ARK Invest пен Unchained пікірінше, кванттық есептеуіштер күтпеген жерден болатын «Q-күн» оқиғасы түрінде емес, технологияның біртіндеп дамуымен пайда болып, нақты қауіп туындамас бұрын нарық пен Bitcoin (BTC) желісіне дайындалып, бейімделуге уақыт береді деп отыр.
Жақында жарық көрген ақ кітапта екі компания кванттық есептеудің коммерциялық пайдалы болуынан бастап, шифрлау үшін маңызды деңгейге жетуіне дейінгі бес кезеңнен тұратын құрылымды сипаттады.
Кванттық дамудың уақытын көрсететін 5 кезеңдік жүйе
Unchained компаниясының бас стратегия жөніндегі директоры Дхрув Бансал, Unchained Қамқорлық зерттеулері департаментінің директоры Том Хонзик пен ARK Invest-тің сауда сарапшысы және портфель менеджері Дэвид Пуэлл дайындаған ақ кітап кванттық қатерді жүйелі түрде бағалаудың жолын ұсынады.
Құрылым 0-кезеңнен басталады. Бұл деңгейде кванттық компьютерлер бар болғанымен, олардың ешқандай коммерциялық пайдасы жоқ. Ақ кітапқа сәйкес, қазіргі таңда технология шамамен осы деңгейде тұр.
«Бүгінгі жүйелер «NISQ дәуірінде» жұмыс істейді — шамамен 100 логикалық кубит және жүздеген деңгейлі тізбектер. Бұл көрсеткіштер Bitcoin-де қолданылатын эллиптикалық қисық криптографиясын (ECC) бұзу үшін қажетті шекті деңгейден әлдеқайда төмен. Аталған криптографияны бұзу үшін кемінде 2 330 логикалық кубит пен ондаған миллионнан млрд-тарға дейінгі кванттық қақпалар қажет», – деп жазады авторлар.
1-кезеңде кванттық жүйелер химия, материалтану секілді жекелеген салалар үшін коммерциялық пайдаға ие болады. 2-кезеңде үлкен өзгеріс орын алады. Осы уақытта кванттық технология әлсіз кілттерді бұзып не ескірген криптожүйелерге қауіп төндіре алады.
«Bitcoin пайдаланатын күшті 256-биттік ECC жүйесін бұзуға қабілетті озық CRQC пайда болмай тұрып, әлсіз криптожүйе — қысқа кілттер немесе қателігі бар жүйелері бар жүйелерге шабуылдай алатын жеңілірек CRQC болуы ықтимал. Сондықтан CRQC шабуылдары ең әлсіз жүйелерден басталып, біртіндеп Bitcoin сияқты мықты жүйелерге қарай жылжуы ықтимал», – деп жазылған ақ кітапта.
Бізді X-та оқыңыз, жаңалықтарды бірінші болып білу үшін
3-кезең — Bitcoin үшін алғашқы нақты қатер. Осы деңгейдегі кванттық компьютерлер теория жүзінде Bitcoin-нің жеке кілттерін қорғайтын ECC алгоритмін бұза алады. Алайда бұл процесс әлі де ұзақ уақыт алады.
«Жалпы алғанда, 2011 жылға дейін жасалған bitcoin депозиттері — сол кездегі кеңінен қолданылған P2PK мекенжайы түріне байланысты — кванттық қауіпке ұшыраған, ал кейінгі жүйелер көбіне квантқа төзімді. Жақсы жаңалық — bitcoin иелері көптеген әмияндар мен кастодиандар арқылы квантқа төзімді мекенжайлар қолдана алады».
Соңында, 4-кезең — дағдарыстық шек. Осы деңгейде кванттық машина жеке кілтті Bitcoin-нің 10 минуттық блок уақытына дейін бұза алады. Есепке сәйкес,
«4-кезең кезінде протокол деңгейінде әрекетсіздік Bitcoin-ді тиімді төлем жүйесі ретінде айтарлықтай қиын жағдайға ұшыратады — бұл протоколдың өміршеңдігіне қауіп төндіреді. Bitcoin-нің толыққанды валюта ретінде жұмыс істеуі үшін квантқа толықтай қауіпсіз мекенжайларды кванттық есептеуіш осы деңгейді алғанға дейін енгізуі керек».
ARK Invest пен Unchained квантқа қауіпсіз Bitcoin мекенжайлары бойынша ұсыныстар бар екенін және желіге қатысы бар мүдделі тараптардың қорғаныс шараларын іске асыруға ынтасы жоғары екенін атап өтті.
Сондай-ақ, олар қазіргі уақытта пост-кванттық криптографиядағы (PQC) жетістіктер шифрлауды бұзуға қабілетті криптографиялық маңызды кванттық компьютерлерді (CRQC) жасау қарқынынан озық екенін көрсетті.
Авторлар, кванттық есептеу ұзақ мерзімді қатер тудырады деп санаса да, қазір ол Bitcoin үшін дереу қатер емес дейді. Технология дами отырып, Bitcoin қауымдастығы желіні қорғау стратегияларын зерттеп, әзірлеуді жалғастыруы керек деп атап өтті.
YouTube арнамызға жазылыңыз, жетекші сарапшылар мен журналистердің ойымен танысу үшін
Bitcoin-ның кванттық болашағына арналған үш сценарий
Сонымен қатар есеп, бұл қауіп қалай іске асуы ықтимал екенін көрсететін үш ықтимал уақытша сценарий ұсынды. Пессимистік сценарийде күтпеген, елеулі кванттық жетістік Bitcoin қауымдастығын тосыннан ұстайды.
Мұндай күйзеліс туындаса да, авторлар Bitcoin аман қалады деп санайды, өйткені бірқатар PQC ұсыныстары бар және оларды дереу қолдануға болады.
Оптимистік сценарийде кванттық есептеуіштер дамуына тосқауылдар кедергі жасап, технология баяулайды. Бұл жағдайда Bitcoin қауымдастығы зерттеу, сынау мен квантқа төзімді жаңартулар енгізу үшін жеткілікті уақыт алады.
Теңгерімді сценарий — негізгі салалық және институционалдық болжамдарға сәйкес — кванттық есептеуіштер 10–20 жыл ішінде 3-кезеңге жетеді деп болжайды.
«Біздің ойымызша, алдағы 10–20 жыл ішінде PQC қауымдастығы алгоритмдерді жетілдіруде жетістіктерге жетіп, Bitcoin әзірлеушілеріне оларды Bitcoin блокчейні, виртуалды машинасы мен құрылғылар, құралдар және компаниялар экожүйесіне бейімдеуге мүмкіндік береді», – деп жазады авторлар.
Осылайша, есеп қорытындысы өзгермейді: бүгінгі таңда Bitcoin-ге қауіп төніп тұрған жоқ. Кванттық есептеу тақырыбы соңғы жетістіктерден кейін қызу талқылана бастады. Дегенмен, қазіргі мүмкіндіктер мен Bitcoin-ді бұзу үшін қажет қуат арасындағы айырма әзірге өте үлкен болып тұр.
