Жапония үкіметі 20 ақпанда парламентке үш негізгі қаржылық заң жобасын енгізді. Олар премьер-министр Санаэ Такаичидің басшылығымен салықты бір уақытта төмендету, тарихи шығындарға жол беру және қарыз есебінен жабылатын тапшылық құрылымын ресми түрде бекітеді.
Ұсынылған шаралар қысқа мерзімді тәуекелдерді кезіктіріп, сонымен қатар Bitcoin мен крипто нарығы үшін ұзақ мерзімді салдарға әкеліп отыр.
Қаржылық жағдай
2026 жылғы бюджет бойынша шығындары 122,3 трлн иен (793 млрд долларға) жетіп, қатарынан екінші жыл бойы рекорд жаңартты. Ал болжамды салық кірісі — 83,7 трлн иен деңгейінде. Қалған айырма 29,6 трлн иен көлеміндегі жаңа үкіметтік облигацияларды шығару арқылы толтырылады.
Үкімет салық реформасы туралы заң жобасын да ұсынды. Бұл құжатта табыс салығы салынбайтын ең төменгі шек 1,6 млн иеннен 1,78 млн иенге көтеріледі. Заң жобасы, сондай-ақ, ипотекалық несиеге салық жеңілдіктерін ұзартады және көлік сатып алуға салынатын салықты жояды. Бұл шаралар ел мен жергілікті бюджет салық кірістерін жылына шамамен 700 млрд иенге азайтады деп бағаланып отыр.
Үшінші заң жобасы Жапонияның арнайы тапшылық облигациялары туралы заңын 2026 жылдан бастап бес жылға ұзартуға арналған. Жапонияның қаржы туралы заңы тапшы облигацияларды шығаруға ресми түрде тыйым салады, тек құрылыс облигацияларына рұқсат береді. Алайда, бұл ерекшелік ондаған жыл бойы бірнеше рет ұзартылып келеді. Бұл ұзарту үкіметтің қарыз алу құрылымының заңды түрде сақталуына кепілдік береді.
Үш заң жобасы бірігіп, анық көрініс береді: қарыз қызметіне жұмсалатын шығындар 31,3 трлн иенге жетіп, алғаш рет 30 трлн иен деңгейінен асты, ал салықты азайту арқылы кіріс одан әрі қысқарады. Жапонияның мемлекеттік қарызы бүгінде ЖІӨ-нің шамамен 250%-ына жетіп, дамыған елдер арасында ең жоғары деңгейде қалып отыр.
Қысқа мерзімді тәуекел: BOJ мөлшерлемесін арттыру және кэрри-трейдті жабу
Крипто трейдерлер үшін басты алаңдаушылық айқын: бюджеттік кеңею Жапония банкінің (BOJ) пайыздық мөлшерлемені көтеруіне қысым жасайды.
BOJ-дың бұрынғы кеңес мүшесі Сэйдзи Адачи 16 ақпан күні, орталық банк сәуірде мөлшерлемені көтеруге негіз жеткілікті деректерге ие болатындығын мәлімдеді. Mizuho жаһандық нарықтар бөлімінің тең жетекшісі тіпті одан әріге барып, BOJ 2026 жылы үш рет көтере алуы ықтимал екенін және бұл наурызда басталуы мүмкін екенін Reuters-ке айтты. Нарықтар қазір сәуірге дейін мөлшерлеменің өсу ықтималдығын шамамен 80%-ға бағалап отыр.
BOJ мөлшерлемесін көтеру мен Bitcoin сатылымы арасындағы байланыс жақсы құжатталған. BTC 2024 жылдың наурыздағы өсімінен соң шамамен 23%-ға төмендеді. 2024 жылдың шілдесінен кейін 26%-ға, ал 2025 жылғы қаңтардан кейін 31%-ға құлады. Бұл механизм иенаны пайдалана отырып жасалатын керри-трейд арқылы жүзеге асады. Мөлшерлеме өскенде және иена нығайғанда, арзан иена есебінен алынған левереджді позициялар тез жойылады. Крипто 24/7 саудасы мен жоғары левереджі себепті, алғашқы соққыны өзі қабылдап отырады.
BTC қазіргі таңда 67 000 доллардың төңірегінде саудаланып, 2025 жылғы қазандағы тарихи максимумнан (126 198 доллар) төмен 47%-дан астамға арзандап отыр. АҚШ-тың Bitcoin ETF иелерінің орташа есеппен 20%-дық нереализацияланған шығыны бар, орташа сатып алу бағасы 84 000 доллар шамасында, ал ETF-тер 2026 жылы нетто сатушыға айналды. BOJ тарапынан кезекті мөлшерлеме өсімі қысымды одан әрі күшейте түседі.
Алайда, 2025 жылдың желтоқсанындағы 0,75%-ға дейінгі өсім шамалы әсер етті, өйткені нарықтар оны алдын ала бағалап қойған еді әрі алыпсатарлық позициялардың көбі қазір иена бойынша ұзақ позиция ұстанып отыр, сондықтан 2024 жылғы тамыздағыдай күрт кері күш әсері міндетті емес.
Ұзақ мерзімді белгі: егемен қарыз және «цифрлық алтын» нарративі
Жедел мөлшерлеме қаупінен бөлек, бюджеттік пакет Bitcoin төңірегінде бұрыннан қалыптасып келе жатқан құрылымдық нарративті күшейтеді. Жапония – әлемнің ең көп қарызға батқан дамыған экономикасы – салықты азайтып, шығысты бір уақытта көбейтіп жатыр және мұның бәрін толығымен облигация арқылы қаржыландырады.
Токио биржасында тіркелген Metaplanet осы қағиданы толық іске асыруда. Компания 35 000-нан астам BTC (шамамен 3 млрд доллар) иеленіп отыр және 2026 жылы 100 000 BTC-ге қол жеткізуді мақсат етеді. Ол әлсіреп жатқан иенамен преференцияланған акциялар (preferred equity instruments) арқылы қарызға алып, Bitcoin жинақтай береді. Стратегиясы – Жапонияның бюджеттік бағытына арбитраж жасау: құнсызданатын валюта есебінен қарыз алып, шектеулі ұсынысы бар актив сатып алу.
Bitcoin үшін Жапонияның бюджеттік кеңеюі парадокс жасап отыр. Қысқа мерзімде BOJ жақтан қатаң монетарлық саясат ықтималдығын арттырып, керри-трейд салдарынан сатылымға жол ашуы ықтимал. Ұзақ мерзімде дәл осы қаржы бағыты мемлекеттік қарыздың тұрақтылығына сенімді азайтып, Bitcoin-ның ақшаны құнсызданудан қорғайтын құрал ретіндегі позициясын нығайтады.
Назарда ұстауға тиіс негізгі айнымалылар: наурыз айындағы көктемгі жалақы келіссөздері (Шунто) нәтижелері, BOJ-дың сәуір айындағы саяси шешімі және он жылдық Жапония мемлекеттік облигацияларының кірістілігі – қазір қаңтардағы шыңдардан кейін 2,14%-да тұр – 3%-ға қарай көтерілуін жалғастыра ма, жоқ па, соған байланысты.
