шарықтауы осы аптада United пен American компанияларын 2026 жылға арналған болжамдарын қайта қарастыруға мәжбүрледі. Бұдан бөлек, Southwest жылдық болжауын жаңартқан жоқ. American инвесторларына 2026 жылы отын шығыны 4 млрд долларға өсуі ықтимал екенін ескертті, ал Delta тек екінші тоқсанда 2 млрд долларлық қосымша шығын туралы хабарлады.
Реактивті отын тапшылығы әсерінен авиация экономикасы шайқалып, жазғы туристік бум қауіп астында қалды
Қиындық тек әуе компанияларына ғана емес, сонымен қатар сатылатын орындар саны азайған әрі жанармай төлемі артқан уақытта, жолаушылар күрт қымбаттаған билеттер құнын төлеуге мәжбүр.
Жаңа жаңалықтарды дереу алу үшін X желісіндегі парақшамызға жазылыңыз
IEA директоры Фатих Бирол өткен аптада Еуропада шамамен алты апта ғана реактивті отын қоры қалғанын ескертті. Ол жағдайды әлемдік экономикаға түскен ең үлкен энергетикалық дағдарыс деп атады. Сонымен қатар, Kpler аналитигі Мэтт Смит әуе компаниялары мен жолаушыларға жылдам жағдай жақсарады дегенге сенбеуге кеңес берді.
«Кем дегенде шілде айына дейін уақыт керек. Оның өзінде де, қазіргі жағдайды ескерсек, бұл тым оптимистік болжам», – деді Смит пікірінде.
Көптеген Еуропа елдері үшін жаздағы туристік серпіліс – экономикалық құтқарушы арна. ACI Europe дерегіне сүйенсек, авиация аймақта 851 млрд еуроға жуық, яғни шамамен 1 трлн долларға жуық ІЖӨ қалыптастырып, 14 млн жұмыс орнын қолдайды.
Егер қысқартулар ең шарықтау маусымға дейін жалғасса, бұл ықпал тек әуе компанияларының балансы аясында қалып қоймай, бос жазғы аспанға тәуелді аймақтардың туризмге негізделген экономикаларына да қауіп төндіреді.
YouTube арнамызға жазылып, жетекшілер мен журналистердің эксперттік талдауын қараңыз
